Vào thời đại đồ đồng, khoảng 4.000 - 3.000 năm trước Công nguyên, một nhóm người gọi là Canaan cư ngụ tại Trung Đông, ở những vùng hiện nay là Israel, Palestine, Li Băng, Syria và Jordan.

Giai ma bi an ve nguoi Canaan - Anh 1

Một bộ hài cốt của người Canaan

Họ tạo ra bảng chữ cái đầu tiên, thiết lập các thuộc địa khắp nơi bên bờ Địa Trung Hải, và được đề cập trong Kinh thánh. Thế nhưng, suốt một thời gian dài, dường như chẳng còn manh mối nào đáng kể về sự tồn tại của Canaan trong lịch sử loài người. Những thông tin có được về nhóm người này xuất hiện đơn lẻ trong các tài liệu cổ của Hy Lạp, Ai Cập và kinh Cựu ước.

Dựa trên thông tin ngắn ngủi từ Cựu ước, người Canaan đã bị người Israel quét sạch khỏi các thành phố vào năm 1250 trước Công nguyên. Những người sống sót phải chạy trốn hoặc trở thành nô lệ. Thế nhưng, giới sử gia tỏ ra hoài nghi về khả năng di cư hoặc diệt chủng đối với người Canaan. Trong một bài viết vào năm 2013, Giáo sư Bart D.Ehrman của Đại học Bắc Carolina (Mỹ) chỉ ra ngoài Cựu ước, không có bất kỳ thông tin nào khác về sự phá hủy hàng loạt các khu vực sinh sống của nhóm người cổ đại bí ẩn. Giờ đây, báo cáo mới về ADN của người Canaan, được công bố trên chuyên san American Journal of Human Genetics, đã bác bỏ quan điểm cho rằng họ đã biến mất trên địa cầu.

Các nhà nghiên cứu của Viện Wellcome Trust Sanger ở Cambridge (Anh) đã nắm trong tay các bộ gien di truyền đầu tiên của người Canaan cổ đại, dựa trên 5 hài cốt được khai quật tại thành phố Sidon của Li Băng với niên đại cách đây gần 4.000 năm. Họ cũng giải mã bộ gien di truyền của 99 người đang sống ở Li Băng.

Khi so sánh hai nhóm ADN, các chuyên gia phát hiện sự tương đồng đầy ấn tượng giữa chúng. Tiến sĩ Marc Haber, một trong những tác giả của cuộc nghiên cứu, cho biết người Canaan là một sự pha trộn giữa người địa phương từng định cư trong các ngôi làng làm nông nghiệp vào giai đoạn thời kỳ đồ đá mới và những người di dân phương đông đã đến khu vực cách đây khoảng 5.000 năm. Người Li Băng hiện đại nhiều khả năng là hậu duệ trực tiếp của người Canaan (chiếm hơn 90% số gien di truyền), nhưng bổ sung thêm một số đặc điểm gốc Âu Á của những nền dân số đến từ Assyria, Ba Tư hoặc Macedonia.

Dựa trên nghiên cứu khoa học, có vẻ như một số người Canaan thời đó đã tìm được cách truyền lại con cháu đến ngày nay.

Hạo Nhiên