Nhiều người cho rằng cuộc bầu cử tổng thống Mỹ diễn ra vào tháng 11 tới chỉ là “cuộc chiến tay đôi” giữa Trump và Clinton mà không biết hai nhân vật còn lại.

Gary Johnson của đảng Tự do và Jill Stein của đảng Xanh là hai ứng viên tổng thống Mỹ 2016. Tên của họ cũng xuất hiện trên lá phiếu nhưng hầu như rất ít người biết họ là ai.

Theo tạp chí TIME, dù cơ hội giành chiến thắng với cả hai ứng viên tự do của đảng thứ ba gần như bằng không nhưng họ đều có khả năng giành chiến thắng theo một cách khác.

Cả ông Gary Johnson và bà Jill Stein đều không đạt được tỉ lệ ủng hộ cần thiết là 15% trong 5 cuộc thăm dò công chúng nên họ không được tham gia cuộc tranh luận đầu tiên. Nhưng theo quy định của Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ, nếu một đảng chính trị giành được 5% số phiếu phổ thông trong cuộc bầu cử tổng thống, họ sẽ được hỗ trợ tài chính công.

Điều đó có nghĩa là nếu ông Johnson hay bà Stein đạt được con số 5% cử tri ủng hộ vào tháng 11 tới, thì đảng Tự do hoặc đảng Xanh sẽ nhận được số tiền quỹ lên đến hàng chục triệu USD. Ngoài ra, với số phiếu giành được, hai ứng cử viên này sẽ được nhiều người biết tới và trở thành những người có tầm ảnh hưởng nhất định trên chính trường Mỹ.

Jill Stein và Gary Johnson.

Ứng viên Gary Johnson của đảng Tự do

Ông Gary Johnson sinh năm 1953, thuộc đảng Tự do, từng là Thống đốc bang New Mexico và là ứng viên tổng thống trong cuộc bầu cử năm 2012.

Johnson đã sáng lập một trong những công ty xây dựng lớn nhất tại New Mexico. Lần đầu tiên ông bước vào chính trường là năm 1994, khi chạy đua vào vị trí Thống đốc bang New Mexico. Khi đó, với cam kết giảm thuế, trấn áp tội phạm và mở cửa, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, ông Johnson đã giành chiến thắng áp đảo, trở thành thống đốc. 4 năm sau, Johnson tái cử và tiếp tục giữ chức vụ này.

Ông Johnson chạy đua vào Nhà Trắng vào năm 2012, khi đó với tư cách là ứng cử viên của đảng Cộng hòa. Ông tập trung vào vấn đề nợ công và cân bằng ngân sách Mỹ, bảo vệ quyền tự do dân sự, chủ nghĩa phi can thiệp quân sự và cuộc chiến chống ma túy.

Tuy nhiên, một thời gian sau ông rút khỏi cuộc đua nội bộ đảng Cộng hòa và tham gia đảng Tự do, ông chính thức trở thành ứng viên tổng thống của đảng này vào tháng 5/2012. Ông giành được 1,3 triệu lá phiếu từ cử tri (0,99%), nhiều hơn tất cả các ứng viên đảng tự do khác cộng lại và đạt kỷ lục về số người ủng hộ trong lịch sử đảng Tự do.

Ngày 6/1/2016, ông Johnson tuyên bố sẽ tham gia cuộc đua tổng thống Mỹ một lần nữa và chọn cựu thống đốc bang Massachusetts làm bạn đồng hành. Ông ra tranh cử với quan điểm ủng hộ quyền phá thai của phụ nữ, hôn nhân đồng giới, quyền sở hữu súng. Tuy nhiên, ông không đồng tình với việc mở rộng chương trình Bảo hiểm sức khỏe bắt buộc (ACA hay Obamacare) của Tổng thống Barack Obama mà ưu tiên vào việc đầu tư năng lượng xanh và tăng mức thuế với những người giàu.

Trong cuộc đua năm nay, ông Johnson nhận được sự ủng hộ của nhiều tờ báo bảo thủ, trong đó có tờ Detroit News, tờ New Hampshire Union Leader và Chicaco Tribune, những tờ báo cho rằng cuộc bầu cử năm nay là “thời khắc để trách móc đảng Cộng hòa và Dân chủ”. Ngoài ra, USA Today, tờ báo chưa bao giờ công khai ủng hộ ứng cử viên tổng thống nào, đã tuyên bố “tẩy chay” Trump, nhưng không thể hiện sự ủng hộ với Clinton, đang ngầm “mở cửa” cho ông Johnson.

Những bang ủng hộ ông Johnson gồm có Alaska, Utah và quê nhà New Mexico nơi ông từng làm thị trưởng. Đây là những bang có xu hướng độc lập, ít bị các yếu tố bên ngoài chi phối. Cử tri bang New Mexico thường bầu cho ứng viên đảng Dân chủ, tuy nhiên năm nay nhiều khả năng bà Clinton sẽ mất nhiều phiếu tại bang này do họ chuyển sang ủng hộ ông Johnson.

Vào đầu tháng 9 vừa qua, trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, ông Gary Johnson đã vô tình “mất điểm” khi ông thản nhiên nói rằng không biết Aleppo – vùng chiến sự “nóng” nhất tại Syria, là gì.

Trong một chương trình khác, ông Johnson cũng khiến người xem bối rối khi ông không thể nêu tên một vị lãnh đạo quốc tế mà ông ngưỡng mộ. Những điều đó khiến cử tri Mỹ nghi ngờ rằng dường như ông không hiểu về chính trường cũng như cuộc chiến mà Mỹ đang đóng vai trò hòa giải ở Syria.

Ứng viên Jill Stein của đảng Xanh

Chân dung 4 ứng viên sẽ chạy đua vào Nhà Trắng năm 2016.

Jill Stein sinh năm 1950 tại bang Illinois, Mỹ. Bà đã tốt nghiệp trường Đại học Harvard danh tiếng, sau đó làm bác sĩ, đồng thời là một nhà hoạt động xã hội, một chính trị gia.

Bà Stein là chủ tịch đảng Xanh và là người đại diện cho đảng này tham gia ứng cử tổng thống Mỹ năm nay. Cũng giống như ông Johnson, bà Stein cũng từng chạy đua vào Nhà Trắng vào năm 2012.

Cuộc đời của người phụ nữ 66 tuổi gắn với những hoạt động bảo vệ thiên nhiên và con người. Khi còn là một bác sĩ, Stein thường quan tâm tới mối liên hệ giữa sức khỏe con người và chất lượng môi trường sống của họ nên bà đã quyết định trở thành nhà hoạt động chính trị, xã hội vào năm 1998.

Bà Stein chạy đua bầu cử tổng thống Mỹ lần đầu vào năm 2012. Trong một chiến dịch vận động tranh cử tại Massachusetts, bà nói với những người ủng hộ rằng đảng Xanh phải gánh vác nhiệm vụ đất nước vì các đảng chính trị khác chỉ phục vụ 1% dân số Mỹ và họ sẽ không giải quyết các vấn đề mà những người còn lại đang phải đối mặt.

“Chúng ta cần những người ở Washington biết cách từ chối bị mua chuộc bởi những nhà vận động hành lang và những người tạo ra thay đổi thực sự chứ không phải một câu khẩu hiệu suông”, bà Stein nói.

Theo Stein, sự xuất hiện của bà giúp cử tri “không buộc phải chọn một trong hai người đầy tớ của phố Wall” trở thành tổng thống Mỹ, bởi bà là người “bênh vực cho quyền lợi của người lao động”.

Bà khẳng định rằng không có sự khác biệt gì giữa hai ứng viên Mitt Romney và Barack Obama, bởi họ đều là “những ứng cử viên phố Wall” và có những chính sách điều hành đất nước giống nhau. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng cho thấy bà Stein chỉ giành được 456.501 phiếu (0,4%).

Năm nay, bà Stein tập trung vào các vấn đề như giảm học phí đại học, cắt giảm ngân sách cho quân sự, chấm dứt can thiệp quân sự tại Syria, thay thế các hiệp định tự do thương mại… Ứng cử viên đảng Xanh nhận được khá nhiều sự ủng hộ từ đảng Dân chủ, những người ủng hộ ông Bernie Sanders. Vì thế, bà tuyên bố sẽ thừa hưởng phong trào tự do của ông Sanders và tận dụng nó để đánh sập hệ thống lưỡng viện của Mỹ.

Bà Stein từng khiến cử tri thất vọng vì bà muốn chế nhạo đối thủ, ông Johnson, bằng cách kể tên các nhà lãnh đạo thế giới mà bà yêu thích trên Twitter, nhưng trong số những người bà kể ra lại không có ai là nguyên thủ quốc gia.

Theo khảo sát của Reuters từ ngày 5/9 đến 5/10, ông Gary Johnson đang giành được sử ủng hộ của 8,9% số người được khảo sát. Trong khi đó, bà Jill Stein chỉ là 3,2%. Tuy nhiên, bà Stein vẫn tự tin khẳng định trên tờ TIME rằng bà vẫn có cơ hội trở thành tổng thống Mỹ thứ 45.

Bầu cử tổng thống Mỹ sẽ diễn ra vào ngày 8/11 tới. Thời điểm hiện tại, bà Clinton vẫn đang dẫn đầu các cuộc khảo sát và theo sát bà là đối thủ Donald Trump. Người Mỹ và cả thế giới vẫn hồi hộp dõi theo và dự đoán kết quả của cuộc đua gay cấn nhất hành tinh này.

Danh Tuyên