Khi có những vụ án lớn, phức tạp xảy ra, Công an các tỉnh, thành phía Nam và các Cục nghiệp vụ thường yêu cầu Phân viện Khoa học hình sự - Bộ Công an tại TP Hồ Chí Minh (C54B) tham gia khám nghiệm hiện trường (KNHT) cũng như trưng cầu giám định (GĐ).

Bởi đây là một đơn vị tập trung những người giàu kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn cao và được trang bị nhiều phương tiện, thiết bị hiện đại phục vụ cho công tác GĐ.

Nhưng trên hết đó là tính khẩn trương và kỷ luật mà như vậy sẽ cho ra kết quả đảm bảo tính khách quan, chặt chẽ và khoa học nhằm nhanh chóng tìm ra đối tượng gây án. Tròn 30 năm kể từ ngày thành lập (11-11-1986 - 11-11-2016), C54B đã góp phần giải mã hàng ngàn vụ án “mờ” ở các tỉnh, thành phía Nam.

Trong vụ nổ súng làm chết đôi nam nữ trong ôtô xảy ra vào ngày 15-8-2014 tại khu phố Trung, phường Vĩnh Phú, thị xã Thuận An (Bình Dương), dư luận cho rằng có kẻ đã bắn chết đôi nam nữ này.

Gop phan giai ma hang ngan vu an 'mo' - Anh 1

Các kỹ thuật viên tham gia khám nghiệm hiện trường một vụ trọng án.

Tuy nhiên, qua công tác KNHT và GĐ của C54B đã đưa đến kết quả không có kẻ thứ 3 tham gia trong vụ việc trên. Nơi đây đã xác định chính xác chủng loại của khẩu súng, các đầu đạn và võ đạn thu được tại hiện trường là bắn ra từ một khẩu súng.

Hay như vụ 3 mẹ con chết ở huyện Cần Giuộc (Long An), dư luận cho rằng có kẻ nào đó đã sát hại 3 người này. Nhưng bằng tài liệu, vật chứng, dữ liệu các cán bộ C54B đã đưa ra kết luận chính xác là người mẹ đã giết hai con sau đó tự sát.

Ở chiều hướng ngược lại, có những vụ dư luận cho rằng đó không phải là vụ án thì cán bộ C54B đã chứng minh bản chất của vấn đề. Như vụ chết cháy xảy ra ở huyện Bù Đăng (Bình Phước), nhiều nhân chứng một mực khẳng định thấy người này tự thiêu nhưng qua KNHT, GĐ thì nạn nhân đã chết trước khi bị đốt cháy.

Từ đó đã tìm ra thủ phạm. Vụ cháy xảy ra tại cơ sở điện máy thuộc ấp Sở Tại, xã Bàn Tân Định, Giồng Riềng (Kiên Giang) làm chết 2 cháu bé ngủ ở lầu 2, theo nhận định ban đầu có thể do chập điện.

Tuy nhiên nhờ công tác khám nghiệm tỉ mỉ, GĐ chính xác đã có kết luận nguyên nhân cháy có sự tác động của con người. Hung thủ sử dụng ngọn lửa trần đốt trực tiếp vào các vật liệu dễ cháy phía bên ngoài gần sát cửa…

Không chỉ góp công lớn giải mã những vụ án “mờ”, các cán bộ C54B còn giúp cơ quan điều tra các địa phương gỡ rối những vụ việc tưởng từng như đã rơi vào bế tắc. Điển hình nhất là vụ “giết người, cướp tài sản” do Kiều Quốc Huy (28 tuổi, ngụ Lâm Đồng) thực hiện vào tháng 8-2015.

Qua khai thác của cơ quan điều tra Huy khai trước đó, vào năm 2012, y còn thực hiện hành vi giết chết vợ chồng anh Đỗ Hoàng Bình và chị Phạm Thị Mỹ Hạnh rồi giấu xác xuống giếng sau nhà người anh họ ở thị trấn Lộc Thắng, Bảo Lâm, Lâm Đồng.

Khi đào xới tìm được 2 bộ xương người, cơ quan điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng đã trưng cầu giám định một trung tâm pháp y để xác định xem bộ xương nam có đúng là anh Bình hay không.

Sau đó trung tâm pháp y này đã có kết luận là bà Trần Thị Ngọc Hải (mẹ ruột anh Bình) không có quan hệ huyết thống mẹ - con với xác người nam giới được phát hiện. Từ kết luận này đã phát sinh thêm nhiều vấn đề phức tạp buộc cơ quan Công an phải chuyển hướng điều tra là liệu Huy đã giết chết bao nhiêu người và 2 xác chết này là ai?

Khai thác thêm nhưng Huy vẫn một mực khẳng định 2 xác chết này chính là anh Bình và chị Hạnh. Để đảm bảo tính chính xác cao, Công an Lâm Đồng quyết định trưng cầu GĐ lại nhưng lần này là C54B.

Sau 4 ngày tiến hành giám định, phân tích, C54B đã có kết luận bà Trần Thị Ngọc Hải có quan hệ huyết thống mẹ-con với xác nam giới đến 99,931%. Nhờ đó mà vụ án mới khép lại…

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Tiến - Phân viện trưởng C54B cho biết, 30 năm qua, C54B đã trực tiếp tham gia KNHT 2.506 vụ việc là các vụ án giết người, trộm cắp tài sản, cướp tài sản… và các vụ cháy, nổ trên địa bàn 23 tỉnh, thành phía Nam.

Các khám nghiệm này luôn giải quyết tốt những yêu cầu đặt ra, đảm bảo tính khách quan, chặt chẽ theo đúng quy định của pháp luật và yêu cầu nghiệp vụ.

Cùng ngần ấy thời gian, C54B đã GĐ gần 110.000 vụ. Trong đó GĐ tài liệu nhiều vụ, góp phần vạch mặt bọn phản động cách mạng ẩn náu hoạt động chống phá ở Việt Nam.

Song song với công tác GĐ và KNHT, C54B còn chú trọng đến công tác xây dựng lực lượng, đào tạo cán bộ kỹ thuật hình sự cho Công an các địa phương.

Hằng năm nơi đây tổ chức từ 4-5 lớp học về công tác KNHT và GĐ sơ bộ dấu vết đường vân cho cán bộ làm công tác kỹ thuật hình sự; tổ chức kèm cặp tại chỗ cho 280 cán bộ, chiến sĩ thuộc Phòng Kỹ thuật hình sự Công an các tỉnh, thành.

Đặc biệt, C54B còn phối hợp với các cơ quan khoa học trong và ngoài ngành triển khai nghiên cứu nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, cấp cơ sở và nhiều cuộc hội thảo mang tầm chiến lược.

Các nghiên cứu này áp dụng hiệu quả trong thực tiễn đã góp phần giải quyết được nhiều vướng mắc trong hoạt động giám định tư pháp kỹ thuật hình sự, pháp y, kỹ thuật phòng ngừa tối phạm… đáp ứng kịp thời cho trong tác điều tra, truy tố và xét xử tội phạm trong tình hình mới.

Phân viện KHHS tại TP Hồ Chí Minh được thành lập vào ngày 11-11-1986 với nhiệm vụ chính là thực hiện các biện pháp khoa học hình sự đấu tranh phòng chống tội phạm hình sự do các Cục nghiệp vụ và Công an các tỉnh từ Quảng Nam - Đà Nẵng trở vào trưng cầu. Từ tháng 10-1989 đơn vị sáp nhập với Phòng Kỹ thuật hình sự Công an TP Hồ Chí Minh thành Trung tâm KHHS phía Nam.

Đến tháng 9-1991 tách ra thành Phân viện KHHS thuộc Bộ Công an cho đến nay. 30 năm qua, Phân viện được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì (năm 2000), Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba (2007); Chính phủ và Bộ Công an tặng nhiều bằng khen cho tập thể phân viện vì có thành tích xuất sắc trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Mã Hải