(DĐDN) - Nếu ví thị trường vàng như một cái bình thắt nút cổ chai mà NHNN đã dùng các phiên đấu thầu để làm nước dâng lên, thì sau 5 phiên đấu thầu, hình như nước đã dâng khá đầy.

Chênh lệch giữa giá vàng trong nước - thế giới không giảm dù NHNN đã đưa ra thị trường 158.200 lượng vàng

Nếu nhìn trên bình diện xuyên suốt của 6 phiên đấu thầu vàng vừa qua, có vẻ như giá vàng trong nước đã có một sự bình ổn nhất định theo chiều tỉ lệ với các phiên đấu thầu vàng của NHNN.

Tăng cung - giá giảm

Hay nói nôm na là NHNN càng tăng cung vàng qua đấu thầu vàng, giá vàng trong nước càng giảm. Và mặc dù tuy NHNN không có mục tiêu kéo giảm giá vàng hay bình ổn giá vàng mà chỉ là bình ổn thị trường vàng, nhưng thực tế khi giá vàng bớt nóng, thị trường bớt căng thì sự bình ổn thị trường khi đó mới tồn tại.

Song, nếu nhìn một cách sâu xa hơn, sẽ thấy thực tế giá vàng trong nước giảm và tiến tới thị trường hạ nhiệt, khoảng cách giữa giá vàng trong nước và giá vàng tạm co lại như hiện nay, gần như chẳng mấy liên thông với chuyện đấu thầu vàng của NHNN. Điều đó thể hiện ở nhiều khía cạnh:

Thứ nhất, giá vàng trong nước chỉ giảm, hoặc tăng, khi giá vàng quốc tế giảm, hoặc tăng. Trong khi đó, giá vàng ở các phiên đấu thầu do NHNN chào thầu khởi điểm và giá mà các DN đặt thầu, lại chẳng tuân theo sự sụt giảm, tăng lên hay dẫn đến sự sụt giảm, tăng lên của giá vàng quốc tế và giá vàng trên thị trường. Nếu có chăng, theo nhận định một số chuyên gia, điều đó gần như chỉ mang yếu tố tâm lý. Bởi, tạm bỏ qua những phân vân về khái niệm “đấu thầu” hay “đấu giá” xung quanh tổ chức của NHNN, thì hoạt động đấu thầu của NHNN hiện dường như đang dựa trên nguyên tắc đấu giá “kiểu Anh” – nói theo ngôn ngữ của từ điển mở Wikipedia. Mặc dù, thực tế cũng không hẳn là như vậy vì giá đặt thầu của các thành viên dự thầu ở đây không công khai mà thông qua bỏ phiếu. Và theo đó như dư luận đồn đoán, liệu có thể còn có những kịch bản “bắt tay” đấu thầu mà nhiều thành viên còn lại trên thị trường không được biết?

Thứ hai, xét các mức giá từ khởi điểm đến trúng thầu ở trong các phiên đấu thầu, dường như không có phiên nào mà giá thị trường chênh lệch đáng kể so với giá đấu thầu (hiểu nôm na theo kiểu mua sỉ phải rẻ hơn mua lẻ), thậm chí diễn tiến giá nhiều phiên còn ngược lại. Theo nguyên tắc kinh doanh, không có nhà kinh doanh nào muốn mua cao bán thấp và các nhà kinh doanh vàng lại càng không ngây ngô. Do đó, ông Trần Thanh Hải - Tổng Giám đốc Vàng Việt Nam VGB nói với DĐDN: Các nhà mua vàng đấu thầu có thể có ba nguyên do: Thứ nhất, chấp nhận nhận mua để đón thời gian đóng trạng thái vàng cuối tháng 6/2013 của các tổ chức tín dụng, theo quy định của NHNN. (Tức chấp nhận lỗ hoặc chờ cơ hội sang tay lại cho các TCTD – tuy nhiên cơ hội này là rất thấp vì các TCTD là thành viên chính của thị trường đấu thầu vàng). Thứ hai, dù giá mua vào trên thị trường có thể thấp nhưng thực tế các TCTD, các nhà buôn vàng đều không thể mua vàng sỉ, khối lượng lớn ở bất kỳ đâu, ngoài mua từ NHNN. Do đó không thể không mua. Thứ ba, bản thân các DN cũng… run với diễn biến giá vàng thế giới, dù giá vàng đang trên đà suy giảm nhưng những thái cực đối đầu trong các khu vực kinh tế địa chính trị như Triều Tiên – Nhật Bản hay Nhật Bản – Trung Quốc…, vẫn khiến họ có nhu cầu đầu tư đón đầu.

Cơn khát vẫn còn

Cả ba nguyên do này có thể dẫn đến tình trạng nhiều nhà kinh doanh vàng đang thua lỗ do thị trường quốc tế đột ngột hạ giá, và giá vàng trong nước không thể không xuống theo. “Ngoài ra, ông Hải nói thêm, đôi khi chúng tôi cũng phải mua để còn phân phối lại cho các đại lý cấp 1, cấp 2, cấp 3, vẫn phải duy trì nguồn hàng cho hệ thống phân phối này nếu không thì… hết kinh doanh”… Điều đó, đồng nghĩ với việc thua lỗ của các nhà kinh doanh vàng sẽ còn nặng thêm, nếu tính thêm chi phí phân phối và các chi phí khác. Hoặc, nếu họ trường vốn, họ sẽ không chọn phương án phân phối vàng ra thị trường lúc này mà “găm hàng”, chờ giá lên. Tất nhiên, với rủi ro kép là: Giá vàng thế giới có tiếp tục kéo giá vàng trong nước lao đốc? Và, NHNN sẽ cung vàng ra thị trường đến bao giờ, với mức giá nào?

Từ thua thiệt của các DN do chịu sự quản lý đầu mối, độc quyền của NHNN đối với nguồn cung vàng, đến những chiều hướng tăng giảm giá vàng gần như không liên quan đến lượng cung vàng được đưa ra thị trường gần đây, nhiều người đang đặt dấu hỏi về mục tiêu thực sự của hoạt động đấu thầu vàng thay cho mục đích bình ổn thị trường vàng. Một khi tất cả các DN tham gia đấu thầu bị thua lỗ, liệu họ có chịu thua lỗ (trừ việc bù đắp vàng vào tất toán) hay họ sẽ tìm cách bù đắp khoản lỗ qua nâng giá thị trường? Và ai sẽ là người chịu thiệt sau cùng khi rồi đây, lượng vàng trúng thầu thực sự tung ra, nếu đó không phải là người dân muốn mua bán, nắm giữ vàng?

Lượng cung vàng đã khiến nước trong bình thay đổi, nhưng nút thắt cổ chai cái bình thị trường vàng vẫn còn nguyên đó. Người muốn uống có thể sẽ vẫn phải chịu cơn khát giá vàng, hoặc bị nghẹn ở chính nút thắt cổ chai!

Liên thông giá vàng trong nước và thế giới

Ở phiên đấu thầu vàng thứ nhất ngày 28/3/2013, NHNN đã chào thầu 26.000 lượng và bán được 2.000 lượng vàng, ế 24.000 lượng. Giá vàng chào bán do NHNN đưa ra cao hơn thị trường 100.000 đồng/ lượng, đứng mức sàn 43,6 triệu đồng/ lượng và giá trúng thầu là 43,81 triệu đồng/ lượng. Giá vàng trong nước ở mức 43,35 triệu đồng/ lượng của chiều ngày hôm trước, nhích tăng 43,38 triệu đồng/ lượng, tiếp tục chênh lệch so với giá vàng thế giới quy đổi 3,15 triệu đồng/ lượng (vàng SJC). Ở ngưỡng giá trúng thầu, các DN trúng thầu đã “mua lỗ” 430.000 đồng/ lượng từ NHNN, nếu so với giá thị trường. Còn trên thị trường thế giới, vàng nhích tăng từ 1.595USD/oz lên 1.600 USD/oz.

Phiên đấu thầu vàng thứ hai sôi động hơn. Các tổ chức tham gia đấu thầu mua 25.700 lượng vàng; mức giá trúng thầu cao nhất 43,37 triệu đồng/lượng và giá trúng thầu thấp nhất 43,23 triệu đồng/lượng. Trên thị trường giá vàng miếng ngày 4/4 cũng giảm mạnh. Vàng SJC bốc hơi 400.000 đồng/ lượng và chốt mức 43,2 và 43,4 triệu đồng ở hai chiều mua vào, bán ra, trong khi trên thị trường thế giới, giá vàng giao ngay tại Châu Á qua niêm yết của Kitco.com có biên độ giảm gần 13 USD/ounce, xuống mức 1.545 USD/ounce còn trên sàn Comex, giá vàng giao tháng 6 chốt phiên liền trước giảm 22,3 USD/ounce, xuống còn 1.552,8 USD/ounce. Như vậy, dù giảm nhưng không đồng điệu với thế giới nên khoảng cách chênh lệch giá trên thị trường bị đội lên 4,5 triệu đồng/lượng.

Phiên đấu thầu vàng thứ ba của NHNN tiếp tục thành công với 25.700 lượng vàng được bán cho các thành viên trúng thầu. Mức giá trúng thầu theo thông báo trong khoảng 43,2 – 43,22 triệu đồng/lượng, cao hơn không đáng kể so với mức giá sàn 43,20 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, giá vàng SJC trên thị trường trong nước về mốc 43,07 triệu đồng/ lượng chiều mua vào. Tức, giá thị trường ở chiều mua vào vẫn thấp hơn giá sàn khoảng 130.000 đồng/ lượng. Còn trên thị trường, giá vàng đã tiếp tục giảm và vàng đóng cửa tại New York phiên giao dịch đêm trước hạ 4,3 USD/oz, xuống 1.554 USD/oz. Như vậy, giá vàng trong nước quy đổi vẫn cao hơn giá vàng thế giới khoảng 4,3 triệu đồng/lượng.

Ba phiên đấu thầu vàng tiếp sau, các thành viên tham dự thầu đã lần lượt trúng thầu 25.600 lượng vàng phiên đấu thầu thứ 4, 39.200 lượng vàng phiên đấu thầu thứ 5 và 40.000 lượng vàng phiên đấu thầu thứ 6. Mức giá trúng thầu ở các phiên 4 và 5 dao động trong khoảng 43,3 – 43,35 và giá trúng thầu phiên 6 cao nhất là 42,98 triệu đồng/lượng, thấp nhất là 42,97 triệu đồng/lượng, bằng với giá sàn mà NHNN đưa ra. Chênh lệch giữa giá vàng nội - ngoại được co về mức 3,3 -3,4 triệu đồng/lượng, trong khi giá vàng giao ngay trên thị trường quốc tế cũng có mức giảm khoảng 3,4 – 4,5 USD/oz, xuống còn 1.551,5-1.554,6 USD/oz.

Qua 6 phiên đấu thầu, NHNN đã cung ra thị trường 158,2 nghìn lượng vàng, tương đương hơn 6 tấn vàng với mức giá chào bán đã trúng thầu ước chênh lệch giá thế giới khoảng 3 triệu đồng/ lượng. Theo tính toán của một chuyên gia trong ngành kinh doanh vàng, với mỗi một lượng vàng bán ra đạt mức chênh lệch tối thiểu 3 triệu đồng so với giá thế giới thì tổng cộng 150.000 lượng vàng bán ra có thể đã giúp “tăng thu ngân sách” được khoảng 450 tỉ đồng, tức khoảng 22 triệu USD.

Lê Mỹ