Sách cũ, vốn không bắt mắt, hấp dẫn với người chuộng hình thức lại là cả gia tài, báu vật với nhiều người khác. Có những người dành cho nó sự tôn thờ cùng tình yêu mãnh liệt vì họ có thể tìm thấy người bạn tâm giao, cảm nhận sự đồng điệu cảm xúc với một người lạ chưa từng gặp mặt. Nhưng nhờ mối duyên lạ, họ gặp nhau trong mỗi trang sách ố vàng nhuốm màu thời gian.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 1

“Thiên đường” của người mê sách

Qua 5 lần tổ chức, Đại hội sách cũ do Alpha Books tổ chức đã dần tạo dựng được một không gian riêng dành cho những người yêu sách cổ, sách cũ. Mới qua 2 năm với 5 lần hội thì chưa thể đánh giá mức độ thành công của Đại hội sách cũ nhưng ở một phạm vi nào đó, người mê sách cũ đã tìm được một nơi chốn cho riêng mình để tụ tập, giao lưu với những người chung sở thích cũng như lấp đầy bộ sưu tập sách của mình.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 2

Không gian tổ chức Đại hội sách cũ lần này rộng rãi, thoáng đãng

Đại hội sách cũ năm nay gồm 20 gian hàng (tăng gấp đôi so với kỳ đại hội sách cũ đầu tiên), trong đó có những gian hàng của các nhà sách cũ khá có tiếng tại Hà Nội như: Nhà sách ông Điền (Kim Mã), Sách cũ Thái Hà, Hiệu sách Thuận Nga, Nhà sách Vì Dân…

Anh Đinh Công Dũng (chủ Gia Khoa sách, vừa đổi tên thành sách Bốn phương) là một người mê sách và đọc rất nhiều sách. Anh nói, lập ra một tiệm sách nho nhỏ chỉ là việc làm thêm để trải nghiệm và thỏa thú vui của mình. Nói về những mong muốn khi tham gia đại hội sách, anh chia sẻ: “Tôi chẳng mong muốn gì nhiều, chỉ là đưa đến độc giả những quyển sách hay. Bởi bản thân tôi là một người sưu tầm và đọc sách thì cũng muốn cung cấp đến bạn đọc những quyển sách hay. Ví dụ như Châu bản triều Nguyễn, bộ Đại Việt sử ký toàn thư xuất bản thời kỳ Chính Hòa ngày xưa… rất khó tìm thấy trên thị trường”.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 3

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 4

Rất đông bạn đọc trẻ tham gia đại hội sách cũ

Điểm mới ở đại hội sách cũ lần này là giới thiệu những đầu sách cũ về Hà Nội, có những cuốn được in lần đầu năm 1945. Dự kiến có khoảng 20 tấn sách cũ thuộc nhiều thể loại được các nhà sách mang đến để phục vụ độc giả. Tại hầu hết các gian hàng đều có những khu sách đồng giá từ 5.000 – 20.000/quyển, được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp thể hiện được sự trân trọng và tình yêu đối với sách của chính những người chủ hàng.

Anh Nguyễn Văn Minh (Trưởng phòng kinh doanh Alpha Books) cho biết: “Mỗi năm có khoảng 10-15 hội sách nhưng chưa có một hội sách cũ chính thức, vì vậy Alpha Books mới nghĩ đến vệc tổ chức và lấy tên là “Đại hội sách cũ”. Đại hội được duy trì để tạo sân chơi riêng cho các bạn độc giả, nhất là độc giả trẻ tìm hiểu về văn hóa xưa”.

Ở đại hội sách cũ lần này, anh Minh nói rằng rất vui vì thấy sự tham gia của nhiều bạn trẻ. Anh đánh giá, khoảng 2 năm trở lại đây đã bắt đầu hình thành văn hóa đọc trong giới trẻ, nhất là ở những bạn sinh viên. “Khoảng 3 năm tới, văn hóa đọc sẽ phát triển không chỉ ở Hà Nội mà các tỉnh nữa” – anh Minh nói.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 5

Giữa đống sách cũ chưa kịp phân loại, tìm được một quyển sách hợp ý là điều mãn nguyện nhất

Nói về những điểm ấn tượng trong đại hội sách cũ, bác Nguyễn Vũ Tuấn Anh (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lý học đông phương) chia sẻ rất thích không gian tổ chức ở đây. “Theo tôi, nội không gian Hoàng thành mà bán sách cũ là rất lý tưởng. Sự cổ kính, thoáng đãng và rộng rãi gợi cho người ta rất nhiều kỷ niệm. Hội sách tổ chức đẹp, được làm chu đáo nhất trong các hội sách mà tôi biết”.

Trong ngày đầu tiên, khá nhiều bạn trẻ đến tìm mua sách cũ, thứ vốn được gán là sở thích của người già, đứng tuổi. Đối với những người trẻ, cái hay của sách cũ không những vì giá rẻ gần như cho không mà còn ở cảm giác khó nói được chạm vào những quyển sách đã “già” theo thời gian và khi tìm được những cuốn thật sự giá trị mà không phải ai cũng biết.

Bạn Lê Hoàng Thành (sinh viên năm cuối Đại học Tài nguyên môi trường Hà Nội) chia sẻ: “Trước đây em rất ham chơi, lười học. Lớn dần em bắt đầu nhận ra giá trị của sách và đọc nhiều hơn. Hôm nay đến đây em thấy mọi người tập trung khá đông vui và e cũng muốn tìm mua một vài cuốn sách văn học VIệt Nam. Em sẽ tìm một quyển sách cũ, không phải vì rẻ đâu mà do nó hiếm, đôi khi không tìm được ngoài thị trường”.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 6

Trần Ngọc Bảo và gia sản quý mới “tậu” được

Còn cô bạn Trần Ngọc Bảo (Lò Đúc, Hà Nội) sau gần hết buổi sáng đầu tiên ở đại hội sách, đã tìm mua được 3 túi đầy sách cũ. Ngọc Bảo hồ hởi khoe: “Mình may mắn đến từ đầu tiên, được chị bán hàng quen nhận ra nên đã nhờ xếp hộ 3 bao tải sách. Chị ấy dụ toàn là sách cũ và rẻ đấy. Vừa xếp sách, mình vừa lọc và chọn được rất nhiều cuốn sách hay như truyện của Mạc Phi, truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan… Có những cuốn ở nhà có nhiều rồi nhưng mình vẫn thích mang về như Hội chợ phù hoa. Bộ truyện này mình có gần đủ, chỉ thiếu tập 2, xuất bản năm 1973”.

Tuổi thơ sống lại

Những người càng hiểu sách, yêu sách thì lại càng nhận ra giá trị trong mỗi cuốn sách cũ. Không hẳn vì sách cũ giá rẻ và vì người ta nhận thấy những điều sâu ẩn trong đó mà gần như chỉ bản thân mới biết. Thú vui sưu tập sách cũ cũng giống như sưu tập đồ cổ, phải biết chọn những cuốn sách tốt, hay và định giá nó.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 7

Bác Nguyễn Vũ Tuấn Anh có mặt từ sớm để chọn mua sách cũ

Bác Nguyễn Vũ Tuấn Anh tâm sự: “Tôi thường mua sách cũ vì có những cuốn rất hay nhưng không còn được xuất bản nữa. Tôi thích sách cũ hơn không phải vì nó rẻ tiền mà vì nội dung của nó, có những cuốn lưu lại những tư liệu cổ rất khó tìm”. Trôi qua gần hết buổi sáng ở đại hội sách cũ, bác Tuấn Anh không thể nhớ được mình đã mua mấy quyển sách. Bác chỉ định lượng số sách mua được “khoảng nửa bao tải” và nhớ trong đó những cuốn tiêu biểu như sách khoa học của tác giả Trịnh Xuân Thuận và mấy cuốn cổ sử Việt.

Hành trình “săn sách cũ” của bác chưa dừng lại vì bác bảo còn phải đi mấy gian nữa tìm cuốn “Cổ tích và thắng cảnh Hà Nội” của Doãn Kế Thiện. Bác bồi hồi nhớ lại: “Cuốn đó tôi đã xem từ hồi còn trẻ nhưng giờ muốn mua lại. Đối với tôi sách như một kỷ niệm”.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 8

Sách cũ gợi nhớ về kỷ niệm

Với hầu hết những người đã trải qua thời kỳ bao cấp khốn khó, thì giá trị những quyển sách cũ mang lại còn nhiều hơn những gì được ghi, được in trong sách. Sách cũ như một biểu trưng gợi nhớ về quãng tuổi thơ đã trôi qua rất lâu rồi của họ.

Như bác Hoàng Anh Quân, người lính già tóc đã bạc trắng, da lấm tấm đồi mồi nhưng vẫn nhanh nhẹn len qua những kệ sách để tìm kiếm. Với bác, cầm trên tay một quyển sách cũ là bao kỷ niệm cứ ùa về, từ hồi bé tí đến khi nhập ngũ, đi lính và trở về nhà.

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 9

Sách được giảm giá sâu

Bác Quân kể: “Tôi đến hội sách nào cũng toàn xem sách cũ. Với tôi sách cũ là cách tôi tìm lại thời thanh xuân của mình. Sách cũ là cũ với bây giờ còn thời của chúng tôi nó là mới. Thời đó không đủ tiền mua sách đâu nên lứa tuổi chúng tôi vẫn thường truyền tay nhau đọc chung sách”. Bác nhớ về hồi còn học lớp 4, được ông bác ruột cho quyển Số đỏ của Vũ Trọng Phụng và đã phải đọc ngấu nghiến, lén lút thế nào vì thời bấy giờ Số đỏ bị liệt vào hàng sách cấm. Nhẩm tính hồi tiểu học, bác đã đọc được khoảng 80 quyển sách “rồi sau đó cho nó đi lưu lạc giang hồ”.

Một điều tiếc nuối nhất của bác Quân là trong một lần suýt chết ở chiến trường, bác được lệnh giải ngũ, về đến nhà thì biết những quyển sách của mình đã thất lạc và bị đánh cắp. Bác bộc bạch và cũng chẳng hề oán trách: “Đời tôi mất đến 2-3 thư viện sách rồi. Người ta có quan niệm ăn cắp sách không có tội. Nên bây giờ tôi đi tìm mua những quyển sách như của William Shakespear nhưng chưa thấy”.

Với thế hệ trước, một quyển sách cũ chỉ là cũ về hình thức chứ nội dung, giá trị của nó còn nguyên vẹn. Những người như bác Quân trọng sách, coi sách là người thầy vĩ đại khó tìm kiếm trên đời. Bác bảo: “Sách cũ ngày xưa in không bị sai, người ta biên tập cực kỳ tốt. Sách mới bây giờ phải chọn những hiệu sách tử tế tôi mới dám đọc và phải đọc rất nhiều mới biết tác giả nào là đáng đọc. Tuổi giờ cũng lớn, thời gian là cái quý nhất thì tôi còn rất ít nên muốn tìm những tác giả tốt để học, để đọc chỉ có thể tìm ở sách cũ. Tôi thấy hội sách như hôm nay quý lắm. Hà Nội có nhiều phố sách, nhiều triển lãm sách đấy mới là Hà Nội!”.

Được “gặp” bạn tâm giao lạ mặt

“Gap” ban tam giao qua tung trang sach cu - Anh 10

Trần Ngọc Bảo là một người trẻ hiếm có thuộc thế hệ 8X mê sách cũ đến mức độ tôn thờ. Đôi khi, cô cũng tự hỏi mình có yêu sách đến mức ích kỷ không khi ở nhà đã có cuốn sách y hệt rồi, nhưng nếu thấy ở bên ngoài vẫn muốn mua về để người khác không mua được.

Sách với Bảo là một gia tài khó xâm phạm. Cô bạn thẳng thắn: “Mình là người thích sưu tập sách cũ, càng cũ càng thích hơn và thích đến mức ích kỷ. Nếu ở nhà đã có một quyển sách y hệ nhưng mình vẫn muốn mua nữa để người khác không mua được. Bạn bè không được mượn sách, chỉ được phép đến nhà và đọc thôi vì mượn là mất”.

Một trong những lý do là sách cũ đã chiếm trọn lòng tin tưởng của Bảo. “Lý do thích sách cũ là mình đọc từ trước đến giờ chưa thấy họ in sai bất cứ một lỗi chính tả nào, nếu có thông tin gì sai lệch vẫn có tờ hiệu đính để đính chính lại trong đó. Còn sách mới bây giờ in sai rất nhiều, kể cả những nhà xuất bản uy tín. Vì thế nên mình không tin tưởng sách mới ở điểm đấy.”

Điều đặc biệt chỉ có những cuốn sách cũ là bút tích của những người đã từng đọc, từng nghiên ngẫm nó ghi lại. Đọc quyển sách có người từng đọc, nâng niu quyển sách đã có người nâng niu là một trải nghiệm, một niềm vui, một sở thích chỉ người trong cuộc mới hiểu. Ai đó từng nói rằng, cuốn sách cũng giống như con người, nó được sinh ra, lớn lên, già đi và cũng chết dần. Nhưng nó để lại gì mới là quan trọng.

Những quyển sách từ mới thành cũ, được truyền tay nhau đọc qua lớp lớp thế hệ, ghi dấu bao cảm xúc của mỗi người trở thành điều trân quý. Cầm trên tay quyến sách ấy không chỉ là cầm một thành quả lao động sáng tác, “cầm” những suy nghĩ được hiện thực hóa của tác giả mà còn là chạm vào cảm xúc của người từng sở hữu hay từng đọc nó.

Bảo chia sẻ, nhiều khi đọc bút tích trong những quyển sách cũ như tìm được người bạn tâm giao của mình. Cô bạn 8X nói: “Thực ra tìm một người thích đọc sách không hiếm, nhưng tìm được người cùng sở thích, chí hướng để nói chuyện rôm rả đến tận 5-6 tiếng thì cho đến giờ mình vẫn không có. Mình mới chỉ tìm ra được người lắng nghe mình nói, còn người nói cùng mình thì tạm thời chưa tìm thấy”.

Nhưng khi đọc những cuốn sách cũ, sự chia sẻ ấy được giải tỏa phần nào. Chỉ một dòng chữ viết tay “Con người ta thật sung sướng khi có quyền mơ mộng” trên cuốn Hội chợ phù hoa xuất bản năm 1990 mà Bảo mua được, Bảo đã thấy như tìm được một người tâm giao chưa biết mặt. “Nhìn dòng chữ ấy, mình suy luận người từng sở hữu sách hơn tuổi mình ít nhất phải từ 30 năm trước. Đọc bút tích họ viết trên sách, mình thấy nhiều cảm xúc rất hợp với mình, cứ như viết cho mình vậy. Những lúc như thế mình thấy rất vui và thân thuộc hơn”.

Bảo kể rằng còn tìm thấy những lời tỏ tình trong những cuốn sách cũ. Không phải một bức thư tình bị bỏ quên giữa hàng trăm trang sách mà những dòng chữ được gạch chân bởi nhiều màu mực khác nhau, chắp nối lại thay cho lời tỏ tình. “Có những cuốn mình thấy được gạch rất kỹ, từng chữ từng chữ và mình thấy cảm xúc của mình trong đó, dù rõ ràng cách nhau tận 30 năm rồi”.

Sách cũ sẽ mang đến nhiều niềm vui hơn bạn tưởng. Những cuốn sách cũ không chỉ là tấm gương để bạn giao tiếp với tác giả mà còn là cách thức để bạn tìm được sự đồng điệu với một ai đó. Có thể qua một vài dòng viết vội của họ trong sách, bạn đã cảm thấy sự tương đồng và coi họ là một người bạn tâm giao chưa một lần biết mặt.

Đại hội sách cũ lần 5 là một trong những chuỗi hoạt động do Alpha Books kết hợp với Hoàn thành Thăng Long tổ chức nhằm hướng tới ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và kỷ niệm 70 năm ngày Toàn quốc kháng chiến. Đại hội sách lần 5 diễn ra từ 25 – 27/11 tại Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội. Ban Tổ chức Đại hội sách cũ lần này sẽ dành tặng 1.000 bức họa đồ Hoàng thành Thăng Long thời Lê cho độc giả tới tham gia.

Xem thêm:

Không phải ai cũng biết đọc sách, xem phim đúng "chuẩn"

Đọc sách cho con nghe giúp trẻ thành công sau này

Người Việt đọc chưa đầy một cuốn sách/năm: sao phải giật mình

Điêu khắc những câu chuyện cổ tích từ sách cũ

Biến sách cũ thành tác phẩm nghệ thuật

Minh Phương