Hàng trăm mét vuông đất nông nghiệp bị nước sông “ngoạm”, nhiều cột điện có nguy cơ bị đổ gãy do đất đã bị nước làm trồi cả đoạn chân cột, tuyến đường sắt Bắc - Nam cũng đang là “miếng mồi ngon” cho “hà bá”. Nếu không có phương án kịp thời để khắc phục tình trạng trên thì có thể xảy ra những hậu quả khôn lường.

Mưa về lại lo

Những hậu quả nói trên là một thực tế đang xảy ra tại xã Nam Cường, huyện Nam Đàn (tỉnh Nghệ An), nơi xảy ra những hệ lụy do những cơn mưa lũ tạo nên. Xã Nam Cường nằm ở khu vực hạ lưu sông Lam và là vùng trũng nhất của huyện Nam Đàn. Cứ mỗi mùa mưa lũ đến, nhân dân nơi đây lại đau đáu nỗi lo là những mảnh đất nông nghiệp của gia đình sẽ còn hay mất khi nước lũ rút đi.

Cứ mỗi đợt mưa lũ kéo dài thì đất cũng theo nước cuốn trôi đi mất, cứ thế mỗi năm đất nông nghiệp của người dân cũng bị thu hẹp dần. Là khu vực hạ lưu nhưng không may mắn như những vùng đất hạ lưu khác là được phù sa bồi tụ tạo nên những mảnh đất màu mỡ. Ngược lại, nơi đây, cứ lũ đi qua là chỉ còn lại nước, hàng chục hécta đất nông nghiệp bỗng nhiên “mất tích”.

Đất nông nghiệp bị nước cuốn trôi.

Ông Phạm Hậu cho biết: Cứ mỗi lần mưa lũ về, gia đình tôi lại nặng thêm một nỗi lo lắng vì miếng đất còn sót lại mùa lưa trước liệu có còn hay mất sau đợt mưa lũ này. Dạo trước mấy cha con tui đưa cọc tre ra đóng để cho khỏi lở nhưng đóng trước mưa thì sau mưa ra nhìn cọc cũng không thấy mô nữa. Cứ như ri khoảng 2 năm nữa thì nhà tui không còn mét đất mô mà làm mùa….

Tình trạng nước sông mùa mưa lũ không chỉ gây sạt lở đất nông nghiệp mà còn là nỗi lo lắng cho tuyến đường sắt Bắc - Nam bắc qua cầu Yên Xuân chạy qua sông Lam và tuyến giao thông đường bộ liên huyện cũng đang bị đe dọa. Ngoài ra, tuyến đường điện hạ thế đã bắt đầu bị ảnh hưởng, nếu trong nay mai thêm một trận lụt nữa thì một số cột điện sẽ bị đổ gãy xuống sông là điều có thể đoán trước được.

Được biết, năm 2005, Ban quản lý đường sắt đã triển khai cho đóng một dãy cọc bê tông dài 5km sắt kè đất để tránh sạt lở, nhưng đến nay thì hàng cọc được xây dựng đó đã cách bờ đất có đoạn hơn 70m. Thay vì đất là một khoảng trống là nước sông đang chảy qua. Nguyên nhân cũng được xác định là do dòng chảy bị thay đổi, lòng sông được đá sỏi, đất bồi lấp thành một bãi đất hoang không thể sử dụng giữa sông. Còn phía diện tích đất nông nghiệp của người dân thì thế vào làm dòng chảy cho nước sông. Năm 1979, người dân xóm Lạc Thiên đã phải di dân tái định cư đi nơi khác sống vì đất định cư không còn nữa do mưa bão cuốn trôi hết đất.

Nguyên nhân vì sao?

Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng lở đất đặc biệt nghiêm trọng như hiện nay là nạn khai thác cát ồ ạt quanh khu vực cầu Yên Xuân, ngay phía trên và dưới chân cầu đường sắt Yên Xuân mỗi ngày có cả chục bến cát sạn hoạt động. Khi các đơn vị và người dân tiến hành hút cát, khai thác cát sạn không trả lại hiện trạng cho dòng chảy đã tạo nên nhiều điểm xoáy lớn, đặc biệt là dưới chân cầu Yên Xuân, khiến luồng nước chảy mạnh hơn.

“Đã có hàng chục mét đất đã bị nước sông cuốn trôi, diện tích đất nông nghiệp cũng giảm nghiêm trọng nhất là đối với những hộ dân ít đất và đất bị cuốn trôi. Có nhiều hộ đã không còn thấy miếng đất được Nhà nước giao trước đây nữa. Một nguyên nhân chủ quan ở đây là do tình trạng khai thác cát trên sông không đúng quy định. Chúng tôi đã chủ động lập các tổ tuần tra, trực tiếp xuống lòng sông để đối phó với nạn khai thác cát, nhưng do lực lượng quá mỏng trong khi các đối tượng lại quá nhiều và có liên kết với nhau nên đành bất lực”, ông Thái Hồng Sơn - Chủ tịch UBND xã Nam Cường lo lắng.

Thực tế, trên số liệu thì chưa thể thống kê hết số diện tích đất bị sạt lở xuống sông, tuy nhiên theo ông Lê Trung Sinh, Phó Chủ tịch xã Nam Cường, mỗi lần mưa lũ kéo dài và mưa to thì khoảng hơn 2ha đất nông nghiệp bị cuốn trôi. Ông Sinh cho biết: Nếu tiếp tục dựng thêm một hàng cọc như trước nữa để chống xói lở thì vẫn không thể khắc phục được việc sạt lở do nước lũ lấn vào. Theo tôi thì cần phải nắn lại dòng chảy của dòng sông thì mới khắc phục được hiện trạng sạt lở trên và làm cho diện tích đất không những tránh sạt lở mà được nới rộng thêm. Địa phương cũng muốn làm việc này nhưng do kinh phí quá lớn không thể tự chủ động được.

Hàng chục hécta đất nông nghiệp bị sạt lở và đang tiếp tục bị đe dọa, đường điện thắp sáng và tuyến đường sắt cũng nằm trong danh sách là “miếng mồi” cho hà bá. Các cơ quan chức năng cần có phương án sớm nhất để cứu những miếng đất còn lại, đảm bảo đường điện và tuyến đường sắt được an toàn khi mùa mưa bão đang đến gần.

Tân Mai