"Đồng Nhân dân tệ và đồng Việt Nam thì chỉ đơn giản là các đồng tiền quốc gia. Vì vậy, bất ổn tài chính sẽ không ảnh hưởng".

Đó là lập luận của ông Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia về vấn đề vay vốn nước ngoài cho dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam, tại tọa đàm “Giải đáp câu hỏi nóng về đầu tư cao tốc Bắc –Nam”, ngày 25/10 do Báo Giao thông tổ chức.

Vốn nội địa rất khó khăn

Nói rõ hơn, ông Nghĩa phân tích: "Trong đề án này có điểm rất đặc biệt, số tiền đầu tư 93.000 tỷ được Chính phủ chuyển từ ODA sang trái phiếu, từ hình thức cấp phát sang cho vay. Điều này buộc các nhà đầu tư phải cân nhắc về lãi suất, tiến độ giải ngân, trả nợ.

Đây là đề xuất khá mạnh dạn, một cách làm sáng tạo của Bộ GTVT, có lẽ là cách duy nhất có thể làm được sau năm 2017.

Vấn đề tiếp theo, là phần vốn còn lại của tư nhân. Nguồn vốn nội địa lấy từ đâu? Chỉ có thể từ ngân hàng thương mại, áp lực lên ngân hàng thương mại sẽ là cả 93.000 tỷ vốn Nhà nước và hơn 100.000 tỷ vốn nội địa.

Điều này sẽ tạo áp lực với các ngân hàng, vì không còn vốn cho các dự án khác. Cần có biện pháp tính toán phù hợp. Hiện, các ngân hàng cũng rất cảnh giác cho vay BOT vì nợ xấu rất nhiều. Vì vậy, vốn nội địa rất khó khăn.

Duong cao toc Bac Nam 230.000ty: Co the vay von Trung Quoc - Anh 1

Đường cao tốc Bắc - Nam có thể vay vốn Trung Quốc

Do đó, chúng ta phải có hệ thống cơ chế hướng doanh nghiệp vay vốn từ nước ngoài. Bởi, hiện các nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến các dự án giao thông của Việt Nam, không chỉ đường cao tốc mà cả sân bay Long Thành.

Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Châu Á đầu tư cho cả hệ thống châu Á được có 12 tỷ, chưa bằng 5% tổng vốn đầu tư của Trung Quốc vào Châu Á. Vì vậy, chúng ta không thể trông chờ nhiều vào vốn đầu tư của các đối tác truyền thống. Cần tìm các nhà đầu tư mới".

Theo ông Nghĩa, các nhà đầu tư nước ngoài chỉ có một điều kiện, là không cho doanh nghiệp Nhà nước vay mà phải là doanh nghiệp tư nhân, thành lập quỹ và quản lý quỹ đầu tư cùng họ. 4 nhà đầu tư mà tôi gặp, họ đã từng thất bại khi đầu tư cho các doanh nghiệp Nhà nước ở Đông Nam Á.

Họ cũng có thể cho vay với lãi suất thấp hơn ngân hàng nước ngoài, có hình thức quản lý tốt, có thể liên doanh thành lập quỹ đầu tư để giám sát phù hợp. Vấn đề là chúng ta khai thông cơ chế như thế nào để họ vào được.

Về rủi ro, chúng ta có rủi ro về tỷ giá. Nếu chúng ta vay USD cũng rất hay biến động vì bị lũng đoạn bởi giới đầu tư tài chính. Trong hoàn cảnh hiện nay, ông Nghĩa cho rằng chúng ta có thể chấp nhận vay đồng Nhân dân tệ để tránh rủi ro về tỷ giá.

"Theo tôi, chúng ta nên vay nước ngoài và vay được. Có điều, các nhà đầu tư lo ngại về rủi ro pháp lý của Việt Nam bởi đây là dạng đầu tư tài chính, rất rắc rối", ông Nghĩa chỉ rõ.

Lợi nhuận dưới 15% sẽ không nhà đầu tư nào dám làm đường cao tốc

Trong khi đó, cũng đưa ra quan điểm, về dự án trên, ông Nguyễn Văn Tỉnh – TGĐ TCT Phát triển hạ tầng và đầu tư tài chính VN (VIDIFI) cho rằng, cần làm rõ việc có làm đường cao tốc phía Đông không, nếu có làm thì vốn như thế nào?.

Ông nêu rõ: "Tôi đồng ý, việc huy động vốn không thể đơn thuần ở vốn ngân hàng trong nước. Theo tôi, nên có hai phần: Đầu tư của nước ngoài và huy động vốn của nhân dân.

Ở công ty đầu tư cao tốc Nhật Bản, họ có quyền phát hành trái phiếu và trái phiếu của họ tốt hơn trái phiếu chính phủ. Tôi nghĩ, đây là một kênh tốt hơn kênh của nhà đầu tư nước ngoài. Tôi đồng ý cần minh bạch các chính sách để thu hút đầu tư. Những nhà đầu tư lớn được rất nhiều nước chào mời chứ không riêng chúng ta. Nếu chúng ta không cam kết, thì họ sẽ không dám đầu tư...

Cần theo thông lệ quốc tế, bởi nếu lợi nhuận dưới 15% sẽ không nhà đầu tư nào dám làm đường cao tốc. Trong khi đó, các nhà đầu tư Việt Nam hiện nay đang cố gắng lấy công làm lãi, hoặc Nhà nước cần đầu tư xây dựng nên cố gắng đầu tư chứ gặp rất nhiều khó khăn.

Ví dụ như chúng tôi, có quyết định của Thủ tướng hỗ trợ 39%, trong đó hỗ trợ trực tiếp bằng tiền là 23%. Tuy nhiên, hiện nay chúng tôi không được đồng nào, đặc biệt là phần GPMB, nếu cứ như vậy chúng tôi sẽ bị phá sản oan. Vì vậy, tôi không hiểu nhà đầu tư có làm được không nếu cứ làm như chúng ta hiện nay.

Chúng tôi đã đàm phán với nhà đầu tư Ấn Độ với số vốn lên tới 2 tỷ USD, tuy nhiên, khi có thông tin chưa biết lúc nào có hỗ trợ giải phóng mặt bằng thì họ dừng đàm phán luôn".

Nói thêm, ông Tỉnh tiết lộ việc cung cấp các thông tin cho rằng nhà đầu tư cố tình nâng cao chi phí, nâng cao mặt đường gây dư luận hiểu nhầm có lợi ích nhóm ở đây. Nếu chỉ tung thông tin mà không giải quyết vấn đề kín kẽ, rất dễ khiến dư luận hiểu lầm các nhà đầu tư chân chính.

"Chúng ta cũng cần có những thông tin công khai cho dư luận biết, có những đoạn đường cần tới 30 kiểm soát viên ở 1 trạm mà mức phí thu được thấp hơn mức phí chúng tôi thu", ông Tỉnh cho hay.

Sơn Ca (Lược theo Báo Giao thông)