Theo Cục ATTP (Bộ Y tế), hiện việc kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc thực phẩm rau, củ quả, thịt tại các chợ cóc, thức ăn đường phố gặp nhiều khó khăn.

Thực hiện Quyết định số 38/2015/QĐ-TTg ngày 09/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ thí điểm triển khai thanh tra chuyên ngành an toàn thực phẩm tại quận, huyện, thị xã và phường, xã, thị trấn của thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, bắt đầu được thực hiện thí điểm từ ngày 15/11/2015.

Có thể thấy, qua 6 tháng triển khai thí điểm thực hiện Quyết định số 38/2015/QĐ-TTg đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Trước hết, việc triển khai Quyết định này đã làm tăng hiệu lực quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Ủy ban nhân dân quận/huyện, xã/phường. Qua đây, UBND các cấp có thêm công cụ mạnh và lực lượng chuyên ngành để quản lý an toàn thực phẩm; Lãnh đạo chính quyền thực sự quan tâm thấy được hết trách nhiệm và nắm được tình hình thực trạng an toàn thực phẩm trên địa bàn; Huy động nhanh lực lượng có chuyên môn tại chỗ, có chức năng nhiệm vụ để thực hiện thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm theo kế hoạch và đột xuất để giải quyết vấn đề nóng về an toàn thực phẩm.

Gap kho trong kiem tra, kiem soat nguon goc thuc pham tai cac cho coc - Anh 1

Lực lượng thanh tra tiến hành kiểm tra ATTP tại các chợ. Ảnh minh họa: VOV

Kết quả xử lý vi phạm hành chính trong thanh tra chuyên ngành ATTP cao hơn so với kiểm tra ATTP thể hiện tính răn đe, sự nghiêm khắc trong quá trình thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Đối với cơ sở sản xuất, chế biến kinh doanh: Các cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm thấy chính quyền phường có thẩm quyền mạnh trong quản lý an toàn thực phẩm, thực hiện nghiêm túc hơn các quy định của nhà nước về an toàn thực phẩm, chủ động đăng ký xin xác nhận kiến thức, đăng ký cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm,... tự giác khắc phục các tồn tại sau khi thanh kiểm tra. Các điều kiện an toàn thực phẩm của các cơ sở chế biến kinh doanh thực phẩm đã có chuyển biến rõ nét hơn, cơ sở nhận thức phải có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ và thường xuyên các quy định về an toàn thực phẩm.

Về nhận thức của người dân: Hoạt động thanh tra chuyên ngành ATTP nhận được sự ủng hộ cao của người dân. Người dân nhận thấy sự quan tâm của chính quyền đối với vấn đề mình đang lo lắng về an toàn thực phẩm. Người dân đã có phản ánh các cơ sở có dấu hiệu vi phạm tới lãnh đạo phường/xã.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong quá trình thực hiện Quyết định số 38/2015/QĐ-TTg, có thể thấy khó khăn chung của cả 2 thành phố Hà Nội và TP HCM thực hiện triển khai thí điểm là số cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn xã/phường/thị trấn chủ yếu là các cơ sở nhỏ lẻ, thường xuyên biến động, tồn tại chợ tạm, chợ cóc... gây khó khăn cho việc thanh tra chuyên ngành ATTP và xử lý vi phạm hành chính. Tâm lý “làng xóm, họ hàng” làm hạn chế kết quả xử lý vi phạm hành chính. Do đó, việc kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc thực phẩm rau, củ quả, thịt tại các chợ cóc, thức ăn đường phố gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, quy trình, thủ tục tiến hành cuộc thanh tra phức tạp, có quá nhiều biểu mẫu buộc phải thực hiện, do vậy các đoàn thanh tra đặc biệt là đoàn thanh tra tuyến phường, xã rất lúng túng khi áp dụng.

Hình thức thanh tra độc lập phù hợp với điều kiện của các cơ sở nhỏ, tuy nhiên việc tiến hành thanh tra độc lập hiện nay chưa phù hợp do việc thanh tra này dễ gây hiểu lầm hoặc có thể bị lợi dụng và người thanh tra có thể bị cơ sở chống đối đe dọa.

Gap kho trong kiem tra, kiem soat nguon goc thuc pham tai cac cho coc - Anh 2

Chợ cóc, chợ tạm vẫn tồn tại nhiều ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát hiện nguồn gốc thực phẩm. Ảnh minh họa

Đặc biệt, tuyến quận/huyện và phường/xã không cập nhật được các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành nên việc vận dụng các quy định còn lúng túng.

Theo Cục ATTP, mặc dù còn nhiều hạn chế, xong thực tế cho thấy mô hình này khá hiệu quả nên cần tiếp tục duy trì và nghiên cứu mở rộng trên các quận, huyện khác. Đối với tuyến xã/phường đặc biệt là xã cần tiếp tục thí điểm thêm. Bộ Y tế tiếp tục kiến nghị đề xuất chính phủ các điểm sau:

Bộ Tài chính cần có hướng dẫn cụ thể trong việc thu chi tài chính từ nguồn thu xử phạt để phục vụ công tác thanh tra chuyên ngành ATTP tại địa phương.

Đối với Ủy ban nhân dân 05 quận/huyện thí điểm đề nghị tập trung công tác giám sát và hướng dẫn phường/xã/thị trấn thí điểm theo hướng dẫn của thành phố, hạn chế luân chuyển các cán bộ công chức, viên chức đã được huấn luyện, đào tạo nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành ATTP.

Nhanh chóng chuyển hóa đoàn kiểm tra liên ngành thành đoàn thanh tra chuyên ngành về ATTP, cơ cấu thành phần đoàn gọn nhẹ, tin h nhuệ để tăng chất lượng và số lượng cuộc thanh tra cũng như đảm bảo nhân sự thực hiện.

An Dương