Bộ Công thương vừa hoàn tất dự thảo Quyết định của Thủ tướng phê duyệt giá điện theo cơ chế thị trường. Theo dự thảo này, Bộ Công thương đề xuất, tới đây, giá điện sẽ tăng theo từng quý. Nghĩa là giá bán buôn điện sẽ được điều chỉnh bốn lần/năm tùy mức biến động giá nguyên liệu than, dầu, khí, tỉ giá...

Thị trường điện không giống thị trường khác nên giá điện không thể điều chỉnh theo thị trường Ảnh: HOÀNG LONG Sẽ tăng giá điện theo quý Theo Bộ này, thực hiện giá điện theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước nhằm đảm bảo giá điện phản ánh chi phí sản xuất kinh doanh điện, đạt mục tiêu khuyến khích đầu tư, phát triển ngành điện bền vững đồng thời khuyến khích tiết kiệm điện và tiết kiệm năng lượng. Dự thảo nêu rõ: hàng quý, căn cứ vào giá nhiên liệu, tỷ giá ngoại tệ, cơ cấu sản lượng điện phát theo các nguồn chính thức, đơn vị bán buôn điện có trách nhiệm tính toán kiểm tra tác động của các biến động các yếu tố trên lên giá điện bình quân cơ sở trong quý tiếp theo để xem xét điều chỉnh giá điện của từng quý, từng năm. Bộ Công thương đưa ra 4 trường hợp để điều chỉnh giá điện theo từng quý. Trường hợp các yếu tố đầu vào biến động làm cho giá điện bình quân tính toán quý tăng vượt 1% đến 5% so với giá điện bình quân cơ sở quý, đơn vị bán buôn điện được phép tăng giá điện bình quân quý tương ứng. Cụ thể, trường hợp giá điện bình quân tính toán quý tăng vượt 5% - 10% so với giá điện bình quân cơ sở quý, đơn vị bán buôn điện được phép tăng giá bình quân quý cộng thêm 70% của mức giá điện bình quân quý tăng trên 5% - 10%; phần chênh lệch chi phí còn lại được điều chỉnh vào các quý kế tiếp để bình ổn giá điện. Trường hợp giá điện bình quân tính toán quý tăng trên 10% so với giá điện bình quân cơ sở quý hoặc việc tăng giá ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân, Thủ tướng Chính phủ công bố áp dụng các biện pháp bình ổn giá thông qua cơ chế bình ổn giá và theo quy định của pháp luật hiện hành. Với trường hợp giá điện bình quân tính toán quý giảm trong phạm vi 1 – 10% so với giá điện bình quân cơ sở quý, đơn vị bán buôn điện phải giảm giá điện bình quân quý tương ứng; Trường hợp giá điện bình quân tính toán quý giảm trên 10% so với giá điện bình quân cơ sở quý, đơn vị bán buôn điện tiếp tục giảm giá điện bình quân quý sau khi cơ quan có thẩm quyền xem xét áp dụng cơ chế bình ổn giá tùy thuộc vào tình hình kinh tế - xã hội theo từng thời kỳ phù hợp với quy định của pháp luật. Giá điện có nên thay đổi theo thị trường? Ảnh: Hoàng Long Giá điện có nên thay đổi theo thị trường? Với giá điện theo dự thảo này cho thấy, giá điện sẽ không có xu hướng giữ nguyên mà chỉ theo chiều hướng ngày một tăng cao, thậm chí tăng theo từng quý. Song Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Bộ Công thương đều cho rằng, mức giá bán lẻ cụ thể cho năm 2011 tuy chưa có kết quả cuối cùng nhưng sẽ không gây sốc, không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và sản xuất. Vẫn có hỗ trợ giá cho các hộ nghèo với 50kWh đầu tiên, nhưng người dùng nhiều hơn 50kWh/tháng sẽ phải chịu mức giá tăng mạnh hơn để bù cho mức giá thấp 50kWh đầu nhằm khuyến khích tiết kiệm điện. Tuy nhiên, vấn đề không đơn giản như vậy. Hồi đầu năm 2010, quyết định tăng giá điện đã kéo theo một loạt những hệ lụy như nước cũng tăng giá, các mặt hàng cũng tăng theo... Bà Hoàng Thị Oanh, nhà ở Mỹ Đình, Từ Liêm, Hà Nội bức xúc: “Tăng giá điện trong tình trạng hiện nay là điều hoàn toàn không nên làm. Tăng theo năm đã khiến người dân, nhất là dân nghèo khó khăn, nay còn tăng theo quý thì chúng tôi lấy đâu tiền để trả. Mà thường thì khi giá điện tăng thì nhất định giá cả hầu hết các mặt hàng khác cũng có cớ để tăng giá”. Trả lời báo chí, TS Ngô Tuấn Kiệt, Viện trưởng Viện Khoa học năng lượng (Viện Khoa học - Công nghệ Việt Nam) nhận định: “Nhà máy thủy điện thì lấy gì để nói đầu vào tăng hay giảm theo từng quý, có ai bán nước đâu để nói giá nước thay đổi? Đầu vào của ngành điện không phải là những thứ lặt vặt trên thị trường. Không ai mua các thứ cho sản xuất điện lại mua từng ngày, từng tháng, từng quý cả. Chính vì thế không thể đặt ra việc các yếu tố đầu vào biến động thì điều chỉnh giá điện theo từng quý. Cả thế giới này chẳng có nước nào làm như vậy”. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, thị trường điện không giống các thị trường khác nên giá điện không thể điều chỉnh theo thị trường. Và họ đặt câu hỏi: Liệu giá điện tăng, chất lượng cung ứng có được cải thiện, hay tăng rồi nhưng vẫn cắt điện vô tội vạ như thời gian vừa qua? Theo TS Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, dù giá điện của nước ta có thể được cho là thấp trong khu vực, nhưng chỉ vì bán điện giá thấp mà cắt điện liên tục như hiện nay, tính ra người dân phải bỏ ra quá nhiều tiền cho chất lượng dịch vụ không tương xứng. Còn TS Lê Đăng Doanh thì cho rằng, tăng giá điện chắc chắn làm lạm phát cao. “Theo tôi, nguyên nhân của việc chậm tiến độ các công trình điện, dẫn đến thiếu điện và cắt điện vô tội vạ thì chưa hẳn đã do giá điện thấp. Chúng ta hãy xem lại cơ chế thu hút đầu tư vào xây dựng nhà máy điện”. Phương Thảo