Hạ đường huyết khiến bạn lo lắng, chóng mặt và nếu không được can thiệp kịp thời có thể hôn mê hoặc tử vong.

Hạ đường huyết là một cụm từ dùng để chỉ sự giảm lượng đường trong máu dưới mức bình thường (đường ở đây muốn ám chỉ là loại đường glucoza và mức bình thường được quy định từ 3,9-6,4 mmol/lít).

Trong máu, đường glucoza được đưa đi đến khắp cơ thể để nuôi dưỡng các tổ chức bảo đảm cho sự sống bình thường của con người.

Glucoza là nguồn năng lượng chính của cơ thể đồng thời cũng là nguồn nhiên liệu cực kỳ quan trọng và cần thiết cho hệ thần kinh và tổ chức não bộ, khi đường huyết bị thấp hơn bình thường (hạ đường huyết) sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các chức năng và hoạt động của cơ thể con người.

Một số dấu hiệu hạ đường huyết

Đói cồn cào: Nếu bạn đã ăn nhưng vẫn chưa cảm thấy thỏa mãn, hoặc đột nhiên lên cơn đói mà không hiểu vì sao, có nghĩa cơ thể bạn đang cần nhiều glucose hơn.

Tốt nhất hãy bổ sung 15 g thực phẩm giàu carbohydrate. Hoặc bạn có thể ăn nho, uống nước cam và ngậm kẹo cứng.

Cảm giác lo lắng: Khi nồng độ glucose giảm quá thấp, các tuyến thượng thận sẽ giải phóng hormon ephinephrine (hay còn gọi là adrenaline) báo hiệu cho gan tiết thêm đường. Các hormon dư thừa tạo ra một “cơn sốt adrenaline” khiến bạn cảm thấy lo lắng.

Mệt mỏi ban đêm: Hạ đường huyết vào ban đêm rất phổ biến và gây nên một số rối loạn giấc ngủ. Các triệu chứng bao gồm đổ mồ hôi, mơ ác mộng, đột nhiên thức dậy và khóc, hoặc cảm giác mệt mỏi chưa được nghỉ ngơi đủ và mơ hồ, hay nhầm lẫn khi ngủ dậy. Ăn nhẹ trước khi ngủ có thể giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng này.

Run rẩy: Hệ thống thần kinh trung ương bắt đầu hoạt động kém khi nồng độ glucose mất cân bằng. Kết quả, catecholamine được giải phóng kích thích sản sinh glucose và khiến người bệnh bị run.

Cảm xúc không ổn định: Thay đổi tâm trạng một cách đột ngột không phải là một điều bình thường. Khi bị hạ đường huyết, bạn có thể bỗng dưng cáu giận, buồn bã, khóc lóc, muốn ở một mình. Một số biểu hiện không nặng lắm như dễ bực mình cũng báo hiệu đường huyết đang giảm.

Ra mồ hôi: Đổ mồ hôi thường là một trong những dấu hiệu đầu tiên của tụt đường huyết. Hãy coi chừng nếu bạn đột ngột ra mồ hôi bất kể thời tiết nóng hay lạnh.

Chóng mặt, choáng váng: Nếu bạn đã trải qua những triệu chứng này, hãy nhanh chóng điều trị hạ đường huyết. Lượng đường trong máu giảm có thể dẫn đến ngất xỉu. Khi cảm thấy bản thân như sắp ngất, hãy ngồi hoặc nằm xuống ngay lập tức để tránh bị thương.

Suy nghĩ vẩn vơ: Bộ não đặc biệt nhạy cảm với glucose nên bạn sẽ hay nhầm lẫn, khó tập trung vào công việc tại một thời điểm nếu bị hạ đường huyết.

Vấn đề thị giác: Nếu mắt bạn đột nhiên bị mờ đi hoặc bạn nhìn thấy hai hình ảnh, có thể là do lượng đường trong máu bị giảm.

Nói lắp: Khi bị thiếu đường, não không còn phát hiện ra sự thay đổi trong lời nói khiến bạn dễ nói lắp. Những người xung quanh sẽ nghĩ bạn bị say rượu trong khi vấn đề thực sự là tụt đường huyết.

Nguyên nhân gây hạ đường huyết

Có nhiều nguyên nhân gây nên hạ đường huyết, có cả các nguyên nhân phối hợp, có nguyên nhân riêng rẽ, trong đó nguyên nhân hạ đường huyết của bệnh tiểu đường chiếm tỷ lệ đáng kể.

Việc điều hòa lượng đường trong máu một cách hài hòa là do hai loại hormon insulin và glucagon do tuyến tụy sản xuất ra: insulin sẽ làm giảm lượng glucoza còn glucagon sẽ làm tăng glucoza.

Sự điều hòa của hai loại hormon này rất nhịp nhàng, ví dụ sau bữa ăn tụy tiết ra chất insulin để giúp tế bào thu nhập glucoza mà chúng cần.

Khi có lượng glucoza thừa trong máu thì được sử dụng như nhiên liệu của các cơ hoặc được tích lũy lại trong gan. Ngược lại khi cơ thể có lượng glucoza thấp thì ngay tức khắc glucagon sẽ được bài tiết từ tuyến tụy và sẽ giúp cho gan phóng thích ra glucoza dự trữ.

Ha duong huyet va cach xu tri - Anh 1

Ăn uống không đúng bữa, ăn không đủ tinh bột... rất dễ khiến cơ thể hạ đường huyết. Ảnh: minh họa

Trong bệnh tiểu đường, do cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không đáp ứng tốt với insulin nên làm tăng lượng glucoza trong máu.

Ngoài ra, nguyên nhân hạ đường huyết còn do: Ăn không đúng bữa (ăn trễ giờ so với bữa ăn bình thường) hoặc bỏ bữa vì một lý do nào đó.

Ăn không đủ lượng cacbonhydrat (nói nôm na là các loại tinh bột); Những người có hoạt động quá mức bình thường như tập thể dục, thể thao (chạy điền kinh, bơi lội, leo núi, đua xe đạp đường trường...), lao động nặng; Uống nhiều rượu, bia, đặc biệt lúc đang đói...

Khi bị hạ đường huyết, người bệnh có cảm giác đói, mệt mỏi đột ngột, run tay, chân, chóng mặt, vã mồ hôi, mặt tái nhợt.

Xử trí khi bị hạ đường huyết

Điều quan trọng nhất là tự bản thân biết hoặc người bên cạnh (người nhà, người làm việc cùng phòng, cùng lớp) biết mình thường có triệu chứng hạ đường huyết hoặc đã có lần bị hạ đường huyết.

Việc đầu tiên và rất quan trọng là luôn luôn có sẵn đường hoặc các sản phẩm có đường như kẹo, bánh, sôcôla, nước ngọt có đường... trong túi, trong cặp để lúc xảy ra hạ đường huyết là có thể dùng ngay.

Nếu hạ đường huyết do bệnh tiểu đường thì nên tuân theo lời chỉ dẫn của thầy thuốc trong việc dùng thuốc và ăn uống hằng ngày, đặc biệt ăn đủ lượng cacbonhydrat, ăn thêm bữa phụ, ăn nhiều rau... Nên tập thể dục thường xuyên và đúng bài bản.

Hoàng Duy (tổng hợp)