“Nếu có sai phạm trong các dự án thua lỗ thì phải xử lý trách nhiệm hình sự. Để làm được điều đó chúng ta cần phân tích từng dự án một”.

Phát biểu không né tránh

Sáng 15/11, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội khóa XIV về các dự án nghìn tỷ gây thua lỗ, đắp chiếu.

Theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, có rất nhiều nguyên nhân khiến các dự án Gang thép Thái Nguyên, xơ sợi Đình Vũ, đạm Ninh Bình, bột giấy Phương Nam và các dự án xăng sinh học rơi vào cảnh thua lỗ, không hiệu quả.

Bên cạnh chỉ ra các nguyên nhân, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cũng đưa ra các giải pháp nhằm giải quyết tình trạng thua lỗ tại các doanh nghiệp này.

Du an dap chieu nghin ty: Bo truong da noi thang - Anh 1

Đạm Ninh Bình là một trong 5 dự án thua lỗ nghìn tỷ.

Trao đổi với Đất Việt, ông Trần Du Lịch, ĐBQH TP.HCM khóa XIII đánh giá phần trả lời của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh thẳng thắn, đã chỉ ra được những hạn chế, bất cập của 5 dự án này.

“Phát biểu của ông Trần Tuấn Anh tôi cho rằng thỏa đáng. Lần đầu tiên ra chất vấn trước Quốc hội, Bộ trưởng đã nói thẳng chứ không tránh né bất cứ vấn đề nào cả. Bộ trưởng cũng đề ra các hướng xử lý tuy nhiên cần phải nghiên cứu thêm.

Chúng ta không kỳ vọng trong một buổi chất vấn Bộ trưởng có thể giải quyết được tất cả những vấn đề liên quan đến 5 dự án trên. Tôi cho rằng những dự án này cần phải phân tích, đánh giá cụ thể”, ông Lịch nhấn mạnh.

Đồng tình với phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, tuy nhiên PGS TS. Nguyễn Văn Ngãi – Trưởng khoa Kinh Tế - Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM cho rằng Bộ trưởng cần giải trình cụ thể hơn những nguyên nhân dẫn đến một dự án bị thua lỗ.

“Trả lời của Bộ trưởng là đúng nhưng chưa đủ. Bộ trưởng cần làm rõ từng dự án một, lỗ do nguyên nhân nào, giải quyết cho từng dự án cụ thể”, ông Ngãi nhận định.

Theo vị chuyên gia, có 2 nhóm nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những thua lỗ, bao gồm cả chủ quan và khách quan. Vì vậy, Bộ trưởng cần giải trình cụ thể hơn chủ quan là cái gì? Khách quan là cái gì? Nguyên nhân chính là yếu kém trong thẩm định dự án trước khi triển khai hay là yếu kém trong quản lý điều hành dự án? Tất cả đều không thể chấp nhận được, người dân phải gánh chịu hết thông quan tiền thuế và phí phải nộp.

Còn nguyên nhân khách quan như thay đổi của thị trường, giá cả đầu vào, đầu ra... gây ra lỗ cũng không thể không có trách nhiệm.

“Những dự án lớn như vậy phải thẩm định thật chi tiết trước khi khởi công, không bao giờ có một thị trường ổn định lâu dài, phải lường trước những tình huống biến động gây tác động tiêu cực và chuẩn bị phương án để giải quyết, nếu rủi ro cao thì không nên thực hiện. Không phải để lỗ rồi gán lỗi khách quan và không ai chịu tránh nhiệm”, PGS.TS Ngãi khẳng định.

Kỷ luật nguyên Bộ trưởng: Quốc hội sẽ trả lời

Xử lý hình sự khi có sai phạm

Một vấn đề khác mà TS Bùi Quang Tín, giảng viên khoa Quản trị Kinh doanh, Đại học Ngân hàng TP.HCM đề cập đến trong phần trả lời của Bộ trưởng Trần Tuấn Anh đó là các biện pháp xử lý 5 dự án thua lỗ nghìn tỷ, đắp chiếu.

Theo TS Tín các phương án bán dự án, cho thuê hoặc phối hợp cổ phần hóa hay giao lại cho doanh nghiệp cùng khai thác, hoặc tuyên bố phá sản với các dự án này đều là những giải pháp được pháp luật Việt Nam cho phép. Tuy nhiên với mỗi dự án lại có những điểm khác biệt, vì vậy việc áp dụng như thế nào cần phải cân nhắc rất kỹ.

“Các phương án trên đều có thể áp dụng cho 5 doanh nghiệp, 5 dự án đang đắp chiếu thua lỗ. Tuy nhiên tùy từng điều kiện cụ thể, chúng ta mới tính toán được. Nếu doanh nghiệp không còn gì hết thua lỗ hàng năm trời thì bán như vậy chắc chắn không ai chịu mua. Khi đó chúng ta có thể cân nhắc cho phá sản.

Còn những doanh nghiệp có thể cứu được thì nhà nước có thể kêu gọi thêm cổ phần hoặc đứng ra bảo lãnh để doanh nghiệp đó vay vốn”, TS Tín đánh giá.

Trong khi đó, ông Trần Du Lịch lại nhắc đến việc xử lý hình sự nếu phát hiện sai phạm được Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định trước các ĐBQH. Ông Lịch cho rằng việc này là hoàn toàn có cơ sở và các cơ quan quản lý nhà nước cần phải điều tra, tìm hiểu thật kỹ các nguyên nhân để đảm bảo khách quan.

“Nếu có sai phạm thì đương nhiên phải xử lý trách nhiệm hình sự. Để làm được điều đó chúng ta cần phân tích từng dự án một. Từ đó để có cơ sở đánh giá, xử lý và áp dụng các biện pháp phù hợp. Nhưng một cái thống nhất, giống nhau tôi cho rằng nhà nước không nên chần chừ và tiếp tục cứu doanh nghiệp nữa. Làm như vậy chúng ta chỉ gặp phải những thua lỗ.

Bài học kinh nghiệm rút ra là nhà nước không làm thay thị trường. Cái gì thị trường làm thì để thị trường làm. Nhà nước chỉ làm nhiệm vụ quản lý. Chúng ta phải tìm mọi cách để cắt lỗ”, ông Lịch khẳng định.

Xử lý trách nhiệm cá nhân

Từ những phân tích trên, ông Trần Du Lịch cho rằng để tránh những tình trạng tương tự có thể xảy ra, chúng ta cần phải đề cập đến trách nhiệm cá nhân của những người để xảy ra các sai sót, thua lỗ nghìn tỷ trong các dự án đầu tư thời gian qua.