Ông cha ta vẫn gọi dạy học là nghề “gõ đầu trẻ.” Thế nhưng bây giờ, dư luận ngày càng lên án gay gắt phương pháp giáo dục này. Xem nó như hành vi bạo lực chỉ gây phản ứng ngược, gieo rắc vào đầu con trẻ lòng hận thù và nỗi sợ hãi.

Don roi trong giao duc: Gieo mam trai dang - Anh 1

Thương cho roi cho vọt, có thu về trái đắng?

Ông cha ta có câu, “Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi.” Chẳng biết có phải vì thế mà khi học trò mắc lỗi, nhiều thầy cô sử dụng những từ ngữ nặng nề, thậm chí trong lúc quá khích còn dùng roi vọt để răn đe.

Tuy nhiên thực tế, không phải lúc nào “roi vọt” cũng thu về tác dụng, nhất là với trẻ nhỏ. Bị xúc phạm ở chỗ đông người, trước mặt bạn bè cùng trang lứa, chỉ gieo rắc vào đầu các em sự sợ hãi, nhục nhã. Nhiều trường hợp, còn gây phản ứng ngược, khiến các em trở nên lì lợm, khó bảo.

Cô Trần Lê Đông Anh (giáo viên trường Tiểu học Tân Phong A, Tp Biên Hòa. Đồng Nai) bày tỏ: “Trong nhiều trường hợp dùng roi vọt sẽ khiến học sinh trở nên lì lợm hơn có rất nhiều lý do. Đòn roi đánh như thế nào? Có xuất phát bằng tình thương hay không? Trẻ em đều cảm nhận được hết. Tâm lý học sinh rất phức tạp. Hãy hình dung chúng là những tờ giấy trắng, vẽ thế nào sẽ ra nguyên như vậy. Dùng roi vọt đánh trẻ, sẽ bị như hiện tượng ông bà ta nói là hội chứng lì đòn. Một thời gian dài cứ dùng biện pháp đó, trẻ sẽ xem thường roi vọt. Không sợ hãi gì nữa nữa.”

Trong năm vừa qua, dư luận vừa dậy sóng trước hành vi một cô giáo ở Lào Cai đánh một học sinh lớp 1 đến bầm tím mặt mày chỉ vì viết sai chính tả. Hay bị xúc phạm trước lớp, một nữ sinh trung học đã tìm đến cái chết. Những câu chuyện thương tâm đó đã gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh về “đạo làm thầy.”

Don roi trong giao duc: Gieo mam trai dang - Anh 2

Hình ảnh học sinh lớp 1 tại Lào Cai bị cô giáo đánh đến bầm tím mặt mày chỉ vì viết sai chính tả.

Bạo lực sinh ra bạo lực

Đòn roi giáng xuống các em lần một, chắc chắn sẽ có lần thứ hai. Nhưng hậu quả không chỉ dừng lại ở việc làm ảnh hưởng đến sức khỏe các em. Thậm chí nếu lỗi lầm đó không phải do các em gây ra, chỉ càng làm nảy sinh lòng thù hận. Đây là một hệ quả không ai mong muốn.

Mang theo tâm lý phẫn uất, nhiều học sinh có thể tìm đến bạn bè và người thân để trút giận. Đem đòn roi mình đã chịu đựng giáng vào đầu kẻ yếu thế hơn. Tuôn những lời lẽ khó nghe vào lỗ tai bố mẹ. Kết quả bạo lực sinh ra bạo lực, dẫn đến bạo lực học đường và nhiều tệ nạn trong xã hội.

Don roi trong giao duc: Gieo mam trai dang - Anh 3

Sử dụng bạo lực sẽ tiếp tay cho bạo lực.

Về vấn đề này, cô Đông Anh cho biết thêm: “Có 3 nguyên nhân khiến trẻ sinh ra bạo lực. Thứ nhất là do bản chất đứa trẻ. Thứ hai, vì trong gia đình của trẻ luôn tiềm tàng truyền thống bạo lực và từ môi trường trẻ trưởng thành. Thứ ba, do người cô giáo đã tạo cho trẻ xu hướng bạo lực. Ngày trước, tôi từng chứng kiến tình huống một bị cô giáo đánh, từ đó học trò trở nên nổi loạn, quay sang bạo lực với bạn bè. Khi trẻ phạm lỗi, nếu ở mức độ giáo dục được nên giáo dục bằng lời, bằng câu chuyện. Nếu không được thì mới dùng các hình phạt thích đáng, từ mức chép phạt kiểm điểm đến kết hợp với phụ huynh.”

Phải chăng, “cái gọi là yêu cho roi cho vọt” ấy chính là một kẻ sát nhân thầm lặng, giết chết cái thiên lương. Không chỉ của thầy cô, mà còn là những tâm hồn non dại mới vào đời? Không thể phủ nhận, trẻ mắc lỗi cần bị phạt. Nhưng sử dụng hình phạt như thế nào cũng là một nghệ thuật. Không phải mọi lỗi lầm đều phải quy về đòn roi. Quan trọng nhất, cần tỉnh táo để tránh nghi oan cho các em, để rồi dẫn đến những hậu quả không đáng có. Vì nghề làm thầy không phải chỉ “gõ đầu trẻ”, mà còn là kẻ gieo hạt “trồng nên nhân cách con người.”

Nguyễn Thị Xuân Quỳnh