"Tổng cục đường bộ phải bao quát, không nên để xảy ra tình trạng đường quá nát, gây ra tai nạn rồi sửa chữa, mất bò mới lo làm chuồng".

Đó là nhận định của TS Nguyễn Xuân Thủy - Nguyên Giám đốc NXB giao thông với Đất Việt.

Yếu từ khâu khảo sát thiết kế và thi công

PV:- Mới đây, báo chí đã phản ánh tình trạng, trên nhiều tuyến đường, hiện tượng lún, trồi sụt vẫn liên tiếp xảy ra, thậm chí dù đã được vá sửa nhiều lần. Các chuyên gia lo ngại, điều này sẽ gây áp lực lớn cho quỹ bảo trì đường bộ vì một khi hết hạn bảo hành, toàn bộ kinh phí sửa chữa đều trông vào quỹ này. Ông bình luận như thế nào về lo ngại trên? Xin ông phân tích cụ thể.

Nếu điều đó xảy ra, liệu có đồng thời xảy ra tình trạng, những tuyến đường trọng điểm ở các đô thị lớn sẽ được ưu tiên sửa chữa, trong khi những tuyến đường dân sinh sẽ bị ngó lơ không, thưa ông?

TS Nguyễn Xuân Thủy:- Các tuyến đường bộ ở nước ta vốn có tính chất địa chất phức tạp nhưng quá trình thi công xử lý các điểm đất yếu chưa được tốt. Cùng với đó là hệ thống xe quá tải chạy gây hư hỏng, cho nên, các tuyến đường thường xuyên bị sụt lún, xuất hiện các hố tử thần gây mất an toàn khi tham gia giao thông.

Tất nhiên, nếu tuyến đường đó đang nằm trong thời kỳ bảo trì thì cơ quan chủ đầu tư phải có trách nhiệm sửa ngay, nếu qua giai đoạn bảo hành thì các công ty đường bộ, Sở GTVT địa phương phải có trách nhiệm giám sát chất lượng, thậm chí yêu cầu kéo dài thời gian bảo hành, chứ không thể có chuyện sửa gần thời gian hết bảo hành, rồi chối bỏ trách nhiệm.

Chuyện lo lắng quỹ bảo trì đường bộ bị quá tải là tất yếu, nếu như việc lún sụt không ít đi mà ngày càng tăng, vì thế riêng các tuyến cao tốc có đầu tư BOT phải đưa ra quy định bắt buộc có quỹ sửa chữa, sửa xong rồi mới được thu phí.

Tôi nghĩ là Tổng cục đường bộ phải bao quát, nắm được tình hình và không nên để xảy ra tình trạng đường quá nát, gây ra nhiều tai nạn, sửa chữa, mất bò mới lo làm chuồng.

Duong hong, can date bao hanh: Lo vo quy bao tri? - Anh 1

Đường sụt lún sửa chữa thời gian gần hết bảo hành thì yêu cầu nhà thầu thi công phải kéo dài thời gian thêm

Đặc biệt, vấn đề phân bổ nguồn quỹ bảo trì đường bộ, không nên thực hiện theo kiểu cơ chế xin - cho, tất nhiên, trong quá trình sửa chữa, người ta nên lo tuyến đường quan trọng trước, tuyến đường trong đô thị, tuyến đường có công trình thi công, hoặc có những tuyến đường có lưu lượng lớn thì sửa chữa trước, còn tuyến đường ít, lưu lượng thấp hơn thì sửa chữa sau.

Thế nhưng không phải thiên vị chỉ chăm chú sửa chữa vài tuyến đường, vì người dân nhiều địa phương khác vẫn phải đóng phí.

PV:- Nhiều ý kiến cho rằng, khi xảy ra hiện tượng lún, trồi sụt trên các tuyến đường mới hoàn thành, chủ đầu tư thường trấn an rằng, đường vẫn trong thời gian bảo hành nên mọi chi phí sửa chữa sẽ do nhà thầu đảm nhận. Cũng vì thế, nguyên nhân thật của hiện tượng trên thường không được quan tâm đúng mức. Ông có đồng tình với ý kiến trên không?

Thưa ông, nguyên nhân nào khiến cho đường Việt Nam thường xuyên vì lún, trồi sụt... như vậy? Và việc chúng ta không nhìn thẳng vào nguyên nhân để khắc phục ảnh hưởng tới việc sửa chữa dứt điểm các sự cố này như thế nào?

TS Nguyễn Xuân Thủy:- Theo tôi đây là một hiện tượng bao biện bình thường, vẫn xảy ra từ trước đến nay tại VN. Khi một tuyến đường mới làm xong đã hư hỏng, chủ đầu tư thường lên tiếng cho rằng chúng vẫn nằm trong thời hạn bảo hành nên sẽ cho sửa chữa ngay, đảm bảo chất lượng tốt..., đến mức nhàm chán.

Vấn đề cần quan tâm đó là nói có đi đôi với làm hay không, có sửa hay không, có quy trách nhiệm vì sao đường lún không, vì làm yếu ngay từ đầu, nên chất lượng đường kém, từ sơ suất nền đường không tốt, vật liệu chưa hợp lý.

Nghĩa là từ khâu khảo sát thiết kế, thi công, giám sát, lựa chọn vật tư đều làm kém. Và đó là trách nhiệm của cơ quan chủ đầu tư và cơ quan đấu thầu. Ví dụ với đường sắt trên cao, cũng do nhà thầu Trung Quốc làm kém, không hết trách nhiệm mới xảy ra thực trạng chậm tiến độ, tai nạn liên tiếp, đội vốn.

Bây giờ có tình trạng nhiều tuyến đường ổ gà, ổ trâu nhưng không sửa được, theo tôi có nhiều nguyên nhân:

Thứ nhất, quá trình thi công không đảm bảo chất lượng, nếu đảm bảo phải 4-5 năm sau mới có ổ gà, đây chỉ 1-2 năm đã nát hết đường.

Thứ hai, đơn vị chịu trách nhiệm sửa chữa, bảo dưỡng tuyến đường ở đó chưa hoàn thành nhiệm vụ, đáng lẽ khi hỏng nhỏ thì phải cho sửa ngay, việc kéo dài sửa chữa dẫn đến lãng phí vô cùng lớn.

Nghĩa là tiền sửa chữa không được dùng đúng chỗ, đúng lúc, thậm chí dùng lãng phí, chuyển thành lương thưởng cho cán bộ là chính. Cho nên, tiền dùng cho việc sửa chữa đường bộ không đủ theo yêu cầu, đường đắt lại không đáp ứng yêu cầu chất lượng, dân mất tiền đóng phí nhưng không được đi đường đẹp.

Vì thế, nếu chúng ta không giám sát tốt chất lượng đường sẽ kém, sẽ giảm hiệu quả vấn đề vận tải, tiền nhà nước bỏ ra, rồi lại phải đầu tư tiếp gây lãng phí, làm cho vấn đề an toàn của giao thông kém đi.

Nói chung đó là hậu quả của vấn đề thi công, giám sát tài chính, vật tư, kỹ thuật, công nghệ, thời gian chưa chặt chẽ.