Làm việc với UBND TP.Hà Nội về công tác an toàn thực phẩm (ATTP) trước Tết nguyên đán Giáp Ngọ, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đề nghị Hà Nội trang bị máy kiểm nghiệm nhanh chất lượng thực phẩm tại các chợ lớn, chợ đầu mối, siêu thị để răn đe và đảm bảo ATTP.

Hà Nội cần làm gương khi trang bị hoặc xã hội hóa việc trang bị máy kiểm nghiệm nhanh 32 chỉ số về chất lượng thực phẩm, khoảng 1 tỷ đồng/máy, tại các chợ lớn, đầu mối, siêu thị, trung tâm thương mại. TP cũng cần huy động sự giám sát của mặt trận, truyền thông, nhân dân đối với chất lượng ATTP cho người dân.

Giải pháp này thật đáng hoan nghênh và nên làm gương càng sớm càng tốt, khi trên thị trường ngày càng xuất hiện nhiều loại hóa chất có khả năng gây ngộ độc cho số lượng lớn các thực phẩm. Năm qua cả nước có gần 5 ngàn người ngộ độc thực phẩm, hàng chục tỷ tiền phạt thu về nhưng số vụ vi phạm thực phẩm bẩn không giảm. Các cơ quan chức năng ban hành tới 56 văn bản liên quan vẫn không rõ trách nhiệm về ATTP quy về đâu khi xảy ra sự cố.

Hiện nhiều phòng kiểm nghiệm nước ta được trang bị khá hiện đại, song với cách hoạt động riêng lẻ, các phòng kiểm nghiệm vẫn luôn luôn bị động, chạy theo quá trình sản xuất, trong khi Nhà nước vẫn chưa thực hiện linh hoạt việc xã hội hóa công tác kiểm nghiệm, mạnh dạn sử dụng các đơn vị khoa học của trường đại học, viện nghiện cứu như một đơn vị kiểm nghiệm.

Bởi vậy kêu gọi "người tiêu dùng thông thái” quả là đánh đố, thậm chí bi hài, vì nhà khoa học chuyên ngành mà thiếu phòng kiểm nghiệm cũng không thể phân biệt chính xác thực phẩm bẩn và sạch, huống chi dân? Theo các nhà khoa học, những hóa chất độc trong thực phẩm có thể là hóa chất độc gốc tự nhiên, các loại thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ thú y bị cấm hoặc dùng quá giới hạn cho phép, phụ gia thực phẩm dùng quá giới hạn, hóa chất độc sinh ra trong quá trình chế biến… Việc cố tình sử dụng trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi những hóa chất gây nguy hại cho sức khỏe tạo thêm ảnh hưởng xấu cho vệ sinh ATTP.

Vấn đề quan trọng còn là nhà khoa học, các tổ chức xã hội hay các cơ quan công quyền, ai được quyền công bố thông tin về vệ sinh ATTP? Từng có cuộc họp tại Liên hiệp các Hội KH&KT VN công bố kết quả "Đánh giá tồn dư hóa chất độc hại trong thịt lợn siêu nạc”, ở đó những "đôi co” nặng nề giữa cơ quan quản lý Nhà nước về chăn nuôi và các nhà khoa học, Hội Bảo vệ người tiêu dùng, về đơn vị kiểm nghiệm nào được công bố kết quả xét nghiệm chất cấm bị sử dụng, diễn ra tưởng chừng không phân thắng bại…

Trở lại giải pháp trang bị máy kiểm nghiệm chất lượng thực phẩm tại chợ đầu mối là rất cần thiết. Song chúng ta đang thiếu một hệ thống quản lý chất lượng thực phẩm thực sự có hiệu quả, bớt chồng chéo, dễ quy trách nhiệm. Cũng thiếu một hệ thống các phòng kiểm nghiệm được trang bị chuyên dụng hiện đại, đồng bộ và mở rộng thực sự theo hướng xã hội hóa. Lại chưa có hình thức mềm dẻo liên kết các phòng kiểm nghiệm các tỉnh, thành phố lớn, áp dụng các phương pháp thử nghiệm thống nhất, có trình độ quản lý theo các quy định khu vực và quốc tế, liên tục cập nhật thông tin, cải tiến năng lực.

Vì vậy có lẽ đã đến lúc chấm dứt việc kêu gọi "người tiêu dùng thông thái”, khi họ đã đóng đầy đủ các loại thuế để có được thực phẩm chất lượng đạt chuẩn lưu thông trên thị trường. Hãy kêu gọi các phòng kiểm nghiệm thực phẩm thông thái, xã hội hóa và tích cực hoạt động hiệu quả, cho dân được nhờ.

Thanh Lê