Hiện nay, việc sử dụng cần cẩu tháp trong thi công nhà cao tầng là bắt buộc. Trong khi tiến hành xây dựng nhiều tòa nhà nằm sát đường, chủ thầu sử dụng những chiếc cần cẩu có cần ngang dài hàng chục mét câu những khối bê tông đu đưa trên đầu người tham gia giao thông... gây cảm giác bất an cho người dân. Cần cẩu gãy đổ đã từng gây ra những cái chết thương tâm.

Hình ảnh bên trong công trình khi sập cần cẩu trên đường Điện Biên Phủ, Q. 3, TP. HCM.

Vụ sập cần cẩu trên đường Điện Biên Phủ, Q. 3, TP. HCM.

Tai nạn liên tục xảy ra

Vào chiều tối 14/11, khi thi công tòa nhà chung cư Trường Thành 2, chiếc cần cẩu đã bất ngờ đổ sập vào khuôn viên trường THPT Lê Viết Thuật ở TP.Vinh, Nghệ An khiến em Trần Văn Hải học sinh lớp 10 tử vong tại chỗ. Chứng kiến tai nạn thảm khốc này, nhiều người không khỏi bàng hoàng. Lúc tai nạn xảy ra, một số học sinh đang chơi thể thao ở sân phía sau trường.

Cũng tại Hà Nội, vào sáng 17/3, khi đang vận hành, chiếc cẩu tháp tại công trình xây dựng khách sạn Đông Đô (146 Giảng Võ, phường Giảng Võ, quận Ba Đình, Hà Nội) đã bất ngờ đổ sập, kéo đứt hàng loạt dây điện, dây cáp, rồi nằm dựa vào khu tập thể Giảng Võ. Được biết, dự án vẫn đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục để được thi công. Cũng trong tháng 3, một chiếc tháp cẩu trong công trường trên đường Trương Định, phường Tân Mai, quận Hoàng Mai, cũng đã bất ngờ bị gãy sập thành 3 đoạn khi đang vận hành. Vụ việc xảy ra bất ngờ khiến hàng chục người dân ở gần đó đã phải tháo chạy ra khỏi nhà vì hoảng sợ.

Tình trạng tại TP.HCM cũng tương tự. Vào lúc 18h ngày 2/11, tại bãi đậu container của doanh nghiệp Tân Thanh nằm trên Quốc lộ 1A, Thới An, quận 12, TP.HCM, cũng xảy ra một vụ tai nạn: Một xe tải cẩu dài hàng chục mét đang hoạt động, được cho là lật nhào đè xuống bên dưới khiến tường rào của doanh nghiệp và một phần gian bếp của nhà dân đổ nát. Trước đó, sáng 12/5, cần cẩu tại dự án Toplife Tower đường Điện Biên Phủ, quận 10, TP.HCM bất ngờ đổ sập xuống trường mầm non cạnh đó, rất may, các cháu bé đã vào lớp cách đó vài phút nên thoát chết.

Còn tại thị xã Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp, năm 2015, một cần cẩu đang thi công cầu Hồng Ngự 2 bất ngờ tuột cáp ngã xuống đường đè chết 3 mẹ con chị Nguyễn Tường Vân (32 tuổi) khi đang chạy xe ngang qua. Tại TP.Vũng Tàu cũng từng xảy ra một cần cẩu nặng 1.200 tấn đang nâng hàng tại cảng, đứt cáp rơi xuống làm chết 3 công nhân và 2 công nhân bị thương… Tai nạn tháp cẩu công trình là mối nguy hiểm luôn rình rập, treo lơ lửng trên đầu người dân.

Một vụ sập cần cẩu chết người tại Đồng Tháp.

Nhiều khối bê tông trên trục cần cẩu khiến nhiều người… rùng mình.

An toàn lao động bị bỏ ngõ?

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong an toàn xây dựng do Bộ Xây dựng quy định có các điều: Công trình đang thi công phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho người và vật (như rào chắn, đặt biển báo, hoặc làm mái che…) ở những vùng nguy hiểm nhằm tránh vật liệu rơi từ trên cao xuống. Riêng đối với cần trục tháp (cần cẩu), thì giới hạn vùng nguy hiểm từ chu vi xây dựng công trình xa ít nhất 5 m, từ vị trí cần cẩu vận chuyển xa ít nhất 7 m. Ngoài ra, đơn vị thi công cũng phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho người, công trình, phải có biển báo, rào chắn vùng nguy hiểm… ngoài phạm vi công trường xây dựng trong thời gian cẩu tháp vận hành… Xét theo quy định này, có thể thấy nhiều công trình đang xây dựng đều đã vi phạm.

Thống kê của Sở Xây dựng TP.HCM trong 2 năm 2014-2015, trên địa bàn đã xảy ra 17 tai nạn sự cố công trình xây dựng gây thiệt hại về tính mạng và tài sản, trong số sự cố này có những vụ từ cần cẩu tháp.

Tốc độ phát triển đô thị diễn ra càng nhanh, thì nhu cầu sử dụng cần cẩu khổng lồ trong xây dựng càng gia tăng. Các đơn vị thi công thường sử dụng cần trục tháp có tải trọng từ 3-10 tấn, chiều cao từ 160-200 m, chiều dài 70-80 m, thuê mướn có nguồn gốc Trung Quốc, Hàn Quốc… Thực tế cho thấy các chủ thầu sử dụng cần cẩu chỉ mang tính hình thức, còn các quy trình lắp đặt, vận hành, điều khiển và bảo đảm an toàn, gần như rất sơ sài vì chỉ mang tính ràng buộc theo hợp đồng.

Một thực tế khác: Tình trạng báo động về công tác đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề cho người vận hành cần cẩu hiện nay còn chưa được đầu tư đúng mức. Đa số các cần cẩu xây dựng vận hành vào ban đêm, nhằm hạn chế ảnh hưởng đến giao thông và cuộc sống của dân. Do đó, việc điều khiển cần cẩu trên độ cao hàng chục mét, trong môi trường chật hẹp như ca bin, người điều khiển dễ mất kiểm soát do mệt mỏi và buồn ngủ dẫn đến bất cẩn, tất yếu gây ra tai nạn.

Theo quy định, tất cả các cẩu tháp trước khi vận hành thi công phải được kiểm tra hồ sơ kỹ thuật, đối chiếu mô tả trên thực tế, trong đó có kiểm tra thử tải ở các điều kiện động và tĩnh. Nếu đạt yêu cầu, thì các cơ quan chức năng mới cấp phép. Sau khi có kết quả kiểm tra, các đơn vị thi công phải gửi hồ sơ, kết quả giám định về Sở Lao động Thương binh - Xã hội địa phương để đăng ký, đồng thời có báo cáo cụ thể về địa điểm thi công, thời gian thi công và các loại máy móc mà đơn vị sử dụng.

Đối với các loại giàn giáo lớn bên ngoài các công trình cao tầng, chủ đầu tư phải giám sát, đôn đốc đơn vị thi công sử dụng đúng vật tư bảo đảm chất lượng, lắp đặt đúng quy cách, đề phòng mưa, gió, lốc làm sập.

Để bảo đảm an toàn cho người dân, rất cần các cơ quan chức năng siết chặt công tác kiểm tra, giám sát việc thi công theo đúng kỹ thuật, đúng tải trọng, đặc biệt là những chiếc cẩu tháp hoạt động tại khu vực đô thị, nơi đông dân cư, sát đường phố. Khi không vận hành cẩu tháp, đơn vị thi công phải tháo dỡ hoặc di chuyển cẩu tháp, đưa những khối bê tông vào trong công trường, tránh để trên lề đường hoặc vào khu dân cư, may ra tránh được hiểm họa từ trên trời rơi xuống.

Cao Tuấn