Những năm qua, người Việt Nam ở nước ngoài và nhiều kiều bào đã trở về quê hương cùng với người dân trong nước chung sức, chung lòng xây dựng đất nước, xây dựng TP Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

TP Hồ Chí Minh là nơi khởi xướng và thí điểm, đề xuất nhiều chính sách quan trọng liên quan đến kiều bào, góp phần không nhỏ trong việc định hướng về quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài. Sự năng động, sáng tạo đó của thành phố đã làm cho sợi dây kết nối giữa những người Việt ở nước ngoài với quê hương ngày thêm bền chặt.

Nhiều tổ chức, câu lạc bộ được thành lập, nhiều hội nghị đã diễn ra nhằm phát huy nguồn lực kiều bào trong công cuộc xây dựng, phát triển thành phố, đất nước. Điển hình như Câu lạc bộ Khoa học kỹ thuật người Việt Nam ở nước ngoài đã thành lập Ban Vận động (năm 2005) nhằm tập hợp, nối kết các chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài; đến nay Ban Vận động có hơn 130 thành viên là chuyên gia, trí thức kiều bào. Sau đó, một loạt hội nghị, hội thảo của trí thức kiều bào đã được tổ chức: “Gặp gỡ chuyên gia, trí thức kiều bào” tham gia xây dựng, phát triển Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh và Khu công nghệ cao thành phố, “Hợp tác giáo dục đại học Việt Nam - Ca-na-đa”. Năm 2010, Hội Sinh viên Việt Nam tại Pháp phối hợp Trường đại học Cầu đường Pa-ri tổ chức hội thảo “Xây dựng, quản lý công trình ngầm và nhà cao tầng”. Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài của thành phố phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu đề tài khoa học “Cơ chế, chính sách phát huy nguồn lực trí thức người Việt Nam ở nước ngoài trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố”...

Với chính sách ngày càng thông thoáng, cởi mở, khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng Việt Nam của Đảng, Nhà nước ta, nhiều trí thức đã trở về quê hương đóng góp công sức vào sự nghiệp xây dựng thành phố, xây dựng đất nước. Có những người như Giáo sư Võ Văn Tới, Giáo sư Dương Nguyên Vũ, tiến sĩ Nguyễn Quốc Bình… sẵn sàng từ bỏ môi trường thuận lợi, vị trí cao nơi xứ người để bắt đầu một chặng đường mới trên quê hương.

Rời xa quê hơn 40 năm, nhiều người không nghĩ có ngày Giáo sư, tiến sĩ Võ Văn Tới sẽ quay về Việt Nam để giảng dạy tại Trường đại học Quốc tế TP Hồ Chí Minh. Không ít người cho rằng thầy Võ Văn Tới “rước cực vào thân” khi từ bỏ cuộc sống đầy đủ tiện nghi nơi đất khách để trở về làm việc tại quê nhà, nơi còn nhiều khó khăn, vất vả. Nhưng với thầy, đó là một quyết định đúng đắn vì nó xuất phát từ trái tim, từ tình yêu dành cho quê hương đất nước mà đôi khi ông cứ nghĩ nó đã bị thời gian lấp đầy. Những lần tiếp đồng nghiệp từ Việt Nam sang giúp cho ông nhận ra tình yêu nguồn cội vẫn còn vẹn nguyên, thậm chí mãnh liệt hơn xưa. Và đến năm 2009, Giáo sư Võ Văn Tới bỏ lại mọi công việc nơi xứ người để về TP Hồ Chí Minh truyền đạt cho học sinh niềm đam mê về một ngành học rất mới- kỹ thuật y sinh. Đến nay, đã có hơn 20 sinh viên tốt nghiệp ngành này, trong đó có ba sinh viên được giới thiệu đi du học nước ngoài. Đáng mừng hơn là số lượng sinh viên đăng ký vào ngành học này mỗi năm lại tăng dù số điểm đầu vào luôn cao. Giáo sư đang cùng sinh viên của mình ngày đêm tạo ra những sản phẩm Việt Nam chính hiệu, và đó cũng là mơ ước của ông khi còn làm việc trên đất Mỹ.

Từ năm 1997, Giáo sư Dương Nguyên Vũ bắt đầu những chuyến đi về nước giảng dạy. Trong mỗi chuyến đi ấy, điều đọng lại trong ông chính là ánh mắt của sinh viên. Những ánh mắt đó khiến ông suy nghĩ thêm về trách nhiệm, về tình yêu đối với quê hương, đất nước. Để rồi, đến năm 2010, ông quyết định từ bỏ vị trí Giám đốc nghiên cứu, cố vấn khoa học cấp cao của Trung tâm nghiên cứu khoa học Hàng không châu Âu để về Việt Nam. Hiện tại, ông là Viện trưởng Viện John von Neumann (JVN) thuộc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh. Giáo sư Dương Nguyên Vũ cho biết, đến giờ ông vẫn hài lòng về quyết định của mình. Với việc ra mắt Viện JVN, ông sẽ giúp cho những bạn bè ông ở nước ngoài vẫn có điều kiện đóng góp cho Việt Nam thông qua những bài giảng, bài nghiên cứu.

Nhiều kiều bào đã về quê hương để làm công tác xã hội, giúp đỡ người dân còn gặp khó khăn trong cuộc sống. Không chỉ giúp đỡ những người nghèo trong thành phố, việc làm thiện nguyện của kiều bào còn chạm tới những mảnh đời, những vùng đất nghèo xa xôi ở Việt Nam. Arebco là một tổ chức từ thiện, gồm những kỹ sư kinh tế, nông nghiệp đã về hưu. Qua các chuyến đi thực tế, các kỹ sư nhận thấy nông nghiệp Việt Nam còn khó khăn dù có nhiều tiềm năng nên đã quyết định thành lập Hội Arebco vào năm 1992. Sau khi thành lập, Hội đã đến những gia đình còn nghèo khó trong thành phố và các tỉnh lân cận để chuyển giao khoa học kỹ thuật và con giống cho bà con. Hội còn trao hàng trăm suất học bổng tặng học sinh nghèo. Năm 2013 Hội đã trao 10 suất học bổng tặng học sinh ở huyện đảo Trường Sa.

Với những việc làm đầy ý nghĩa đó, Hội Arebco và các tổ chức, kiều bào yêu nước khác thật sự là cầu nối để những người xa xứ thể hiện tình yêu với quê hương đất nước, đóng góp công sức của mình vì sự phát triển của TP Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung.