Đồng Tháp cũng gặp nhiều khó khăn trước biến đổi khí hậu và khai thác thủy điện quá mức ở thượng nguồn sông Mekong.

1. Tổng quan về tác động của biến đổi khí hậu đến tỉnh Đồng Tháp

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất đối với Thế giới nói chung và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng. Tỉnh Đồng Tháp cũng không nằm ngoài những quy luật và ảnh hưởng chung của khu vực.

Theo kịch bản BĐKH, thì mực nước tại Tỉnh vào năm 2020, 2050 và 2100 tương ứng tăng là 11cm, 20cm và 48 cm. Khi đó sẽ gây ra ngập ở một số khu vực như: Ngập sâu (huyện Tân Hồng, Hồng Ngự, thị xã Hồng Ngự và một phần huyện Tam Nông); ngập trung bình đến nông (huyện Cao Lãnh, Thanh Bình và Tháp Mười); khu vực nhạy cảm chịu tác động của sạt lở bờ sông (thành phố Sa Đéc, thị xã Hồng Ngự, huyện Thanh Bình và huyện Hồng Ngự); khu vực nhạy cảm chịu tác động của hạn hán (Vườn Quốc gia Tràm Chim, vùng đất phèn huyện Tháp Mười và Tam Nông).

Dự đoán đến năm 2020, diện tích đất nông nghiệp bị tác động do mực nước dâng là 73.495 ha. Đất sử dụng lâu dài cho nông nghiệp không những bị thu hẹp do nước biển dâng, mà hàng năm còn bị tác động trực tiếp, gián tiếp của BĐKH như hạn hán, lũ lụt, sạt lở.

Dong Thap truoc BDKH va khai thac thuy dien song Mekong - Anh 1

Đồng Tháp cũng gặp nhiều khó khăn trước biến đổi khí hậu và khai thác thủy điện quá mức ở thượng nguồn sông Mekong. Ảnh: Báo giao thông

Các biểu hiện của BĐKH đã ảnh hưởng đến Tỉnh Đồng Tháp trong những năm qua có thể tóm tắt ở 10 vấn đề nổi bật như sau:

Thứ nhất, Bão - điều chưa từng xảy ra, đã xảy ra ở Đồng Tháp - năm 2006, gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản.

Thứ hai, Từ sau cơn lũ lớn năm 2000, lũ lụt trở nên bất thường, thường lũ nhỏ nhưng rút trễ, kéo dài... ảnh hưởng thời vụ sản xuất.

Thứ ba, Nguy cơ thiếu nước để tháo rửa phèn và diệt trừ sâu bọ… phục vụ trong nông nghiệp.

Thứ tư, Lốc xoáy, mưa giông, sấm sét ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng, xảy ra thường xuyên hơn. Mùa mưa có xu hướng thất thường.

Thứ năm, thường xảy ra các đợt hạn hán hán cục bộ. Nhiệt độ có xu hướng tăng, nhiều đợt nắng nóng kéo dài, nhiệt độ giữa trưa rất cao, số ngày nóng bức tăng, nhiệt độ trung bình cao, có hiện tượng khô hạn, thiếu nước cho sản xuất…

Thứ sáu, Sạt lở bờ sông ngày càng nhiều và nguy hiểm. Số lượng điểm sạt lở tăng, vành đai sạt lở mở rộng. Thiệt hại ngày càng lớn, hiện toàn tỉnh có trên 25 điểm sạt lở nguy hiểm trên bờ Sông Tiền, mỗi năm mất trên 30 ha đất ven sông.

Thứ bảy, Nhiệt độ tăng cao, cháy rừng có xu hướng ngày càng nhiều và nghiêm trọng hơn, mỗi năm xảy ra hàng chục vụ cháy gây thiệt hại từ 10 đến 40 hecta rừng tràm.

Thứ tám, Đất nhiễm phèn và cỏ dại có xu hướng tăng, nhất là vùng trũng Đồng Tháp Mười. Trong điều kiện thiếu nước ngọt để ém phèn, một số nơi có nguy cơ bị tái nhiễm phèn. Cỏ dại, loài ngoại lai (cây mai dương) phát triển mạnh.

Thứ chín, Ô nhiễm môi trường có xu hướng gia tăng cả về diện và chất. Dịch bệnh ở người và gia súc, gia cầm tăng như: Sốt xuất huyết, viêm nhiễm dị ứng, cúm H5N1, H1N1, Stress, các bệnh về đường ruột, đường hô hấp…

Thứ mười, Sâu rầy phát triển mạnh, bệnh lạ ở ruộng lúa, vườn cây và gia súc, gia cầm tăng… Nhiều loài động thực vật có nguy cơ tuyệt chủng như: rắn hỗ đất, cá dầy, cá trê trắng...

Khai thác thủy điện sông Mê Kông: Nguy hại với Việt Nam

2. Đánh giá về những thiệt hại do biến đổi khí hậu và khai thác thủy điện quá mức đến môi trường sinh thái trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.

Đồng Tháp là tỉnh thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long, do nằm ở biên giới phía Tây nên phần chịu tác động của triều cường, mặn xâm nhập và nước biển dâng sẽ ít hơn các tỉnh ven biển. Hiện tại Đồng Tháp là tỉnh duy nhất trong 13 tỉnh Đồng Sông Cửu Long chưa bị nhiễm mặn do nước biển dâng.

Tuy nhiên, theo kịch bản biến đổi khí hậu thì trong tương lai không xa, Đồng Tháp sẽ phải chịu chung cảnh ngộ với các tỉnh trong khu vực. Hệ quả này còn nặng nề hơn nếu xem xét thêm các tác động xuyên biên giới do các hoạt động khai thác nước ở các quốc gia thượng nguồn, đặc biệt là các dự án liên quan các đập thủy điện. BĐKH và các đập ở thượng nguồn trong tương lai sẽ là mối đe dọa kép liên quan đến mực nước, dòng chảy của hạ lưu sông Mekong và các hệ quả khác.

Trong những năm vừa qua BĐKH, những đợt hạn kéo dài, tổng lượng mưa trên lưu vực thiếu hụt, cùng vơínhu cầu tích nước cho các đập thủy điện, dẫn nước nhập điền của các quốc gia thượng lưu sông Mekong gia tăng, khiến mực nước trên sông Mekong suy giảm, dẫn đến tình trạng thiếu nước ngọt ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản…trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.