(TBKTSG) - Hôm thứ Hai, giải Khoa học Kinh tế tưởng nhớ Nobel - giải cuối cùng trong mùa giải Nobel năm nay - đã được trao cho các giáo sư Peter A. Diamond, Dale T. Mortensen và Christopher A. Pissarides, tuyên dương công trình nghiên cứu của họ về các thị trường mà trong đó người bán và người mua khó tìm được nhau, khó đáp ứng yêu cầu của nhau, nhất là thị trường lao động.

Thái Bình Ba nhà khoa học được giải Nobel Kinh tế học năm 2010 (từ trái sang: Christopher A. Pissarides, Peter A. Diamond và Dale T. Mortensen). Đã nhiều thập niên qua, các nhà khoa học thường xuyên nghiên cứu điều gì sẽ xảy ra khi thị trường bao gồm những “mặt hàng” không đồng nhất về chất lượng và giá trị, chẳng hạn như thị trường việc làm, nơi mỗi người lao động có những kỹ năng, điểm mạnh điểm yếu khác nhau và mỗi doanh nghiệp có những loại công việc khác nhau cần tuyển người thực hiện. Trong nhiều trường hợp, sự kết hợp giữa “người bán” và “người mua”, giữa “người tìm việc” và “việc cần người”, đòi hỏi phải tốn một khoảng thời gian và chi phí “tìm kiếm”. Từ năm 1971, Giáo sư Diamond, 70 tuổi, thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) là người đầu tiên phát triển một khung lý thuyết để nghiên cứu thị trường có chi phí tìm kiếm - nơi cơ chế “cung-cầu” cổ điển không dễ gặp nhau. Sau này, các giáo sư Mortensen, 71 tuổi, Đại học Northwestern và Pissarides, 62 tuổi, trường Kinh tế London, vận dụng lý thuyết của Giáo sư Diamond, đặc biệt là đối với thị trường lao động, để xác định các chính sách của chính phủ sẽ ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng thất nghiệp, làm sao để cải thiện “sự kết hợp” giữa người lao động tìm việc với công ăn việc làm. “Tại sao có nhiều người thất nghiệp vào lúc có nhiều công việc được mở ra? Chính sách kinh tế có ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng thất nghiệp? Các nhà khoa học được giải Nobel Kinh tế học năm nay đưa ra một lý thuyết có thể trả lời những câu hỏi này”, thông báo của Hội đồng Nobel về giải Nobel Kinh tế học năm nay, xác định. Giáo sư Peter A. Diamond, là người hướng dẫn nghiên cứu khoa học cho ông Ben Bernanke, Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) hiện thời. Ông cũng là chuyên gia có uy tín trong lĩnh vực an sinh xã hội, hưu bổng và thuế khóa. Hồi tháng 4-2010, ông được Tổng thống Barack Obama đề cử làm một trong 7 thành viên của Hội đồng Chủ tịch FED, nhưng đề xuất đó chưa được Thượng viện Mỹ phê chuẩn với lý do ông Diamond có “kinh nghiệm hạn chế” về kinh tế quốc dân. Tháng trước, ông Obama lại một lần nữa đề cử ông Diamond và người ta hy vọng sau cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ, đề xuất đó sẽ được chấp nhận. Theo Hội đồng Nobel, “Mô hình lý thuyết của họ giúp chúng ta hiểu những phương cách mà trong đó nạn thất nghiệp, việc cần người, lương bổng… bị ảnh hưởng bởi những chính sách và quy định kinh tế, mức độ lợi ích của bảo hiểm thất nghiệp hoặc những luật lệ liên quan tới việc tuyển dụng và sa thải lao động. Một kết luận rút ra từ lý thuyết của họ là, trợ cấp thất nghiệp càng rộng rãi thì tỷ lệ thất nghiệp càng cao và thời gian tìm việc/tìm người càng kéo dài”. Ba nhà khoa học này còn khảo sát bằng cách nào mà các động lực của thị trường lao động có thể tạo ra các mức độ thất nghiệp khác nhau, khả năng tồn tại của tình trạng thất nghiệp cao và sự chuyển hóa dần dần từ dạng thất nghiệp “mang tính chu kỳ” (cyclical) [do nhu cầu tuyển dụng giảm] đến dạng thất nghiệp “mang tính cơ cấu” (structural) [do tác động của sự bất đối xứng thông tin, do tính không đồng nhất của thị trường lao động hoặc kết hợp cả hai yếu tố] , trong điều kiện nào thì dạng này hay dạng kia phát triển. Tại Mỹ đang sôi nổi cuộc tranh luận xem tỷ lệ thất nghiệp tương đương 10% hiện nay là mang tính “chu kỳ” hay mang tính “cơ cấu”; trong đó nhiều nhà kinh tế học đồng ý rằng, về bản chất, nạn thất nghiệp “chu kỳ” kéo dài có thể chuyển thành thất nghiệp “cơ cấu” và đó là một vấn đề hết sức quan trọng. Theo các nhà nghiên cứu, công trình của ba nhà khoa học này đặc biệt phù hợp trong thời kỳ hậu khủng hoảng hiện nay, khi nhiều nền kinh tế phát triển như Mỹ và châu Âu phải đối mặt với tình trạng thất nghiệp kéo dài. Lý thuyết về thị trường tìm kiếm của họ chẳng hạn, đã được vận dụng để thiết kế hệ thống trợ cấp thất nghiệp “linh hoạt”, theo đó mức trợ cấp thất nghiệp sẽ giảm dần theo thời gian để khuyến khích người thất nghiệp nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động; hoặc để xác định tác động của chi phí tuyển dụng và sa thải đến tình trạng thất nghiệp. Lý thuyết của họ cũng có thể áp dụng cho các thị trường khác ngoài thị trường lao động, như thị trường nhà đất. Mỗi ngôi nhà bán có những công năng, vị trí, giá cả khác nhau và mỗi người mua nhà cũng có những yêu cầu, mong muốn khác nhau. Việc “kết hợp” được người bán và người mua, thỏa thuận giá cả và kết thúc thành công một vụ giao dịch nhà đất cũng đòi hỏi phải tốn thời gian và chi phí trên thị trường tìm kiếm. Các giải Nobel 2010 Nobel Y học: Robert Edwards (Anh) [xem http://www.thesaigontimes.vn/Home/thegioi/ghinhan/41390/ ] Nobel Vật lý: Andre Geim và Konstantin Novoselov (Nga) [xem http://www.thesaigontimes.vn/Home/thegioi/ghinhan/41440/ ] Nobel Hóa học: Ei-ichi Negishi, Akira Suzuki (Nhật) và Richard Heck (Mỹ) [xem http://www.thesaigontimes.vn/Home/thegioi/ghinhan/41523/] Nobel Văn chương: Mario Vargas Llosa (Peru) [xem http://www.thesaigontimes.vn/Home/thegioi/ghinhan/41598/] Nobel Hòa bình: Lưu Hiểu Ba (Liu Xiaobo) (Trung Quốc) Nobel Kinh tế học: Peter A. Diamond, Dale T. Mortensen (Mỹ), Christopher A. Pissarides (Anh-Cyprus)