Hơn nửa thế kỷ qua, với nhiều thế hệ, niềm cảm hứng về sống có lý tưởng được truyền từ ông, vẫn nguyên vẹn.

Fidel Castro dẫn dắt Cuba suốt năm thập niên, là một trong ba nhà lãnh đạo đứng đầu đất nước lâu nhất thế giới - sau nữ hoàng Anh Elizabeth II và quốc vương Thái Lan Bhumibol Adulyadej. Ông trở thành “biểu tượng của lịch sử thế giới hiện đại” như tổng thống Nga Vladimir Putin viết trong thông điệp chia buồn, không chỉ vì sự lãnh đạo sáng suốt và bền bỉ mà nổi bật hơn cả chính là nhiệt huyết truyền cảm hứng đến mọi người.

Lãnh tụ Fidel Castro sinh ra trong một gia đình giàu có tại thị trấn nhỏ Biran, nhưng sớm ý thức về lý tưởng tự do và giải phóng dân tộc. Mới 13 tuổi, ông viết một bức thư tiếng Anh gửi cho Tổng thống Mỹ Franklin Delano Roosevelt trình bày suy nghĩ về cuộc bầu cử tổng thống Mỹ (khi đó Cuba nằm dưới sự bảo hộ của Mỹ). Ông theo học ngành luật rồi quyết định đi theo con đường vô sản để tìm công bằng cho người lao động.

Fidel nhiều lần đứng giữa lằn ranh sinh tử, năm 1953, chế độ độc tài của Tổng thống Fulgencio Batista giam cầm ông với bản án 15 năm tù, ngay giữa tòa, ông mạnh mẽ tuyên bố: “Lịch sử sẽ phán quyết tôi vô tội”. Năm 1955, Fidel và em trai Raul được trả tự do, họ lập tức tiếp tục cuộc kháng chiến giành độc lập và hội ngộ cùng “Che” Guevara cũng trong năm này.

Tháng 2/1959, sau khi nhà độc tài Batista đào thoát khỏi Cuba, Fidel Castro tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng, tạo bước ngoặt lịch sử cho đất nước và nhân dân Cuba. Ông lãnh đạo Cuba cho đến năm 2008 thì nghỉ hưu vì bệnh tật.

Fidel Castro cũng là nhà cách mạng truyền cảm hứng, giương cao lá cờ đầu cho phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ Latin. Hơn 50 năm qua, Cuba gây ấn tượng trước thế giới về thành tựu giáo dục và y tế, tất cả nhằm đem lại phúc lợi tốt nhất cho người dân.

Không phải ngẫu nhiên mà Bộ Ngoại giao Venezuela ra thông cáo cho biết nước này quyết định quốc tang ba ngày để tưởng nhớ lãnh tụ cách mạng Cuba Fidel Castro. Theo Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, Fidel Castro là huyền thoại bất tử, đi vào lịch sử nhân loại như một lãnh tụ luôn chiến đấu vì nhân phẩm và độc lập, chủ quyền quốc gia.

Tổng thống Colombia Juan Manuel Santos, người vừa đoạt giải thưởng Nobel Hòa bình 2016 bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc vì sự ủng hộ của Fidel Castro đối với tiến trình hòa bình ở nước này. Thủ lĩnh tối cao của Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC) Rodrigo Londono ca ngợi: Fidel Castro là một trong những người vĩ đại nhất của châu Mỹ và thế giới.

Dù có khác biệt về quan điểm chính trị, nhưng nhiều nguyên thủ thế giới đều thể hiện sự tôn trọng, khâm phục Fidel Castro. Với nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô cũ Mikhail Gorbachev, lãnh tụ Fidel Castro để lại dấu ấn trường tồn trong lịch sử nhân loại, ông nói: “Fidel vẫn kiên trì giữ vững và củng cố đất nước giữa thời điểm bị Mỹ phong tỏa khắc nghiệt nhất”.

Cựu Đại sứ Ấn Độ ở Liên Hiệp Quốc Chinmaya Gharekhan từng dành những lời tốt đẹp cho ông như sau: “Fidel Castro là một lãnh đạo thuyết phục, người không chỉ thổi hồn vào phong trào cách mạng mà còn nhìn thấu thực tế, đưa ra quyết định phù hợp với thời cuộc”.

Theo lời kể của ông Chinmaya, Fidel Castro có người phiên dịch riêng nhưng ông luôn cố gắng nghe hiểu tiếng Anh, luôn muốn biết chính xác người đối diện đang nói gì với mình. Còn trong tâm tưởng của nhà viết tiểu sử Leycester Coltman, Fidel Castro là người nhiệt huyết, tận tâm, trung thành, hào phóng nhưng không khoan nhượng với kẻ thù.

Hơn ai hết, tượng đài bóng đá người Argentina Maradona có

cơ hội thẩm thấu tấm lòng và nhân cách của lãnh tụ Fidel Castro - một người rất yêu thích thể thao. Fidel Castro từng chia sẻ, ông cũng là cậu bé đam mê trái bóng, ngày ngày luyện tập và nhờ đó rèn giũa thể lực, ý chí. Ông muốn tạo dựng nên các thế hệ thanh niên Cuba rắn rỏi cả về thể chất lẫn tinh thần.

Năm 1961, hai năm sau cách mạng Cuba thành công, Viện Quốc gia thể thao, giáo dục thể chất và giải trí được thành lập. Maradona đến Cuba lần đầu tiên vào năm 1986, sau khi cùng đội tuyển Argentina đoạt chức vô địch World Cup. Danh thủ này ấn tượng với Cuba vì ngưỡng mộ vị lãnh tụ tâm huyết, chân thành cũng như tin cậy hệ thống y tế nổi tiếng ở đây.

Ít ai biết, Maradona có hình xăm là chân dung Fidel Castro ở chân, còn trên tay là hình xăm Che Guevara. Maradona xem Fidel Castro là người cha thứ hai, anh từng nói: “Ông ấy là lý do tôi sống đến hôm nay. Nếu không có ông ấy, tôi sẽ không được thụ hưởng những điều tốt đẹp của một nền y tế tuyệt vời như vậy”.

Nhà lãnh tụ Cuba từng miêu tả mình là mục tiêu bị săn lùng ám sát nhiều nhất thế giới và ví von: “Nếu có Olympic dành cho người sống sót sau những âm mưu, ám sát hụt, tôi tin mình sẽ giành huy chương vàng”. Có thông tin, cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) đã thực hiện 638 âm mưu ám sát nhằm vào nhà lãnh đạo Cuba nhưng đều thất bại. Điều thú vị là, ngay chính kẻ ra tay cũng phải run rẩy trước cốt cách cao quý của vị lãnh tụ can trường Fidel Castro.

Năm 2012, tạp chí Time uy tín của Mỹ bầu chọn Fidel Castro vào danh sách 100 nhân vật có ảnh hưởng nhất thế giới ở mọi thời đại, dù lúc đó Mỹ và Cuba vẫn trong bối cảnh thù địch. Cuối cùng, chính quyền Mỹ đã tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Cuba vào ngày 20/7/2015 sau 54 năm gián đoạn.

Anh Thông (Theo CNN, Prensa Latina, India Express, wikipedia)