Cần dừng lại để cân nhắc, tính toán lại, xem hiệu quả mang lại có được như mong muốn hay không, đánh giá cho thật chính xác, rồi đưa ra quyết định.

Không hiệu quả thì nên dừng lại

Ngày 10/11, Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh trình bày Tờ trình dự thảo Nghị quyết về việc dừng thực hiện Dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

Tiếp đó, Chủ nhiệm Ủy ban khoa học, công nghệ và môi trường Phan Xuân Dũng trình bày báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết nêu trên.

Trong tuần này, Quốc hội cũng sẽ có thảo luận ở tổ về dự thảo Nghị quyết về việc dừng thực hiện Dự án xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

Trước thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, ngày 9/11, ĐBQH Nguyễn Bá Sơn - Đoàn ĐBQH Đà Nẵng cho biết: "Tôi thấy việc đưa ra quyết định này là hoàn toàn sáng suốt, việc dừng lại để cân nhắc, tính toán lại, xem hiệu quả mang lại có được như mong muốn hay không, đánh giá cho thật chính xác là vô cùng cần thiết.

Đề án đã được xây dựng cách đây vài năm, bây giờ mọi thứ đều đã khác, nếu như hiện tại không hiệu quả, không có lợi thì nên dừng lại. Trong chương trình Bộ trưởng Bộ Công thương đã báo cáo, trình Quốc hội, chỉ vài ngày tới sẽ có thảo luận về vấn đề này, khi đó, bản thân tôi cũng sẽ đưa ra ý kiến, quan điểm của mình".

Bên cạnh đó, theo ông Sơn, vào thời điểm này, vừa qua Chính phủ đã báo cáo Quốc hội về một số dự án kém hiệu quả, lãng phí, phải dừng lại giữa chừng, không riêng gì dự án nhà máy ĐHN Ninh Thuận.

Dung nha may DHN Ninh Thuan: ''Moi dieu con bo ngo'' - Anh 1

Dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận

Những dự án như vậy nên nghiên cứu, xem xét, cái gì không mang lại hiệu quả như mong muốn hoặc gây lãng phí thì dù có ở thời điểm nhạy cảm, cũng nên báo cáo Quốc hội, báo cáo nhân dân kiên quyết dừng lại, không thể vì một lý do nào đó mà kéo dài sự lãng phí.

Chỉ rõ hơn các vấn đề còn tồn tại của ĐHN, ông Sơn phân tích: "Với nhà máy điện hạt nhân ở VN vẫn còn nhiều yếu tố vướng mắc, vấn đề trước tiên mà tất cả người dân đều nhìn thấy và lo lắng, ĐBQH cũng vậy. Đó là nguồn lực của nhà nước vô cùng khó khăn, nợ công đã lên mức quá cao, các khoản vay phải trả đã đến lúc tính toán, cân nhắc, đưa ra phương án.

Tiếp đó, về kinh nghiệm, thực ra chúng ta chưa có kinh nghiệm ở trong lĩnh vực điện hạt nhân, trong khi, các hoạt động đó đòi hỏi nhiều yếu tố, bao gồm cả việc nghiên cứu, lắp ráp, xây dựng, vận hành, quản lý điều hành, không đơn thuần là việc cho công nhân đi đào tạo, về làm là làm được ngay. Quan trọng là phải nắm vững, làm chủ được công nghệ thì mới vận hành tốt được.

Thêm một yếu tố nữa, tôi được nghe nói, sau một loạt sự cố ở một số quốc gia, như sự cố hạt nhân Fukushima tại Nhật Bản, nên các nước trên thế giới đang cân nhắc xem có nên xây dựng các nhà máy ĐHN nữa hay không, đặc biệt các nước có trạng thái giống như VN.

Chúng ta biết xây dựng ĐHN là tốt nhưng cũng phải cân nhắc mức độ an toàn của nó.

Mặt khác, thời điểm chúng ta bắt đầu xây dựng dự án này thì giá nguyên liệu, năng lượng thế giới rất cao, không nhầm thì ở mức 90-100 USD/thùng dầu, nên bây giờ phải cân đối lại xem phương án đó có thực sự rẻ, có thực sự đem lại hiệu quả mong muốn như lúc thời điểm mình xây dựng dự án đó hay không.

Cuối cùng, vùng Ninh Thuận định đặt nhà máy ĐHN ở đó, liệu có phù hợp với yêu cầu cả về công nghệ lẫn kỹ thuật hay không, đó là một loạt các việc cần phải đặt ra. Tất cả các yếu tố trên vẫn còn đang bỏ ngỏ, cần xem xét kỹ lưỡng".

Phải chấp nhận thiệt hại

Trong khi đó, cũng đưa ra quan điểm về vấn đề này, ĐBQH Bùi Văn Xuyền - Đoàn ĐBQH Thái Bình cho rằng, bản thân ông hoàn toàn đồng tình với quyết định trên.

Khoảng thời gian này nên xem xét lại quá trình đầu tư, giá dầu, các điều kiện cần thiết, các điều kiện của đất nước hiện nay, khi tình hình nợ công đang rất cao. Hiện cũng đã có những ý kiến từ nhiều bên, nên dự án cũng cần phải dừng lại.

"Hiện trình độ quản lý, trình độ khoa học công nghệ lĩnh vực ĐHN chưa đáp ứng được, tất nhiên cử người đi đào tạo, nhưng không phải đào tạo xong là về làm được, mà cần quá trình, hạ tầng cơ sở.

Bây giờ, việc quan trọng là xử lý hậu quả nếu dừng lại, thứ nhất, là công cuộc hợp tác với Nga - Nhật khi làm nhà máy ĐHN Ninh Thuận 1 và 2 về mặt ngoại giao; thứ hai, tiền đầu tư ban đầu hơn 2000 tỷ đồng, còn lại 1 số tài trợ không hoàn lại hơn 1000 tỷ đồng của Nhật Bản, Nga. Nếu dừng lại, số tiền chi đó phải chấp nhận mất, nhưng thiết nghĩ còn hơn cố làm, rồi không hiệu quả, nảy sinh nhiều vấn đề thiệt hại lớn hơn mà không lường trước được.

Chúng ta phải xác định không phải cứ đầu tư là đạt hiệu quả, vì còn rủi ro, dựa vào kinh tế thị trường, phải chấp nhận", ông Xuyền chỉ rõ.

Với các dự án nhà máy ĐHN, theo ông Xuyền, còn phụ thuộc nhiều yếu tố từ an ninh hạt nhân, môi trường, an toàn hạt nhân, sự đồng thuận của người dân, trong hệ thống so sánh giữa nhà nước ta với các nước khác, nếu như không còn nguồn nào khác thì bắt buộc phải làm. Nhưng VN thì thủy điện phát triển tốt, nhiệt điện đang làm, điện gió, điện mặt trời sử dụng năng lượng tái tạo, lại thân thiện môi trường vẫn đang được làm tốt.

"Đầu tư làm ăn kinh tế thì rất nhiều bài học, quan trọng là sau đó có rút ra được kinh nghiệm hay không, làm sao để không gặp phải những lỗi sai đó một lần nữa", ông Xuyền nhận định.

Châu An