Tiết kiệm tối đa nhân lực, đơn giản hóa và tiến tới cắt giảm tối thiểu 15-20% số lượng báo cáo và tần suất báo cáo trong cơ quan hành chính nhà nước là mục tiêu Cục Kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC) - Bộ Tư pháp đang tính đến. Nếu thực hiện từ giữa năm 2017, số tiền tiết kiệm được ước tính trên 199 tỷ đồng/năm.

Giam 'ganh nang' bao cao - Anh 1

Tùy tiện, thiếu thống nhất

Mỗi lần tổ chức đánh giá các lĩnh vực đang triển khai như y tế, giáo dục, văn hóa… khó có thể thống kê được chính xác số lượng báo cáo của các cơ quan hành chính nhà nước. Mỗi cấp, mỗi cơ quan hành chính từ trung ương đến cơ sở đang phải thực hiện rất nhiều loại báo cáo, từ báo cáo tuần, quý, tháng, năm về các mặt công tác đến báo cáo đột xuất khác trong năm.

Một mặt, đây là việc làm cần thiết phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo quản lý và điều hành. Tuy nhiên khi đánh giá chất lượng của báo cáo hành chính, Cục trưởng Cục Kiểm soát TTHC Ngô Hải Phan thẳng thắn cho rằng, công tác báo cáo hành chính đang diễn ra hết sức tùy tiện, thiếu tính ổn định và thống nhất.

Bà Nguyễn Thị Hà (Học viện Hành chính quốc gia) cho rằng cần có kỷ luật báo cáo. Theo đó, quy định việc chấp hành chế độ thông tin báo cáo cần được xem là một trong những tiêu chí xem xét đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ kế hoạch, bình xét các danh hiệu thi đua hằng năm của cá nhân, tổ chức, đơn vị.

Hiện nay, ngoại trừ chế độ báo cáo thống kê đã được quy định thống nhất tại Luật Thống kê và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Thống kê; còn lại, các chế độ báo cáo khác đang phụ thuộc phần lớn vào cơ chế quản lý hành chính và quy chế làm việc của cơ quan hành chính nhà nước cũng như tính chất nhiệm vụ, yêu cầu quản lý của mỗi ngành, lĩnh vực. Theo thống kê của Bộ Tư pháp, năm 2015, tính bình quân, mỗi bộ, ngành phải thực hiện 198 báo cáo. Trong đó, nhiều nhất là Bộ GT-VT thực hiện 2.262 báo cáo, ít nhất là Ủy ban Dân tộc thực hiện 134 báo cáo. Đối với địa phương, cấp tỉnh thực hiện 1.949 báo cáo, cấp huyện 534 báo cáo, cấp xã 138 báo cáo.

Khối lượng báo cáo hằng năm quá nhiều, chiếm thời gian thực hiện nhiệm vụ rất lớn, đang tạo “gánh nặng” cho đội ngũ cán bộ, công chức đơn vị, là tác nhân làm giảm sút tính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước. Theo ông Ngô Hải Phan, đây cũng chính là tiền đề của tình trạng thiếu đồng bộ, không tương thích về số liệu trong các báo cáo hành chính thời gian qua. Chưa kể, chi phí để in ấn báo cáo cũng khá tốn kém. Thông thường, một bản báo cáo 6 tháng, một năm được thực hiện trên khoảng 10 tờ giấy A4, báo cáo chuyên đề khoảng 2 - 3 tờ giấy A4. Bình quân một tháng, mỗi cơ quan, đơn vị cấp cơ sở sử dụng khoảng 1.000 tờ giấy khổ A4, để in các loại báo cáo.

Tiến tới Hệ thống thông tin báo cáo quốc gia

Để bảo đảm có nguồn thông tin nhanh, chính xác, đồng thời giảm tải báo cáo, thiết thực hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 225/QĐ-TTg và giao Bộ Tư pháp nhiệm vụ chủ trì xây dựng Đề án đơn giản hóa chế độ báo cáo trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước. Dự kiến, việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ được chia làm hai giai đoạn.

Trước mắt, từ giữa năm 2017 trở đi sẽ thực hiện thay đổi phương thức yêu cầu báo cáo, gửi - nhận báo cáo từ bản giấy sang báo cáo điện tử. Lợi ích của giải pháp này bảo đảm rút ngắn thời gian xây dựng báo cáo, tiết kiệm tối đa chi phí văn phòng, cước phí bưu chính. Chỉ tính với 70% đơn vị thực hiện chuyển đổi phương thức, số tiền tiết kiệm được khoảng trên 199 tỷ đồng/năm.

Khẳng định đây là chủ trương đúng, cần triển khai sớm, tại hội nghị góp ý kiến về đề án này, ông Vũ Tuấn Anh (đại diện Cổng thông tin điện tử chính phủ) cũng cho rằng, cần nghiên cứu tiến hành song song việc xây dựng văn bản quy định về tính pháp lý của báo cáo điện tử bởi báo cáo này nhiều khi chỉ là nguồn tham khảo.

Thực tế cũng cho thấy, muốn hiện đại hóa nền hành chính, cũng cần định ra tiêu chí thống nhất về nội dung báo cáo, thời điểm lấy số liệu báo cáo, đầu mối xây dựng, tổng hợp báo cáo; loại bỏ nội dung không thực sự cần thiết, không phù hợp với mục tiêu quản lý. Đồng thời phải “phần mềm” hóa báo cáo, cũng như chia sẻ phạm vi thông tin báo cáo giữa 22 bộ, 63 tỉnh, thành phố bằng cơ chế phối hợp cụ thể để sử dụng hiệu quả thông tin cho hoạch định chính sách, phục vụ chỉ đạo điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương. Việc này không những đem lại hiệu quả kinh tế lớn mà còn quyết định cho sự thành công của việc đơn giản hóa chế độ báo cáo.

Về vấn đề này, Cục trưởng Cục Kiểm soát TTHC, Bộ Tư pháp Ngô Hải Phan khẳng định, trong quá trình triển khai đề án, việc xây dựng cơ chế thực hiện thống nhất và hệ thống thông tin báo cáo quốc gia cũng là một trong những nội dung đã được tính đến. Khi thiết lập xong Hệ thống thông tin báo cáo quốc gia, toàn bộ báo cáo hành chính sẽ được thực hiện trên cơ sở hệ thống đồng bộ. Khi đó, việc chia sẻ thông tin, phát hiện số liệu thống kê vênh đơn giản hơn rất nhiều, tổng lợi ích đem lại khi thực hiện giải pháp đơn giản hóa chế độ báo cáo không còn ở mức 199 tỷ đồng/năm mà ước tính 725 tỷ đồng/năm.

Hà Phong