Được nhắc tới từ năm 2014, ý tưởng xây dựng một bộ quy tắc chuẩn cho cách ứng xử của các công dân Hà Nội đã thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Sau nhiều lần lấy ý kiến, soạn thảo, ông Tô Văn Động - Giám đốc Sở VHTT Hà Nội - cho biết, hiện sở đã trình Thường trực Thành ủy và dự kiến “Bộ quy tắc ứng xử của người Hà Nội” sẽ sớm được ban hành, nhằm xây dựng thủ đô văn minh, thanh lịch. Nhưng quan trọng vẫn là ý thức của người dân, cần tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho có văn hóa.

Đẩy lùi nạn nói tục bằng quy tắc ứng xử

Trước những phản ánh về tình trạng ngày càng có nhiều ứng xử không văn hóa, lời nói thô tục ở những nơi công cộng, từ cuối năm 2014, theo chỉ đạo của UBND TP, Sở VHTT Hà Nội đã tổ chức các cuộc hội thảo lấy ý kiến xây dựng “hệ thống quy tắc ứng xử trong cơ quan, đơn vị, cộng đồng dân cư TP.Hà Nội”. Dự thảo bộ khung quy tắc đưa ra các tiêu chí cụ thể với 6 nhóm đối tượng: Cơ quan hành chính sự nghiệp, trường học, bệnh viện, doanh nghiệp, khu dân cư và nơi công cộng.

Ha Noi tuyen chien voi 'rac ngon tu': Quan trong van la y thuc nguoi dan - Anh 1

Bộ quy tắc ứng xử người Hà Nội sẽ giúp dân có định hướng điều chỉnh hành vi không đẹp nơi công cộng như giẫm lên bãi cỏ, vườn hoa, nói tục, chửi bậy...
Ảnh: HẢI NGUYỄN

Trong quá trình xây dựng hệ thống quy tắc này, Sở VHTT Hà Nội đã phối hợp với TS Mai Đức Anh - Phó chủ nhiệm Bộ môn Khoa học xã hội nhân văn và kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội) - chủ trì đề án của sở về xây dựng quy tắc ứng xử trong cơ quan, đơn vị cộng đồng - khảo sát nội dung về nói tục nơi công cộng. Kết quả chỉ ra rằng, ở nhiều nơi công cộng thường xuất hiện những hành vi ứng xử không phù hợp. Đó là tình trạng vi phạm nội quy, quy định nơi công cộng, viết bậy, bôi bẩn lên các công trình công cộng, chen lấn xô đẩy khi xếp hàng tham gia các dịch vụ nơi công cộng, văng tục, chửi bậy. Lối cư xử nhã nhặn, thanh lịch của người Hà Nội mai một dần, thay vào đó là lối nói xô bồ, tục tĩu, thiếu văn hóa, kiểu ăn nói “lệch chuẩn”, nhất là ở giới trẻ. “Trước thực trạng một bộ phận người dân thủ đô hiện nay thường xuyên có những lời lẽ văng tục và ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng thì theo tôi, việc thành phố quyết định xây dựng một bộ quy tắc ứng xử nơi công cộng rất cần thiết” - TS Mai Đức Anh - cho biết.

Tuy nhiên, sau nhiều lần nâng lên đặt xuống, hai năm trôi qua bộ quy tắc vẫn chưa được ban hành. Trao đổi về vấn đề này, ông Tô Văn Động - GĐ Sở VHTT Hà Nội - cho biết: “Hiện sở đã trình thường trực thành ủy xem xét. Dự kiến cuối tháng 10 hoặc đầu tháng 11.2016, bộ quy tắc ứng xử tại địa điểm công cộng sẽ được thành phố ban hành và đến năm 2017, sở sẽ hoàn thành bộ quy tắc ứng xử tại các cơ quan, đơn vị”. Ông Động cũng kỳ vọng, bộ quy tắc ứng xử này có ý nghĩa như là cẩm nang hướng dẫn nền tảng văn hóa ứng xử, để những người Hà Nội lấy đó điều chỉnh hành vi của mình.

Phải xuất phát từ ý thức người dân

Tuy nhiên, xung quanh thông tin về việc Hà Nội sắp ra “bộ quy tắc ứng xử” vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn. Không ít người cho rằng đề án không dễ triển khai. Ngoài những khó khăn trong việc xác định thế nào là nói tục, chửi bậy, thì cơ chế giám sát thực hiện quy tắc cũng không phải chuyện dễ dàng. Chẳng hạn, những lời lẽ miệt thị, “mát mẻ” kiểu của bà chủ quán “bún chửi” ở Ngô Sĩ Liên mà kênh CNN của Mỹ vừa phát sóng có được coi là tục và chửi bậy hay không? Nhất là nói tục, chửi bậy đang giống như bệnh dịch, dễ lây cho người khác.

Về những băn khoăn này, TS Mai Đức Anh - chủ trì đề án về xây dựng quy tắc ứng xử nơi công cộng ở Hà Nội - chia sẻ: “Đề án chỉ nhằm mục tiêu xây dựng một bộ quy tắc, từ đó giúp người dân có định hướng điều chỉnh hành vi nơi công cộng của mình sao cho phù hợp. Việc khảo sát văng tục, chửi bậy nơi công cộng cũng không phải để lấy cơ sở xử phạt. Chúng tôi chỉ kỳ vọng đóng góp thêm vào việc xây dựng nếp sống lành mạnh, lịch sự của người dân thủ đô”.

Còn theo đại diện Sở VHTT Hà Nội, bộ quy tắc ứng xử không thể thay thế cho quy chế, quy tắc, nội quy của những nơi công cộng, của các cơ quan, đơn vị, mà là định hướng cho mọi người thực hiện theo đúng quy chế, nội quy. Bộ quy tắc ứng xử không phải văn bản quy phạm. Theo ông Tô Văn Động - GĐ Sở VHTT Hà Nội - thì quan trọng vẫn là ý thức của người dân, cần tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho có văn hóa. Bộ quy tắc ứng xử được ban hành, trước mắt sẽ nhằm mục đích tuyên truyền cho người dân. Hay nói cách khác, bộ quy chế chính là lời khuyên dành cho mọi người về cách ứng xử văn minh.

Bộ quy tắc ứng xử của người Hà Nội sẽ giúp người dân có định hướng điều chỉnh hành vi không đẹp nơi công cộng như giẫm lên bãi cỏ, vườn hoa, nói tục, chửi bậy... Ảnh: HẢI NGUYỄN

Bộ quy tắc ứng xử của người Hà Nội sẽ giúp người dân có định hướng điều chỉnh hành vi không đẹp nơi công cộng như giẫm lên bãi cỏ, vườn hoa, nói tục, chửi bậy... Ảnh: HẢI NGUYỄN

Bộ quy tắc ứng xử của người Hà Nội sẽ giúp người dân có định hướng điều chỉnh hành vi không đẹp nơi công cộng như giẫm lên bãi cỏ, vườn hoa, nói tục, chửi bậy... Ảnh: HẢI NGUYỄN

Bộ quy tắc ứng xử của người Hà Nội sẽ giúp người dân có định hướng điều chỉnh hành vi không đẹp nơi công cộng như giẫm lên bãi cỏ, vườn hoa, nói tục, chửi bậy... Ảnh: HẢI NGUYỄN

Bộ quy tắc ứng xử của người Hà Nội sẽ giúp người dân có định hướng điều chỉnh hành vi không đẹp nơi công cộng như giẫm lên bãi cỏ, vườn hoa, nói tục, chửi bậy... Ảnh: HẢI NGUYỄN

ĐẶNG CHUNG