Nếu không thay đổi tư duy, cách làm gạo Việt đến thị trường trong nước còn không giữ được chưa tính chuyện sang Châu Phi, hay Mỹ.

Gao Viet ngung sang My: Xin dung lam au, an xoi... - Anh 1

PGS.TS Dương Văn Chín, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp Định Thành (Tập đoàn Lộc Trời) khuyến cáo ngay sau khi Bộ NN-PT-NT đưa ra cảnh báo với các doanh nghiệp Việt xuất khẩu gạo sang Mỹ.

Ông Chín cho hay, lời cảnh báo của Bộ NN-PT-NT là thực tế và rất hữu ích, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong nước cần nhìn nhận vấn đề này một cách nghiêm túc để tránh bị tẩy chay, trả về.

Lý giải tình trạng gạo Việt bị Mỹ trả về từ góc độ một doanh nghiệp lớn chuyên xuất gạo đi Mỹ, ông Chín chỉ rõ lỗi là phía doanh nghiệp và nguyên nhân là do tư duy thích ăn xổi, ăn sẵn, làm ẩu. Theo PGS Dương Văn Chín, tư duy làm nông nghiệp theo kiểu ăn xổi, ăn sẵn là thói quen của nhiều doanh nghiệp không muốn mất vốn đầu tư nhiều nhưng lại kỳ vọng có được lợi nhuận lớn.

Những doanh nghiệp này xuất khẩu gạo nhưng không xây dựng được những vùng nguyên liệu riêng, chủ yếu đi gom gạo trôi nổi từ các thương lái, thu mua gạo không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng, thậm chí xuống tận vựa, tận kho bãi của người nông dân để thu mua khi gạo đã được đổ đống rồi chế biến lại và xuất đi.

Gạo này xét về hình thức, mẫu mã cũng đẹp không thua kém gạo khác nhưng với cách thức thu mua như vậy thì không thể kiểm soát được chất lượng, không khẳng định được dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong gạo là thiếu hay thừa hay đủ; không đáp ứng được yêu cầu, tiêu chuẩn của đối tác nhập khẩu... do đó, mới có tình trạng xuất đi và bị trả về.

Việc làm của các doanh nghiệp này gây ảnh hưởng rất lớn tới uy tín cũng như sự ổn định của gạo Việt cũng như các doanh nghiệp làm ăn chân chính muốn mở rộng thị trường gạo sang Mỹ.

"Nếu cứ tiếp tục bị trả về nhiều lần sẽ để lại một vết nhơ cho sản phẩm gạo của Việt Nam. Khi đó, con đường xuất khẩu gạo của Việt Nam sẽ gian nan hơn nhiều nếu đi đâu cũng bị mang tiếng gạo bẩn", ông Chính nói.

Từ phân tích trên, vị PGS cho rằng, những doanh nghiệp, tập đoàn sản xuất gạo nếu muốn tồn tại và đứng vững được ở thị trường Mỹ thì cần phải thực hiện nghiêm túc lời khuyến cáo của Bộ NN-PT-NT.

Theo ông Chín, để đảm bảo lợi ích của chính mình cũng như giữ được uy tín cho thương hiệu gạo Việt Nam, các doanh nghiệp phải chắc chắn gạo của mình xuất đi sẽ không bị trả về. Ông cho biết, một khi, gạo đã xuất đi rồi mà bị trả về, bản thân các doanh nghiệp cũng phải chịu thua thiệt không hề nhỏ. Không những phải chịu những tổn hại về uy tín, thương hiệu, mà ngay cả việc tìm kiếm cơ hội vào thị trường dễ tính cũng không còn.

Phải làm thế nào?

Do đó, để trả lời cho câu hỏi: Gạo Việt cần làm gì để đứng vững được ở thị trường Mỹ cũng như giữ được thị phần tại những thị trường khó tính?

Vị PGS cho biết, việc đầu tiên là cách doanh nghiệp sản xuất gạo cần phải thay đổi tư duy cách làm.

Những doanh nghiệp xuất khẩu gạo bắt buộc phải xây dựng vùng nguyên liệu riêng theo một quy trình khép kín bao gồm, từ khâu nghiên cứu, sản xuất giống cho tới quy trình sử dụng thuốc vảo vệ thực vật, tới cả việc người hướng dẫn thực hiện... tất cả phải đúng quy trình, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.

Xây dựng vùng nguyên liệu riêng cùng với việc hợp tác chặt chẽ với người nông dân sẽ giúp cho doanh nghiệp có thể kiểm soát được toàn bộ kỹ thuật từ đầu tới cuối. Có như vậy, chất lượng gạo mới đảm bảo an toàn.

Về phía người nông dân cũng cần tuân thủ đúng quy trình sản xuất, không nên lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật gây ảnh hướng tới chất lượng và sức khỏe người tiêu dùng.

"Việc sử dụng bừa bãi sẽ làm chi phí tăng, chi phí tăng sẽ đẩy giá tăng lên dẫn tới không thể cạnh tranh được. Vì vậy, để có thể cạnh tranh được bản thân người nông dân cũng phải tự ý thức hạt gạo mình sản xuất phải có chất lượng, an toàn, chi phí thấp mới cạnh tranh được với gạo của nước khác", ông Chín nói.