Cần sạ với mật độ vừa phải và bón phân theo chế độ cân đối mới mang lại hiệu quả cao. Nhưng trên thực tế nhiều bà con sạ dày và thiệt hại do bón thừa phân đạm vẫn còn khá phổ biến, xuất hiện rải rác trong các vụ mùa trong năm.

TS Chu Văn Hách, nguyên Trưởng bộ môn Phân bón và Kỹ thuật canh tác, Viện Lúa ĐBSCL cho biết, sạ thưa đồng nghĩa giảm giống, phân, sâu bệnh, lúa ít đổ ngã, năng suất tăng… trên thực tế cho thấy rất đúng với những nghiên cứu khoa học.

Gieo sa, bon phan hop ly cho lua thu dong - Anh 1

Sạ thưa, bón phân cân đối là biện pháp giảm dịch bệnh, giảm chi phí, tăng năng suất

Từ đó có một số khuyến cáo, nông dân nên sạ từ 100 - 120kg/ha, nếu sạ dày số chồi lên đến khoảng 1.000 nhưng số bông chỉ đạt từ 400 - 450, nhưng số hạt chắc thấp hơn. Chúng ta có thể gia giảm tùy theo lượng giống, đối với ruộng khô thì tỷ lệ đẻ nhánh ít hơn từ đó cần điều chỉnh gia giảm.

Theo khuyến cáo 10kg giống/công thì có thể tăng thêm khoảng 2kg nữa nếu tính 120kg/ha để bù trừ vào ốc bươu gây hại hoặc mưa gió. Như vậy sẽ giúp bà con đạt được năng suất tối đa và chi phí về phân bón và áp lực từ sâu bệnh giảm, từ đó chi phí đầu vào giảm đi dẫn đến lợi nhuận tăng lên.

Theo TS Hách, để đảm bảo được hiệu quả đầu tiên cần làm đất tốt, hạn chế được ngộ độc hữu cơ, ngộ độc phèn, cần phải hóa giải những yếu tố hạn chế trong đất. Đối với vụ TĐ nếu đất bị nhiễm phèn thì cần phải đưa nước vào để rửa phèn trước khi sạ. Đối với đất bị ngộ độc hữu cơ thì có thể giãn thời gian và khoảng cách giữa 2 vụ, tốt nhất là 3 tuần, đối với vụ này có thể sạ 120kg/ha bù trừ hao hụt, sử dụng giống lúa xác nhận.

TS Hồ Văn Chiến, nguyên GĐ Trung tâm BVTV phía Nam cho biết: Đối với đất càng cạn kiệt dinh dưỡng thì bà con càng nên sạ thưa, quang hợp cạnh tranh thiếu ánh sáng. Nếu cây lúa thẳng thì ánh nắng chiếu thẳng xuống được, nếu đồng ruộng sạ dày, cây lúa có đặc tính nhóng lên để hứng ánh sáng. Nếu bón thừa phân đạm dẫn đến lá lúa rũ xuống, cây lúa càng nhóng lên nữa dẫn đến dễ đổ ngã. Hầu hết nông dân thường bón thiếu phân lân ở giai đoạn đầu dẫn đến cây lúa về sau dễ đổ ngã và bị muỗi hành tấn công, mặc khác lại bón dư kali làm cháy bẹ lá và lại tiếp tục tạo điều kiện để muỗi hành tấn công.

Còn sạ dày gặp thời tiết mưa bão cây dễ đỗ ngã hơn, để cây lúa cạnh tranh với cỏ thường sạ dày để cây lúa đè cây cỏ, đây là một quan niệm sai khi thực tế cây cỏ thường cao hơn cây lúa, cuối cùng cây cỏ thường "đè" cây lúa. Vì vậy cần chú ý sạ hàng từ 80 - 100kg giống/ha. Từ đó tạo điều kiện để thiên địch phát triển để hạn chế sâu bệnh gây hại.

“Nếu sạ dày dẫn đến bón phân nhiều, nhiều sâu bệnh, phun thuốc nhiều dẫn đến sâu kháng thuốc nhanh. Đặc biệt là những con thiên địch bắt mồi ăn thịt chết, còn rầy nâu trốn dưới gốc thì sống, chỗ sạ càng dày sẽ càng có ít thiên địch, từ đó cho thấy sạ dày dẫn đến sâu hại nhiều hơn thiên địch và dẫn đến mất mùa”, TS Chiến nhấn mạnh.

Các nhà khoa học cũng đưa ra những khuyến cáo công thức chung để bà con có thể tham khảo, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện ruộng của mình. Riêng đối vụ HT, TĐ đối với 3 vùng đất chính trồng lúa ở vùng ĐBSCL, trong đó vùng đất phù sa khuyến cáo bà con bón tối đa 150kg urê, có thể dao động trong 120 - 150kg, đối với phân DAP bón khoảng 80 - 100kg, kali bón khoảng 30 - 50kg/ha. Đối với ruộng đất phèn thì bà con cần giảm lượng đạm và tăng lượng lân, đạm bón khoảng từ 110 - 130kg urê trên 1ha cộng với 90 - 100kg DAP, kali 50kg/ha.

Riêng đối với vùng đất mặn, phèn thì nên bón lượng đạm cao hơn, do trong điều kiện đất mặn độ pH cao, khả năng thất thoát phân đạm cũng cao hơn so với vùng đất phù sa và đất phèn, khuyến cáo bón khoảng 140 - 160kg urê cộng với 90 - 100kg DAP và bón khoảng 50kg kali clorua, tùy theo điều kiện từng vùng mà bà con có thể gia giảm lượng phân bón để phù hợp.

Ông Tạ Duy Linh, GĐ Marketing Cty Phân bón Behn Meyer (CHLB Đức) cho biết: Thói quen của bà con ở ĐBSCL thường sạ với mật độ dày, đương nhiên phải bón lượng phân nhiều hơn dẫn đến phun thuốc nhiều hơn và sâu bệnh nhiều hơn, chi phí phát sinh cao hơn dẫn đến lợi nhuận thấp đi. Do vậy phân bón là một trong những tổng hợp tất cả các biện pháp trong canh tác.

Mới đây Cty Behn Meyer giới thiệu và cung ứng ra thị trường sản phẩm phân bón Nitrophoska 16-16-8+4s. Đây là dòng phân phức hợp đầu tiên được đưa vào thị trường ở Việt Nam. Trước tiên cây lúa cần cân đối chất dinh dưỡng đạm, lân, kali ở giai đoạn đầu, Nitrophoska 16-16-8+4s sẽ cung cấp đạm ngay lập tức cho cây lúa và hiệu quả sử dụng đạm, lân kéo dài hơn. Đặc biệt cung cấp đầy đủ lân trong giai đoạn cây lúa nảy chồi và đẻ nhánh, kali được bổ sung thêm ở dạng dễ tiêu giúp lúa tăng sức chống chịu trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Một điểm khác biệt của dòng phân này là còn bổ sung thêm canxi cho đất, giúp cải thiện được cấu trúc đất cũng như giảm được tác động bất lợi, đặc biệt trong vụ HT và TĐ trong thời điểm xì phèn rất nhiều ở nhiều nơi.

LÊ HOÀNG VŨ