Dự án cải tạo sông Phan đoạn từ cầu Vàng đến cầu Thượng Lạp (K8+269 – K21+156) chạy qua địa bàn huyện Tam Dương và Vĩnh Tường của tỉnh Vĩnh Phúc có ý nghĩa quan trọng trong việc khắc phục ách tắc luồng tiêu, giúp tiêu, thoát và chống lũ lụt tốt.

Du an song Phan can ngay can dich - Anh 1

Dự án đảm bảo cho vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa và dân cư rộng lớn không bị ngập sâu trong mùa mưa lũ, tạo thêm nhiều diện tích sản xuất vụ chiêm và nuôi trồng thủy sản, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi mạnh mẽ hai bên bờ sông Phan đang băng băng cán đích, gạt qua mọi nghi ngại về việc chậm tiến độ…

Vượt lên những khó khăn trở ngại

Khoảng hơn 10 năm trở lại đây, khi Vĩnh Phúc, phát huy truyền thống “khoán 10”, “khoán hộ”, lại một lần nữa trở thành địa phương đi đầu của cả nước trong sáng tạo, đột phá, đúc kết thực tiễn, thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TƯ của BCH TƯ Đảng khóa X về nông nghiệp - nông dân - nông thôn. Và, các huyện Yên Lạc, Vĩnh Tường, Tam Dương lại trở thành những địa phương trụ cột trong triển khai thực hiện những chính sách mới về nông nghiệp - nông dân - nông thôn của tỉnh và Trung ương.

Những cánh đồng lớn sản xuất lúa, hoa màu chuyên canh; những khu chăn nuôi lợn, gà và nuôi trồng thủy sản tập trung… mọc lên, sông Phan bỗng trở nên quá chật hẹp, đặc biệt là trong việc tiêu, thoát lũ vào mùa mưa. Có những trận mưa chỉ vài chục mm tất cả lại ngập chìm trong nước. Người nông dân bất lực, ngậm ngùi nhìn nước lũ cuốn đi lúa, rau màu, hoa trái - là mồ hôi, nước mắt của mình.

Trước tình hình đó, Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc đã trình UBND tỉnh Vĩnh Phúc dự án cải tạo sông Phan đoạn từ cầu Vàng đến cầu Thượng Lạp (K8+269 - K21+156), chảy qua vùng sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản quan trọng của huyện Tam Dương và Vĩnh Tường bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, với tổng số vốn trên 100 tỷ đồng. Dự án được phê duyệt và ngay sau đó chủ đầu tư là Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc đã bắt tay vào triển khai.

Tuy nhiên, cũng như rất nhiều dự án khác, dự án cải tạo sông Phan đã vấp phải một cản trở vô cùng khó khăn đó là giải phóng mặt, phải thu hồi đất và đền bù cho trên 1.200 hộ dân. Với nông dân Tam Dương và Vĩnh Tường nổi tiếng cả nước về sự năng động, sáng tạo, có thể tạo ra hàng trăm triệu đồng/ha nhẹ như trở bàn tay, coi mỗi mét vuộng ruộng là tư liệu sản xuất quan trọng hơn cả vài chục triệu đồng, mặc dù bà con rất đồng tình, ủng hộ nhường đất cho dự án, mong cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa hiệu quả hơn nhưng rất băn khoăn, không phải ngay một lúc là nhường đất được.

Thêm vào đó, ở thời điểm trước khi Luật Đất đai 2013 ra đời, thị trường đất đai cả nước, trong đó có đất nông nghiệp, đặc biệt là đất nông nghiệp sản xuất hàng hóa biến động, tăng lên hàng ngày, trong khi đó giá đền bù của tỉnh thì một năm chỉ ban hành khung giá đền bù một lần vào đầu năm, bà con cũng không dễ gì nhượng đất ngay cho dự án.

Ngoài ra, còn rất nhiều lý do khác liên quan đến giải phóng mặt bằng, như chuẩn bị bầu bán cán bộ ngại va chạm, di dời phần mộ của họ phải họp vài chục lần mới quyết được… làm cho tiến độ của dự án bị chậm lại so với dự kiến.

Du an song Phan can ngay can dich - Anh 2

Một lý do khác là một số nhà thầu thi công ở một số đoạn tuyến do do suy thoái kinh tế năng lực tài chính bị sụt giảm, buộc phải thay thế người đứng đầu… Trong khi đó, điều kiện thi công thì vô cùng khó khăn do sông Phan thực hiện nhiệm vụ chính là tiêu vào mùa mưa nên toàn bộ thời gian mùa mưa không thi công được. Nhiều lần nhà thầu tập trung quân, máy móc để thi công thì lại gặp mưa buộc phải dừng lại. Ở mùa khô thì sông Phan phải làm nhiệm vụ tưới cho cây hoa màu vụ đông việc thi công cũng gặp rất nhiều khó khăn.

Chưa kể, dòng sông Phan ngoằn ngoèo, quanh co, sát với những cánh đồng lúa và hoa màu của nhân dân nên việc đắp hai bên bờ sông cũng lắm gian nan; giá vật tư, xăng dầu, ngày công thay đổi phải điều chỉnh…

Sông Phan bắt nguồn từ dãy Tam Đảo chảy ngược quanh co qua các huyện Tam Dương, Vĩnh Tường, Yên Lạc, Bình Xuyên, TX Phúc Yên, TP Vĩnh Yên, ra sông Cà Lồ có lưu vực lớn nhất, quan trọng nhất đối với tỉnh Vĩnh Phúc.

Có thể nói những khó khăn là chồng chất. Nhưng chủ đầu tư nhận thấy nếu còn chậm tiến độ, sản xuất nông nghiệp và thủy sản còn thiệt hại. Minh chứng là cứ thêm một mùa mưa là thiệt hại lại nhân lên. Thêm vào đó, chủ đầu tư xác định sản xuất nông sản hàng hóa đảm bảo an toàn thực phẩm, có thị trường trong nước và xuất khẩu tốt, thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, nâng cao giá trị gia tăng, nâng cao đời sống cho người dân nông thôn, dòng sông Phan buộc phải nâng cao năng lực tiêu, thoát lũ vào mùa mưa và khả năng tưới vào mùa khô.

Từ đó, Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc đã cùng chính quyền các huyện, xã quyết tâm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, ngày đêm đối thoại với dân. Cuối cùng, nút thắt khó khăn nhất làm cho dự án chậm tiến độ đã được dỡ bỏ.

Băng băng cán đích

Đặt chân đến Vĩnh Tường, Tam Dương trong những ngày thu này thật rộn ràng. Người dân nơi đây vừa thu hoạch lúa mùa, vừa làm đất để trồng cây vụ đông. Cứ một cánh đồng lúa được thu hoạch là có một cánh đồng rau màu vụ đông hiện ra. Trên công trường cải tạo sông Phan còn rộn ràng, tấp nập hơn. Các nhà thầu thi công đã huy động toàn bộ máy móc, nhân công để thi công cả ngày lẫn đêm dọc toàn tuyến trước sự quản lý, giám sát chặt chẽ của những cán bộ giỏi nhất của chủ đầu tư được biệt phái xuống công trường. Với tiến độ xây lắp như hiện tại, công trình chắc chắn sẽ hoàn thành trước 31/12/2016.

Du an song Phan can ngay can dich - Anh 3

Ông Đinh Gia Thành, Phó GĐ Sở NN-PTNT cho biết: Sau khi Sở cùng với chính quyền các huyện, xã nỗ lực tháo gỡ được nút thắt khó khăn nhất của dự án là giải phóng mặt bằng, chúng tôi đã rất kiên quyết với các nhà thầu thi công.

Theo đó, loại bỏ các nhà thầu kém năng lực, yêu cầu nhà thầu là Cty CP Tư vấn và đầu tư xây dựng Bắc Ái và Cty CP Ao Vua cam kết bảo đảm tiến độ hoàn thành xây lắp trước 15/12/2016; chỉ đạo các đơn vị thủy lợi phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương điều tiết nhịp nhàng nước trên sông Phan làm sao vừa đảm bảo tiến độ thi công ngày đêm, vừa cung cấp nước tưới cho cây trồng vụ đông bình thường; mọi vướng mắc, khó khăn tập trung giải quyết ngay tức khắc.

Theo ghi nhận của chúng tôi, đến thời điểm này, khối lượng xây lắp công trình cải tạo sông Phan đã đạt khoảng 90%. Các nhà thầu khẳng định sẽ hoàn thành xâp lắp trước 15/12/2016 chứ không cần đến 31/12/2016. Hai bên bờ sông Phan là hai con đê sừng sững đã được đắp lên. Chúng không chỉ làm nhiệm vụ ngăn nước lũ tràn vào đồng ruộng của nhân dân mà còn là con đường giao thông tiện lợi cho nhân dân hai bên bờ sông Phan đi lại. Đặc biệt, nó trở thành con đường huyết mạch và vô cùng tiện lợi trong việc vận chuyển, tiêu thụ hàng hóa nông sản của nhân dân.

Không những thế, ở những nơi sông Phan đi qua khu dân cư, bờ đê đều được kè đá chắc chắn để chống sạt lở có thể gây nguy hiểm cho nhân dân trong mùa mưa lũ. Lòng sông được nạo vét sâu, mọi vật cải trên dòng chảy sông Phan đều được giải phóng, đảm bảo tiêu, thoát lũ nhanh nhất và chứa nước vào mùa khô để phục vụ sản xuất vụ đông xuân.

Chả thế mà, người dân hai bên bờ sông Phan vui như ngày hội. “Bà con chúng tôi ở vùng này, ruộng đồng, nhà cửa năm nào cũng bị ngập, lụt. Sản xuất nông nghiệp ảnh hưởng nghiêm trọng đã đành rồi, đời sống sinh hoạt của người dân cũng bị đảo lộn, khó khăn. Tinh thần của người dân thì bất an, lúc nào cũng âu lo để đối phó. Bây giờ thì thấy tuyệt vời quá rồi. Chúng tôi có điều kiện quy hoạch trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản ổn định, an tâm sản xuất để làm giàu”, ông Nguyễn Văn Lập - một người dân xã Yên Lập, Vĩnh Tường cho biết.

Không còn nghi ngờ gì nữa, dự án cải tạo sông Phan chắc chắn sẽ hoàn thành vào trung tuần tháng 12/2016. Nó sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho nông nghiệp - nông dân - nông thôn các địa phương mà nó đi qua, đáp ứng được mong mỏi của người nông dân, các cấp chính quyền địa phương và ngành NN-PTNT Vĩnh Phúc, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho người nông dân…