(VTV Online) - Đó là đánh giá của TS Nguyễn Hùng Sơn – Phó Viện trưởng Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao – khi phân tích về những bước đi phi lý của Trung Quốc tại khu vực hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 suốt 2 tháng qua.

TS Nguyễn Hùng Sơn tại trường quay "Toàn cảnh thế giới"

Hai tháng sau khi Trung Quốc hạ đặt giàn khoan trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, Trung Quốc vẫn đang từng bước đẩy nhanh tình hình căng thẳng tại khu vực Biển Đông . Đến nay, Trung Quốc tiếp tục duy trì hoạt động của giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng biển của Việt Nam, tiếp tục điều thêm giàn khoan Nam Hải 09, tàu thăm dò địa chất vào vùng chồng lấn tại Vịnh Bắc Bộ - khu vực chưa phân định ranh giới giữa Trung Quốc và Việt Nam.

Trong khi từ chối mọi nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng, Trung Quốc đã cho phát hành tiếp bản đồ khổ dọc mới, trong đó, đường đứt đoạn bao gồm 10 đoạn bao trùm gần như toàn bộ diện tích của Biển Đông, cũng như ban hành thêm các quy định mới nhằm khẳng định chủ quyền phi lý của mình trên Biển Đông.

Tất cả các hành động của Trung Quốc đang tiếp tục bộc lộ âm mưu thôn tính Biển Đông cùng với một chiến lược lâu dài nhằm hiện thực hóa những đòi hỏi phi lý về chủ quyền, đi ngược lại với luật pháp quốc tế.

Đánh giá về những mục tiêu, chiến lược của Trung Quốc thông qua những diễn biến suốt 2 tháng qua trên Biển Đông, trong cuộc trao đổi tại chương trình Toàn cảnh thế giới sáng nay (6/7), TS Nguyễn Hùng Sơn nói: “Có thể thấy, trong 2 tháng qua, Trung Quốc đang thực hiện nhiều biện pháp, dồn dập để thực hiện mục tiêu kiểm soát toàn bộ Biển Đông bằng việc thực thi “đường 9 đoạn” mà bây giờ đã trở thành “đường 10 đoạn”. Điều này nhằm phục vụ mục tiêu chiến lược của Trung Quốc: biến Trung Quốc thành một cường quốc biển để hiện thực hóa giấc mộng Trung Hoa.

Theo các nhà quan sát, phân tích quốc tế, Trung Quốc đang thực hiện 5 biện pháp chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu này. Thứ nhất, trên thực địa: Trung Quốc sử dụng sức mạnh vượt trội của mình để chèn ép, cưỡng bức các nước láng giềng. Thứ hai, trên mặt trận kinh tế: Trung Quốc sử dụng đòn kinh tế để ràng buộc, lôi kéo và phân hóa các nước láng giềng. Thứ ba, trên mặt trận tâm lý: Trung Quốc sử dụng chiến tranh tâm lý để làm nhụt ý chí đấu tranh của các nước có yêu sách chủ quyền khác ở Biển Đông. Thứ tư, trên mặt trận truyền thông: Trung Quốc sử dụng công cụ này để đánh tráo sự thật, lèo lái và đánh lạc hướng dư luận quốc tế. Cuối cùng, trên mặt trận pháp lý: Trung Quốc sử dụng công cụ pháp lý để ngụy tạo, tạo cơ sở pháp lý giả tạo cho các yêu sách của mình”.

TS Nguyễn Hùng Sơn cũng cho rằng việc Trung Quốc tiếp tục tiến hành những bước leo thang trong thời điểm hiện nay vì: “Trong tính toán của Trung Quốc, có thể họ cho rằng, vào thời điểm hiện nay, Mỹ, các nước phương Tây và cộng đồng quốc tế nói chung đang bị phân tán sự quan tâm đến các điểm nóng khác trên thế giới. Đặc biệt, Mỹ và phương Tây đang bị dàn trải nguồn lực nên có thể không có đủ sức mạnh để đối phó với Trung Quốc ở Biển Đông.

Trung Quốc cũng thấy rằng, cộng đồng thế giới, nhất là Mỹ và phương Tây đang rất cần sự hợp tác của Trung Quốc để giải quyết các điểm nóng trên thế giới như Ukraine, Iraq hay vấn đề bán đảo Triều Tiên… cũng như sự hợp tác của Trung Quốc trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu như an ninh mạng, biến đổi khí hậu… Vì vậy, Trung Quốc cảm thấy rằng mình đang “có giá” hơn trước.

Trung Quốc cũng có thể thấy rằng có lẽ các nước láng giềng không muốn hy sinh quan hệ kinh tế để đấu tranh chống lại Trung Quốc trong tranh chấp chủ quyền lãnh thổ. Họ cũng có thể cho rằng ASEAN đang bị mất đoàn kết và sẽ không đấu tranh mạnh mẽ để chống lại Trung Quốc.

Mặt khác, trong nội bộ, Trung Quốc cũng có thể cho rằng mình đã đủ năng lực để thúc đẩy yêu sách trên thực địa và lúc này là thời cơ mà Trung Quốc cho rằng phù hợp để thúc đẩy yêu sách của mình”.

TS Nguyễn Hùng Sơn phân tích những chiến lược đằng sau bước đi nguy hiểm của Trung Quốc trên Biển Đông

Sau 2 tháng, Biển Đông đã trở thành một điểm nóng thu hút sự chú ý của thế giới. Cho dù có rất nhiều những phản ứng, phê phán, chỉ trích của cộng đồng quốc tế cũng như dư luận thế giới, Trung Quốc vẫn đang tiếp tục lối hành xử và yêu sách của mình. Tuy nhiên, khi Biển Đông trở thành điểm nóng, khi Trung Quốc trở thành một tiêu điểm chú ý, dường như bản chất thật của họ đã lộ rõ.

Đồng tình với quan điểm này, TS Nguyễn Hùng Sơn cũng phân tích thêm: “Hai tháng vừa qua, Trung Quốc đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận khu vực và thế giới, từ chính trường cho đến nghị trường, diễn đàn khu vực và thế giới hay các giảng đường Đại học. Nhưng thay vì nói về cơ hội của Trung Quốc, người ta nói về mối đe dọa của Trung Quốc đến sự hòa bình, ổn định của thế giới.

Tôi cho rằng đó là một mất mát rất lớn và bộc lộ điểm yếu của Trung Quốc. Trung Quốc đã mất đi hình ảnh của một quốc gia trỗi dậy hòa bình, mất đi nỗ lực ngoại giao suốt 20 năm qua để xây dựng một hình ảnh thân thiện với các nước láng giềng, xây dựng lòng tin trong khu vực. Trung Quốc mất đi sức mạnh mềm mà họ đang cố gắng gây dựng và đặc biệt là đã làm hỏng nỗ lực ngoại giao của chính các lãnh đạo của họ khi đang cố gắng xây dựng hình ảnh của các nhà lãnh đạo thân thiện, hòa bình và tôn trọng luật pháp quốc tế. Điều đó đã bộc lộ điểm yếu của Trung Quốc, làm mất lòng tin của cộng đồng thế giới”.

Nhận định về lý do dư luận và các học giả quốc tế ủng hộ phương thức xử lý của Việt Nam trong vấn đề Biển Đông, TS Nguyễn Hùng Sơn cho rằng quốc tế đã có lòng tin với Việt Nam, bị thuyết phục bởi các bằng chứng lịch sử và bằng chứng pháp lý mà Việt Nam cung cấp trong suốt thời gian qua. “Hơn nữa, họ thấy rằng, mặc dù chúng ta bị xâm hại nhưng chúng ta vẫn bình tĩnh và rất kiềm chế, kiên quyết theo đuổi các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế” – ông lý giải thêm.

Trước câu hỏi: “Nếu Trung Quốc tiếp tục những bước đi như hiện nay, thế giới sẽ chịu tác động như thế nào?”, TS Nguyễn Hùng Sơn chỉ rõ: “Tôi cho rằng thế giới rất muốn tôn trọng Trung Quốc nhưng nếu Trung Quốc tiếp tục diễn giải luật pháp quốc tế một cách tùy tiện để phù hợp với lợi ích của mình và dùng sức mạnh kinh tế, sức mạnh quân sự để chèn ép các nước khác nhằm đạt được lợi ích, Trung Quốc sẽ mất đi sự tôn trọng của quốc tế. Trung Quốc sẽ bị coi là quốc gia siêu cường nhưng vô trách nhiệm và sẽ mất đi lòng tin của thế giới. Kéo theo đó, trật tự thế giới cũng sẽ bị ảnh hưởng. Khi đó, Trung Quốc rất khó thực hiện các mục tiêu đối nội của mình.

Tôi hy vọng rằng, nhân dân Trung Quốc, lãnh đạo Trung Quốc sẽ sớm nhận ra rằng hành vi của Trung Quốc đang đi ngược lại chính lợi ích của bản thân họ để có các biện pháp điều chỉnh vì lợi ích của Trung Quốc, của nhân dân Trung Quốc, cộng đồng khu vực và thế giới”.

Để có thể lắng nghe chi tiết những phân tích của TS Nguyễn Hùng Sơn về vấn đề này, quý vị và các bạn hãy click video dưới đây:

VTV Online