Bộ GTVT phải lên kế hoạch triển khai rõ các yếu tố kỹ thuật, kinh tế liên quan đến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Nguồn vốn, công nghệ cần làm rõ

Ngày 10/11, Quốc hội đã thông qua nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020. Quốc hội cũng đồng ý bố trí 80.000 tỷ đồng cho các dự án quan trọng quốc gia. Trong đó, sẽ dành một phần vốn để bảo đảm an toàn đường sắt, chuẩn bị dự án nâng cấp đường sắt tốc độ cao, hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi.

Trước thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, ngày 10/11, ông Nguyễn Hồng Trường - Thứ trưởng Bộ GTVT cho biết: "Sau khi Quốc hội thông qua thì chúng tôi sẽ theo đúng đề án đã được đưa ra để thực hiện triển khai.

Bộ sẽ lập đề án, trên cơ sở đó thông qua các cấp trình Quốc hội trong thời gian sớm nhất".

Bên cạnh đó, theo ông Trường, đây vẫn là công việc bình thường như bao dự án khác đang triển khai. Dự án đường sắt tốc độ cao, Bộ đã có bước chuẩn bị khá kỹ lưỡng, chỉ là căn cứ thời điểm, đợi Quốc hội chấp nhận chủ trương, sau khi thông qua thì lập dự án chi tiết".

Cũng đưa ra quan điểm về thông tin trên, PGS.TS Nguyễn Đình Thám - Trưởng bộ môn công nghệ và quản lý xây dựng, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội cho biết: "Báo cáo nghiên cứu khả thi thì Bộ phải khảo sát toàn bộ 2 yếu tố kỹ thuật và kinh tế.

Về kỹ thuật bao gồm các vấn đề như tuyến này nên áp dụng công nghệ nào, vấn đề phát tuyến, chọn đường, chọn công nghệ.

Duong sat toc do cao Bac-Nam: Khong the chi dinh thau - Anh 1

Cần phải có tính toán chặt chẽ nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam

Về mặt kinh tế - xã hội phải khảo sát vấn đề nguồn vốn đầu tư, đơn vị đầu tư, cũng như tính được hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của dự án đó, thời gian đầu tư bao lâu, khi nào hoàn vốn, tính chi phí, giá thành, cước vận chuyển sau này".

Mặt khác, ngoài 2 yếu tố trên, theo ông Thám, trong báo cáo khả thi cần phải tính được hiệu quả kinh tế, lấy vốn ở đâu, nguồn vốn nào, hình thức đầu tư, người quản lý, cách thu hồi vốn. Đồng thời, tính được lưu lượng vận chuyển hàng hóa, giá thành vận chuyển bằng đường sắt so với đường bộ, đường hàng không, chứng minh là nó có ưu thế.

Ở các nước họ vẫn chứng minh giá thành vận chuyển bằng đường sắt vô cùng rẻ, chỉ thua đường thủy, để giảm chi phí vận chuyển, kinh tế phát triển thì mới nâng mức cạnh tranh của hàng hóa.

Cuối cùng vẫn là giá vận chuyển cho một hành khách, một tấn hàng/km, khi giá thành không ưu việt, thì họ lựa chọn loại hình vận chuyển khác, khi đó đầu tư không hiệu quả thì vô cùng bất lợi.

Tất cả để khẳng định với nhà nước, với Quốc hội, dự án này rất quan trọng, ý nghĩa của nó trong phát triển kinh tế, phù hợp với đường lối phát triển kinh tế đến năm 2020.

"Với tuyến đường sắt tốc độ cao thì công nghệ cũng rất quan trọng, phải phù hợp với chính sách của nhà nước, vấn đề giải tỏa ách tắc giao thông, an toàn giao thông, kết hợp các chính sách khác. Hiện nay, chúng ta vận chuyển đường bộ quá nhiều nên tai nạn giao thông quá lớn, nếu giảm đi thì sẽ không còn quá tải, đường hỏng do vận chuyển hàng hóa vượt quá tải trọng.

Nguồn vốn đầu tư hiện nay có thể dùng vốn ODA, trái phiếu Chính phủ. Cả một tuyến dài như vậy đầu tư toàn bộ thì rất lớn, nhưng nếu phân khúc thành từng cung đường, làm các tuyến có nhu cầu lớn, khả năng thu hồi vốn nhanh trước thì tốt hơn.

Về nhà thầu tư vấn không chỉ định nhưng có thể phân khúc, nhà thầu nào có khả năng tiến hành thi công dự án này cũng phải khoanh vùng, loại dần các đơn vị yếu kém tước, chỉ đặt đối tượng nào có thể làm, nhưng không phải chỉ định thầu.

Phải rõ ràng, dứt khoát và cụ thể chính xác ngay từ báo cáo khả thi, chứ đừng làm hời hợt rồi lại mất kiểm soát", ông Thám nhấn mạnh.

Xin ý kiến các chuyên gia, tổ chức

Cũng đưa ra quan điểm về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng - Nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Xây dựng Hà Nội cho rằng, đường sắt là một loại hình vận tải có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, nên việc nâng cao năng lực, hiệu quả khai thác đường sắt là quan trọng và việc làm tuyến đường có tốc độ cao hơn là cần thiết.

Thế nhưng, trước mắt với nền kinh tế hiện tại thì nên tận dụng tuyến đường sắt đang có, bằng cách nâng cấp nó lên, với khổ đường đôi 1.435mm, rồi mở thêm một số đường tránh, để làm sao tăng số chuyến, với năng lực khai thác tuyến đường sắt hiện có ở mức cao hơn.

Chưa nước nào năng lực khai thác đường sắt thấp hơn đường bộ mà chi phí cao hơn đường bộ, đó là sự vô lý.

Trong tương lai có thể nghiên cứu làm một số đoạn trước như Hà Nội - Vinh, Vinh - Nha Trang cho phù hợp với khả năng chịu đựng, khả năng chi trả của nền kinh tế".

Nhưng hiện nay khi Quốc hội đã thông qua Nghị quyết, Bộ GTVT cần điều tra, khảo sát nhu cầu về vận tải đường sắt; đồng thời xem xét hiệu quả khai thác, chứng minh khả năng chi trả khi khai thác. Ngoài ra phải tính đến tính kết nối của đường sắt với các loại hình vận tải khác.

Báo cáo khả thi phải gửi cho các chuyên gia, cho các Hội khoa học, các cơ quan có trách nhiệm, các DN vận tải, sau đó đánh giá, góp ý, cuối cùng trình lên các cấp, các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, quyết định có làm hay không.

Châu An