Ủy ban Thường vụ Quốc hội hôm 16/4 đã nhất trí đề xuất của chính phủ về việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) xuống mức 22%, và đề nghị sớm áp dụng dự luật này với một số đối tượng vì tình hình khó khăn quá. Hơn nữa, cũng không thể thực hiện quấy quá hay rườm rà, nếu không như lời Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nói, “bày ra lắm chỉ tổ tiêu cực”.

Theo đó, nếu dự luật này được thông qua, nhiều chính sách ưu đãi thuế sẽ được thực hiện nhằm giải cứu các doanh nghiệp trước tình cảnh sức mua thị trường èo uột, lượng hàng tồn kho lớn, đặc biệt bất động sản và xây dựng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dự luật này vẫn còn phải trải qua một quá trình gian nan trước khi có thể đưa ra quyết định cuối cùng. Trong khi đó, nhiều ý kiến cho rằng mức giảm thuế vẫn còn quá “lẻ mẻ”.

Mặc dù vẫn băn khoăn về việc chưa thể đưa cắt ngắn lộ trình giảm thuế TNDN xuống ngay 20% như đã đề xuất ở phiên họp trước, song Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng yêu cầu áp dụng sớm mức thuế 22% ngay từ ngày 1/7 vì tình hình trước mắt đã rất khó khăn. Ông còn bác bỏ lý luận của bà Vũ Thị Mai - Thứ trưởng Bộ Tài chính - về việc cứ giảm 1% mức thuế suất thuế TNDN là mất đi 6.000 tỷ đồng. Theo ông, kinh tế khó khăn, các doanh nghiệp làm ăn không có lãi thì “có làm ra đâu mà nộp, không nộp lấy gì mà thu thuế”.

Tuy nhiên, thực chất của việc sụt giảm này là do những doanh nghiệp hiện đang có lãi và nộp thuế theo định mức 25% sẽ đóng ít hơn do thuế suất chỉ còn 22% (nếu được áp dụng), chứ doanh nghiệp lỗ thì không có vai trò trong việc tăng hay giảm tổng thu thuế TNDN. Đó là xét về mặt lý thuyết kín với con số chết, không tính tác động tràn của việc giảm thuế. Lý luận của Bộ Tài chính đã không tính đến việc giảm thuế sẽ có là động lực khuyến khích tốt để doanh nghiệp hăng say làm ăn, phần lớn những đồng họ lao động nặng nhọc làm ra phần lớn thuộc về họ để có thể tự ra quyết định cách thức chi tiêu sao cho hiệu quả cao nhất. Thuế suất cao luôn được coi là chướng ngại vật của nền kinh tế khi mang lại một tác động không mong muốn là có thể hình thành tâm lý “chạy thuế”, qua đó làm giảm thời gian dành cho các hoạt động kinh doanh sinh lời. Ngoài ra, việc giảm thuế một cách tích cực sẽ vun đắp niềm tin của giới đầu tư, khi luôn bị sứt mẻ bởi những trì trệ trong hoạt động quản lý hành chính hay những chính sách thay đổi liên tục. Như ông Sinh Hùng nói, nhà nước cần sớm đưa ra giải pháp cứu trợ để các doanh nghiệp yên tâm phát triển kinh doanh và nhấn mạnh các quy định về sửa đổi thuế TNDN nên gọn gàng hơn, bởi “bày ra lắm chỉ tổ tiêu cực”.

Tuy nhiên, bà Mai vẫn giữ quan điểm cho rằng dự báo thu ngân sách vẫn còn rất nhiều khó khăn, nên đề nghị giữ nguyên lộ trình đến năm 2016 mới giảm thuế xuống còn 20%. Trong khi ấy, đâu phải chỉ có doanh nghiệp thua lỗ mới cần được hỗ trợ, những doanh nghiệp đang có lãi cũng rất cần những tín hiệu tích cực để đẩy mạnh đầu tư và phát triển hoạt động sản kinh doanh.

Trước những ý kiến bất đồng về lộ trình giảm thuế TNDN, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đã yêu cầu cả cơ quan soạn thảo và thẩm tra nghiên cứu thêm để chốt hiệu lực thi hành dự luật thuế mới. Theo đó, lộ trình giảm thuế TNDN dự kiến sẽ là từ năm 2014 thuế suất phổ thông là 22% và 20% với một số đối tượng ưu đãi. Mức thuế suất chung 20% sẽ được áp dụng từ năm 2016.