Do các quyền lợi về BHXH chỉ được nhận khi có sự cố xảy ra về ốm đau, tai nạn lao động hoặc khi thai sản, tử tuất, nghỉ hưu nên nhiều người thờ ơ với sổ BHXH. Để đến khi có sự cố mới lúng túng tìm cách giải quyết.

Dung 'mat bo moi lo lam chuong' - Anh 1

NLĐ phải khai đúng nhân thân khi đi làm. Ảnh: Đức Long

Lo mất việc vì mượn “nhân thân” người khác

“Có phải số đường dây tư vấn pháp luật (TVPL) về BHXH không, anh giúp giùm tôi với, không thì tôi mất việc”, một giọng nữ vẻ thảng thốt, gấp gáp gọi đến số điện thoại 0961360559 (số điện thoại TVPL của Báo Lao Động) hỏi.

Sau khi được động viên bình tĩnh, chị kể: Tôi đang làm việc trong một bệnh viện ở Quận 1, đã được 5 năm tham gia BHXH và đang ký HĐLĐ không xác định thời hạn. Do điều kiện hoàn cảnh gia đình, nên trước đây, tôi và người em sinh đôi của mình có đổi hồ sơ nhân thân cho nhau để đi làm. Do hai chị em rất giống nhau, nên không ai phát hiện ra việc tráo đổi hồ sơ. Nay tôi muốn điều chỉnh cho đúng nhân thân nhưng sợ bị phát hiện việc mượn hồ sơ để làm thủ tục BHXH sẽ bị đuổi việc. Mà bây giờ kiếm được công việc như tôi đang làm cũng rất khó khăn. Tôi phải làm sao?”.

Trong quá trình TVPL, BHXH là một trong những lĩnh vực được quan tâm, đặt câu hỏi nhiều nhất. Bởi lẽ, do các quyền lợi về BHXH chỉ được nhận rất lâu sau khi tham gia, khi có sự cố xảy ra về ốm đau, tai nạn lao động hoặc khi thai sản, tử tuất, nghỉ hưu nên nhiều người thờ ơ, để đến khi có sự cố mới lúng túng tìm cách giải quyết.

Cũng một trường hợp nữ khác từ Bình Dương, nhờ tư vấn: Trước đây bạn đi làm ở Cty thứ nhất, có tham gia BHXH được hơn 6 tháng thì nghỉ, chuyển sang làm việc ở Cty thứ hai và có tham gia BHXH được hơn 1 tháng nữa thì bỏ việc về quê. Cả hai lần này, bạn đều không nhận lại sổ BHXH. Nay bạn đọc đi làm lại ở Cty thứ ba, Cty yêu cầu phải nộp sổ BHXH để tiếp tục tham gia BHXH, nếu không có thì phải chấm dứt HĐLĐ.

Cần thực hiện đúng luật

Về trường hợp thứ nhất, khoản 2, điều 19, BLLĐ đã quy định: “NLĐ phải cung cấp thông tin cho người sử dụng lao động (NSDLĐ) về họ tên, tuổi, giới tính, nơi cư trú, trình độ học vấn, trình độ kỹ năng nghề, tình trạng sức khỏe và vấn đề khác liên quan trực tiếp đến việc giao kết HĐLĐ mà NSDLĐ yêu cầu”. Thực tế, có không ít trường hợp, vì nhiều lý do, vẫn khai không đúng về nhân thân khi đi làm.

Luật sư Trần Phi Đại, Cty Luật Thiện Việt, Đoàn Luật sư TPHCM, phân tích: “Mặc dù, trong các trường hợp thuộc quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ của NSDLĐ theo Điều 38 BLLĐ 2012 không quy định NSDLĐ được quyền chấm dứt HĐLĐ nếu NLĐ khai không trung thực thông tin về nhân thân (ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú...), có nghĩa là chị này sẽ không bị chấm dứt HĐLĐ. Còn việc khai không đúng về nhân thân của NLĐ sẽ gây phiền hà cho cả hai bên. Bởi lẽ, một nguyên tắc của BHXH là có đóng, có hưởng. Do đó cơ quan BHXH yêu cầu người tham gia BHXH phải khai đúng về nhân thân để sau này chi trả quyền lợi đúng cho người đã tham gia BHXH”.

“Đối với trường hợp thứ hai, lẽ ra cứ mỗi lần chấm dứt HĐLĐ đúng pháp luật, NLĐ nên chờ Cty làm thủ tục chốt, trả sổ BHXH cho chị. Sau đó, khi đi làm chỗ mới, NLĐ cầm theo sổ BHXH để nộp cho Cty nơi mình xin việc để tiếp tục tham gia BHXH. Nhưng có lẽ, do vội vàng nghỉ việc và cũng chưa ý thức hết được tầm quan trọng của sổ BHXH khi cần giải quyết chế độ, cũng như những vướng mắc khác, nên nhiều NLĐ thường có xu hướng “bỏ thí”, chỉ đến khi gặp trục trặc mới lo tìm cách giải quyết”. Trường hợp này chị cần đến cơ quan BHXH tỉnh Bình Dương đề nghị cung cấp lại quá trình tham gia BHXH của mình và gộp các sổ BHXH (nếu có) cho thống nhất. Sau đó nộp sổ BHXH đó cho công ty mới - Luật sư Võ Văn Mỹ, Văn phòng Luật sư Trung Dũng, TPHCM nói.

Thủ tục điều chỉnh thông tin tham gia BHXH

Đối với sai sót thông tin về họ tên, ngày tháng năm sinh, theo khoản 3, Điều 32, Quyết định 1111/QĐ-BHXH, thì NLĐ/ NSDLĐ phải làm thủ tục yêu cầu cơ quan BHXH đổi sổ BHXH như sau:

Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện:

Đơn đề nghị của người tham gia (mẫu D01-TS); Sổ BHXH, Hồ sơ, giấy tờ liên quan đến việc điều chỉnh (hồ sơ gốc, bản chính giấy khai sinh…).

Đối với người tham gia BHXH bắt buộc, BHTN: Hồ sơ như quy định như trên, kèm theo: Văn bản đề nghị (mẫu D01b-TS) của đơn vị nơi đang làm việc hoặc đơn vị quản lý trước khi ngừng việc hoặc đơn vị quản lý cấp trên trong trường hợp đơn vị cũ đã phá sản, giải thể; Văn bản đính chính các loại hồ sơ, giấy tờ của đơn vị quản lý và cơ quan có thẩm quyền.

n

Nam Dương