Những ngày qua, Đề án “Tăng cường quản lý phương tiện giao thông cá nhân nhằm giảm ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội” do Viện Chiến lược và Phát triển GTVT chắp bút và Sở GTVT gửi đi cho các chuyên gia đang là đề xuất gây bão trong dư luận. Dù đề cập tới rất nhiều nội dung cùng giải pháp nhưng ý kiến đề xuất dừng hoạt động đối với xe máy ngoại tỉnh vào khu vực nội đô theo lộ trình được nhắc tới nhiều nhất và tạo ra nhiều ý kiến trái chiều.

Trong đề án, lộ trình hạn chế xe máy ở thủ đô theo 3 giai đoạn trong đó từ năm 2021 sẽ dừng hoạt động đối với xe máy ngoại tỉnh vào khu vực nội đô (vành đai 1) từ 7 giờ đến 19 giờ hằng ngày đồng thời hạn chế xe máy hoạt động trong khu vực phố cổ các ngày trong tuần, từ năm 2023 sẽ dừng hoạt động đối với xe máy ngoại tỉnh trong vành đai 2 đồng thời mở rộng hạn chế ra các tuyến phố cũ (phố Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt…) và đến năm 2025 sẽ cấm xe máy một số địa điểm trong vành đai 3. Ôtô cá nhân sẽ bị hạn chế hoạt động theo giờ tại một số tuyến đường, khu vực. Ngoài ra, một số khu vực trung tâm cho phép ôtô cá nhân đi vào giờ cao điểm nhưng có thu phí.

Dung chi giai quyet phan ngon! - Anh 1

Tắc nghẽn giao thông ở Hà Nội vẫn là bài toán khó có lời giải thỏa đáng.

Lộ trình này không chỉ vấp phải sự phản đối của nhiều người dân mà còn bị các chuyên gia phản biện cả về tính khả thi lẫn sự vi hiến khi ngăn cản sự tự do chọn phương tiện di chuyển của người dân.

TS Nguyễn Xuân Thủy cho rằng nếu cấm phải có phương tiện thay thế cho người dân và phương tiện đó phải được người dân chấp nhận và trước khi cấm phải xem mức độ ảnh hưởng của việc này với người dân. Riêng việc cấm xe ngoại tỉnh, chuyên gia giao thông nhận định là không thể được và cho rằng đó là giải pháp manh mún, không thực tế đồng thời cho rằng “làm gì thì làm cũng phải nghĩ tới quyền đi lại của người dân, đừng lấy mục tiêu chống ùn tắc để quên đi nghĩa vụ cao nhất là phục vụ nhân dân”.

Cùng quan điểm, ông Bùi Danh Liên – Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội- đặt câu hỏi đến khi cấm phương tiện cá nhân, người dân di chuyển bằng phương tiện gì?

Tuy nhiên, cũng có chuyên gia đồng tình với quan điểm nêu trong đề án. Tiến sĩ Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho rằng: Chủ trương đưa phương tiện vận tải công cộng thay thế các phương tiện cá nhân là việc cần thiết phải làm. Tuy nhiên, cách làm thế nào cần phải nghiên cứu trực tiếp và thực tiễn.

Các chuyên gia giao thông đều thống nhất, quy hoạch đô thị mới là lời giải cho bài toán nâng cao năng lực giao thông của Thủ đô Hà Nội bởi một trong những lý do khiến không ít ý kiến phản đối lộ trình hạn chế phương tiện cá nhân nêu trên là bởi hạ tầng đô thị của Hà Nội cũng như của cả nước còn ở tình trạng yếu kém.

Ai cũng biết giao thông Việt Nam xuất phát điểm từ xe đạp đi lên xe máy rồi tới một bộ phận sử dụng ô tô. Năng lực hạ tầng hiện nay mới cơ bản phù hợp với giao thông xe máy cá nhân, chưa sẵn sàng cho các loại hình giao thông công cộng như xe lửa, tàu điện ngầm… Chưa kể, theo các chuyên gia, hạn chế xe máy cá nhân còn có thể vô tình kích thích phát triển ô tô cá nhân, khi đó tình trạng kẹt xe sẽ trầm trọng hơn rất nhiều.

Chuyên gia giao thông Phạm Sanh nhấn mạnh cái đáng lo hiện nay là bài toán hạ tầng phục vụ giao thông của Việt Nam còn rất khó có lời giải thỏa đáng. “Điều kiện kinh tế Việt Nam trong những năm tới chưa thể có đủ lực để đầu tư hạ tầng được. Làm sao đùng một cái là mở đường rầm rộ, làm giao thông công cộng, làm metro, hệ thống xe lửa tốc độ cao… Do đó, mục tiêu cần phải gần thực tế hơn” – ông nói.

Các chuyên gia nhận định vấn đề ùn tắc giao thông liên quan mật thiết đến quy hoạch đô thị. Trong khi đó, mật độ dân nhập cư ở Hà Nội ngày càng lớn và rất khó giải quyết. Cơ sở hạ tầng cũ ngày càng chịu nhiều áp lực trước dân số gia tăng. Do đó, quan trọng nhất hiện nay là giải quyết vấn đề quy hoạch lại đô thị. Ví dụ, giãn các khu chung cư ra ngoài ngoại thành, chuyển bệnh viện, trường học theo các dự án đó nhằm giảm tải cho nội đô. Khi đó, không cần thiết phải đặt nặng vấn đề cấm phương tiện cá nhân nào mà có thể giãn lộ trình ra cho phù hợp với trình độ phát triển kinh tế – xã hội.

Cần lộ trình, mục tiêu ngắn hạn

Theo chuyên gia giao thông Phạm Sanh, nếu đã đặt mốc năm 2025 chấm dứt xe cá nhân thì phải đưa ra rất nhiều giải pháp mới thực hiện được. Trong khi đó, hầu như TP. Hà Nội chưa thực sự có những giải pháp quyết liệt, hợp lý.

“Vấn đề ở đây không phải đặt mục tiêu loại bỏ xe cá nhân hay không mà phải là chống kẹt xe, giảm tai nạn giao thông. Do đó, sẽ cần những lộ trình cụ thể để thực hiện việc hạn chế phương tiện này, ưu tiên phương tiện kia như thế nào. Nên bỏ đi cách làm đơn giản chỉ đưa ra con số cứng” – ông Sanh nêu quan điểm. Theo chuyên gia này, nên đặt mục tiêu ngắn hạn trong 5 năm, hết giai đoạn này rút kinh nghiệm rồi mới đặt các mục tiêu dài hạn hơn. Trong 5 năm đó, mỗi năm cần có kế hoạch cụ thể làm ra sao, điều chỉnh theo thực tế như thế nào… thì sẽ bớt viển vông hơn lộ trình dài hạn mà không có giải pháp cụ thể.

Khánh An