Biến đổi biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản của Hậu Giang cũng như vùng ĐBSCL.

Tổng quan về tác động của biến đổi khí hậu đến toàn tỉnh:

- Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là một thách thức lớn hiện nay, diễn ra với mức độ ngày càng khốc liệt tại nhiều địa phương. Cùng với các tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Hậu Giang cũng phải chịu tác động và bị ảnh hưởng nặng nề bởi BĐKH. Trong đó, ngành sản xuất nông nghiệp, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, môi trường sinh thái trên địa bàn tỉnh là đối tượng bị ảnh hưởng sớm và nặng nề nhất.

Hau Giang truoc thach thuc bien doi khi hau toan cau - Anh 1

Hiện tượng BĐKH toàn cầu ảnh hưởng đến Việt Nam. Ảnh minh họa

- Tại Hậu Giang, tác động của BĐKH đã biểu hiện ngày càng rõ nét như: Hạn hán, nắng nóng bất thường và kéo dài, xâm nhập mặn ngày càng tiến sâu vào đất liền. Theo kết quả thống kê về khí tượng thủy văn và kết quả quan trắc chất lượng môi trường không khí hàng năm cho thấy số giờ nắng trong năm gia tăng, số ngày nóng kéo dài, nhiệt độ trung bình có xu hướng tăng gây nguy cơ cháy rừng, lượng mưa trung bình năm diễn biến thất thường, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.

- Độ mặn trên nhiều tuyến sông, kênh, rạch tại tỉnh Hậu Giang diễn biến phức tạp, có chiều hướng tăng cao chưa từng có tại một số địa bàn như huyện Long Mỹ, huyện Vị Thủy, thành phố Vị Thanh. Đến nay, tỉnh Hậu Giang đã có trên 80% diện tích đất nông nghiệp bị nước mặn tấn công.

Về những thiệt hại do BĐKH đến môi trường sinh thái trên địa bàn tỉnh:

- Tác động tới yếu tố tự nhiên và môi trường: Sự gia tăng nhiệt độ khí quyển làm cho khí hậu nóng lên, kết hợp với sự suy giảm lượng mưa làm cho nhiều khu vực khô hạn. Xâm nhập mặn nước sông có thể lấn sâu nội địa tới 50 - 70km, tiêu diệt và phá hủy nhiều loài sinh vật nước ngọt. Hệ thống sinh thái rừng và đất bị tác động tiêu cực, sẽ chịu nhiều thiệt hại.

- Tác động tới phát triển kinh tế: BĐKH tác động đến hầu hết các ngành kinh tế, trong đó ngành nông – thủy sản – lâm nghiệp ảnh hưởng nhiều nhất.

- Tác động đối với đời sống - xã hội: Những năm gần đây, số lượng người mất nhà cửa, kinh tế lâm vào khó khăn và bệnh tật thông qua hậu quả của các dạng thiên tai như lốc xoáy, lũ lụt, hạn hán, nhiệt nóng, đất đai nhiễm mặn…là rất lớn.

Về những thiệt hại do BĐKH đến sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh:

- Cuối năm 2015 và đầu năm 2016 trình trạng hạn hán, xâm nhập mặn diễn ra gay gắt. Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang đã công bố trình trạng rủi ro thiên tai do xâm nhập mặn thuộc cấp độ 1 trên địa bàn 4/8 huyện: Huyện Vị Thủy, thị xã Long Mỹ, TP. Vị Thanh và huyện Long Mỹ; có 74.700ha, chiếm 46% diện tích, 328.000 người, chiếm 37% dân số toàn tỉnh bị ảnh hưởng.

- Độ mặn ở các sông, kênh, rạch tỉnh Hậu Giang ở mức cao, nồng độ cao nhất đo được ở thành phố Vị Thanh là 17,5 phần nghìn và ở huyện Long Mỹ là 19,7 phần nghìn. Hạn mặn kéo dài đã gây thiệt hại lớn trong sản xuất nông nghiệp. 53.000 ha diện tích lúa Hè Thu đã xuống giống đang bị hạn, trong đó có hơn 400 ha chết do thiếu nước, gần 9.000 ha không thể xuống giống lúa Hè Thu do nguồn nước bị nhiễm mặn và thiếu nước ngọt để tưới.

Trước tình hình hạn mặn, nhiều nông dân không xuống giống được lúa Hè Thu đành bỏ đất trống, một số người cố gắng làm đất sẵn chờ mưa xuống để gieo sạ nhưng đến đầu tháng 5 vẫn chưa có mưa, trong khi nguồn nước chính từ sông, kênh, rạch vẫn đang bị nhiễm mặn nồng độ cao.

Về những thiệt hại do biến đổi khí hậu đến đánh bắt và nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh:

- Do môi trường sống thay đổi, từ nhiệt độ, độ mặn gia tăng đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống thủy sinh theo hướng thu hẹp, giảm sản lượng làm cho nguồn sống của người dân nghèo bị suy giảm. Theo nhận định của nhiều chuyên gia thì ngành thủy sản là ngành thứ hai chịu tác động nặng nề từ BĐKH. Các biểu hiện của BĐKH như nhiệt độ tăng, mực nước biển dâng, hạn hán, thay đổi lượng mưa…đều có những tác động tiêu cực đến hoạt động nuôi trồng thủy sản.

- Kết quả tính toán cho thấy, xu hướng tăng diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản qua các thời kỳ giảm xuống, nếu bình quân giai đoạn 2001 - 2005 tăng bình quân 5,98%/năm, sang giai đoạn 2006 - 2011 chỉ còn khoảng 2,17%/năm, và chung cho cả thời kỳ 2001 - 2011 tăng khoảng 3,71%/năm.

Đề xuất các giải pháp thích ứng BĐKH:

- Với kịch bản BĐKH được các nhà khoa học đưa ra thì đến năm 2030 nước biển Đông sẽ dâng cao 14cm, biển Tây dâng 15cm so với hiện nay; năm 2050 tương ứng là 27cm và 30cm. Theo đó, khu vực ĐBSCL sẽ chịu ảnh hưởng rất nặng nề, điển hình là tình trạng xâm nhập mặn, ngập lụt sẽ diễn ra trên diện rộng và diễn biến rất khó lường. Riêng tại tỉnh Hậu Giang, các nhà khoa học dự báo sẽ bị ảnh hưởng mạnh mẽ của BĐKH, như tình trạng khô hạn, xâm nhập mặn, lũ lụt ngày càng gia tăng, nặng nhất là huyện Long Mỹ và Châu Thành.

- Ứng phó với BĐKH là một nhiệm vụ có tầm quan trọng hàng đầu về nhiều mặt: Kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng... chẳng những của ĐBSCL mà còn của cả nước. Các địa phương phải tranh thủ điều tra, nghiên cứu trên từng địa bàn bị đe dọa để chuẩn bị phương án ứng phó tốt nhất. Các nhiệm vụ cần triển khai như: Nâng cao nhận thức của người dân về ứng phó với BĐKH; xác định và tiến hành sớm những nội dung nghiên cứu cần thiết; Nhà nước cần chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu, đào tạo nguồn nhân lực, thực hiện các đề tài khoa học...để giảm nhẹ khả năng bị tổn hại do BĐKH gây ra. Các hoạt động ứng phó với BĐKH phải được triển khai ngay từ bây giờ và phải được lồng ghép với kế hoạch của các ngành, lĩnh vực, địa phương...