“Nếu dừng theo nghĩa thôi không làm nữa sẽ là điều đáng tiếc vì trước sau Việt Nam vẫn cần điện hạt nhân, phát triển kinh tế tiếp tục đòi hỏi ngành điện cung cấp điện năng ngày một nhiều hơn”, ông Trần Hữu Phát, nguyên Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết.

Du an nha may dien hat nhan: Tam lui hay dung han? - Anh 1

Trả lời báo chí bên hành lang Quốc hội liên quan đến việc xem xét dừng dự án nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận , ông Lê Hồng Tịnh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết, việc dừng dự án lúc này cũng hợp lý vì nợ công đang quá trần. Nếu tiếp tục đầu tư một dự án lớn, nợ công có nguy cơ tiếp tục tăng nữa. Dừng còn hơn tới khi triển khai rồi, tiêu tốn hơn rồi mới dừng. “Tất nhiên không đầu tư điện hạt nhân thì chúng ta có thể đầu tư vào việc khác để đảm bảo nguồn điện”, ông Tịnh nói.

Cũng theo ông Tịnh, một số nước đang triển khai làm điện hạt nhân, đã nhập máy móc thiết bị rồi còn phải dừng, mà để đến giai đoạn đó, mức lãng phí còn nhiều hơn nữa. Chúng ta dừng dự án ở thời điểm này là đúng lúc, cần thiết phải dừng.

Liên quan đến vấn đề này, GS.TSKH Trần Hữu Phát, nguyên Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết, phải lùi thời gian khởi động dự án này vì 3 lý do.

Cụ thể, lý do thứ nhất theo ông Phát, Luật Năng lượng nguyên tử Việt Nam còn nhiều điều bất cập, Cục An toàn bức xạ hạt nhân đang cố gắng sửa chữa, đồng thời sau khi hoàn thiện cần phải ban hành các Nghị định, thông tư là một quá trình mất thời gian.

Thứ 2, vấn đề nguồn nhân lực chưa được chuẩn bị kỹ. Theo ông Phát, có 2 nguồn nhân lực liên quan đến việc đảm bảo thực thi pháp luật về năng lượng nguyên tử, giám sát quá trình thi công cũng như sau này có nhà máy điện hạt nhân. “Để nhà máy điện hạt nhân hoạt động an toàn, ngoài công nghệ, thiết bị, phần trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước nhất là Cục An toàn bức xạ hạt nhân phải đóng vai trò chủ yếu, hiện Cục đó chưa sẵn sàng, ít nhất trong 5 năm nữa”, ông Phát nói.

Thứ 3, theo ông Phát, cán bộ R&D (nghiên cứu và phát triển) hiện còn mỏng và yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu khi phải đứng trước việc chúng ta là chủ đầu tư.

“Nếu thực hiện theo chìa khóa trao tay mà một số nước đã làm thì đỡ vì trách nhiệm thuộc bên bán thiết bị, công nghệ cho mình. Nhưng ta không đặt vấn đề với Nga hay Nhật là chìa khóa trao tay, mà ta vẫn nhận một phần trách nhiệm trong việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân, kể cả phần an toàn, lựa chọn trang thiết bị. trong khi chưa có đội ngũ R&D xứng tầm thì tôi thấy chưa ổn về mặt thực tế cũng như logic”, ông Phát nêu quan điểm.

Do đó, ông Phát khẳng định, việc triển khai nhà máy điện hạt nhân nên dừng, lùi lại một thời gian để hoàn thiện hơn.

Đồng thời, ông Phát cũng cho biết, nếu dừng theo nghĩa thôi không làm nữa sẽ là điều đáng tiếc vì trước sau Việt Nam vẫn cần điện hạt nhân, phát triển kinh tế tiếp tục đòi hỏi ngành điện cung cấp điện năng ngày một nhiều hơn trong khi thủy điện đã cạn kiệt, nhiệt điện phát bằng than và dầu khí nên nếu dừng mà lùi thì tích cực nhưng dừng hẳn cần phải tính lại.

Ông Phát phân tích, thủy điện cạn kiệt, sau Lai Châu là hết nên chỉ trông vào nhiệt điện và điện hạt nhân. Nhiệt điện nếu phát bằng khí là tốt nhất vì đảm bảo môi trường, đỡ ô nhiễm còn phát bằng dầu dù đỡ ô nhiễm hơn nhưng giá thành cao, phát bằng than gây ô nhiễm hơn chưa kể thiếu than.

Cũng theo ông Phát, điện gió mới chỉ bổ sung ở những vùng có gió và không có truyền tải điện phù hợp, chưa có nhiều ý nghĩa cho kinh tế.

“Như vậy, chúng ta sẽ lấy điện ở đâu? Chỉ còn cách đưa điện hạt nhân vào với nhịp điệu phù hợp. Còn việc nhập điện có lẽ chỉ nhập khẩu của Lào, mua Trung Quốc sẽ bị phụ thuộc, bản thân Trung Quốc cũng thiếu điện”, ông Phát cho hay.

Nguyễn Thảo