Ngày 13/2, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức Hội nghị sơ kết học kỳ I, triển khai nhiệm vụ học kỳ II năm học 2013-2014 của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp; đánh giá công tác phổ cập giáo dục và đổi mới thi, tuyển sinh năm 2014.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Minh Quyết – TTXVN

Tới dự và phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam ghi nhận những cố gắng của ngành giáo dục và đào tạo thời gian qua. Với nhiệm vụ đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã có sự nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm phát huy những ưu điểm của nền giáo dục hiện nay, nhanh chóng khắc phục những yếu kém, cần đặc biệt là chú ý dạy chữ đi đôi với dạy người. Quá trình thực hiện cần phát huy tính sáng tạo của mỗi cán bộ, giáo viên.

Đối với giáo dục mầm non, Phó Thủ tướng cho rằng, cần tiếp tục huy động các nguồn lực của xã hội để quyết tâm thực hiện phổ cập mầm non cho trẻ 5 tuổi, trong đó cần chú ý đến việc xây dựng trường ở các khu công nghiệp, đáp ứng nhu cầu học của con em công nhân.

Riêng những thay đổi trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay và những năm tiếp theo cần thực hiện rất khoa học, cầu thị, đặt lợi ích của học sinh lên trên hết, tránh gây hoang mang cho các em khi kỳ thi đã đến rất gần. Nếu có sự thay đổi cần thông báo trước khi bắt đầu vào năm học để các em có hướng chuẩn bị sẵn sàng. Giáo dục phổ thông là trang bị kiến thức nền tảng, nhưng lại phải gắn với định hướng nghề nghiệp các em. Vì vậy, đổi mới thi tốt nghiệp phải gắn với đổi mới thi đại học, cao đẳng, tức là phải đổi mới đồng bộ 2 kỳ thi nhằm mang lại hiệu quả thực sự. Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

• Đổi mới thi là cần thiết và phù hợp thực tiễn

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện có khoảng hơn 21,75 triệu học sinh, sinh viên. Trong học kỳ I, toàn ngành đã cơ bản hoàn thành nhiệm vụ trọng tâm, trong đó công tác quản lý giáo dục được đổi mới theo hướng tăng cường phân cấp và giao quyền tự chủ, tăng cường quản lý chất lượng và hiệu quả giáo dục. Công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi được quan tâm, coi trọng thực chất; các mô hình trường học mới, phương pháp dạy học tích cực được áp dụng và nhân rộng. Đối với giáo dục phổ thông, Bộ đã công bố phương án điều chỉnh thi tốt nghiệp năm 2014 và những năm trước mắt theo hướng đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết Trung ương 8.

Sau hơn 3 năm triển khai Đề án phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi đã đạt được kết quả tích cực: Toàn quốc có 13 tỉnh được công nhận đạt chuẩn (đạt 20,62%), mạng lưới trường lớp mầm non được củng cố, mở rộng và phân bố đến hầu hết các địa bàn dân cư. Các địa phương đã quan tâm quy hoạch đất đai để xây dựng trường mầm non công lập ở nội thành, thu hẹp điểm trường lẻ để tập trung cơ sở vật chất, ưu tiên trẻ 5 tuổi học tại các điểm trường chính... Quy mô và tỷ lệ huy động trẻ ra lớp tăng qua các năm, các cơ sở giáo dục và đào tạo đã tích cực đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, tăng chỉ tiêu đào tạo hàng năm để nâng chuẩn cán bộ quản lý và giáo viên

Tại hội nghị, những nội dung điều chỉnh phương án thi, công nhận tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2014 và những năm trước mắt là vấn đề nóng được các đại biểu quan tâm thảo luận. Đa số ý kiến đại biểu đều đồng tình với báo cáo đánh giá học kỳ I của Bộ và chủ trương điều chỉnh phương thức kiểm tra đánh giá, đặc biệt là thi tốt nghiệp trung học phổ thông giảm xuống còn 4 môn. Theo các đại biểu, việc giảm số môn thi sẽ giảm áp lực thi cử cho học sinh, phụ huynh học sinh và giảm tốn kém cho xã hội. Phương thức tính điểm xét tốt nghiệp mới sẽ đánh giá được cả quá trình học tập của học sinh chứ không phụ thuộc vào 6 môn thi như những năm trước đây, như vậy sẽ giúp học sinh giảm bớt rủi ro, đánh giá tốt năng lực học sinh theo quá trình.

Vấn đề còn có nhiều ý kiến khác nhau về phương thức xét miễn thi tốt nghiệp, tỷ lệ miễn thi 20%, môn Ngoại ngữ là môn thi tự chọn hay khuyến khích. Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Bình Đoàn Đức Liêm, Bộ Giáo dục nên nắm vai trò quyết định trong việc xác định các tiêu chí miễn thi, từ đó nêu ra các tiêu chí cứng để các địa phương lấy làm căn cứ xét, như thế sẽ đảm bảo không có chênh lệch giữa các địa phương.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Kon Tum Nguyễn Sỹ Thư cho biết: Tỷ lệ miễn thi được xác định theo từng trường thì sẽ dẫn đến mất cân bằng, gây thiệt thòi cho những trường có lượng học sinh giỏi lớn. Nếu không có tiêu chuẩn cụ thể cần có những tiêu chuẩn cơ bản để từ đó, các Sở cụ thể hóa tiêu chí cho địa phương mình, không xác định theo từng trường mà lập hội đồng xét của tỉnh.

Một số ý kiến cũng cho rằng, môn ngoại ngữ không nên chỉ là môn khuyến khích mà cần đưa vào môn bắt buộc hoặc tự chọn. Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Vĩnh Phúc, hiện nay các tỉnh thành, các trường đều đang nỗ lực để nâng cao chất lượng môn học này. Đó là chưa kể, nếu là môn thi khuyến khích thì học sinh sẽ có tâm lý cứ đăng ký khiến trường phải tổ chức phòng thi, nhưng đến lúc thi có thể các em không dự thi và gây lãng phí. Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Thừa-Thiên Huế cũng cho rằng: Lâu nay ngoại ngữ vẫn là môn bắt buộc, chúng ta cũng đang đẩy mạnh đề án dạy ngoại ngữ, vì thế ít nhất phải thi tự chọn môn này. Nếu chỉ đưa thành môn thi khuyến khích thì việc học ngoại ngữ sẽ chùng xuống.

• Cần đổi mới quản lý mạnh mẽ hơn

Hiện nay, công tác chỉ đạo ở một số cơ quan quản lý giáo dục và cơ sở giáo dục vẫn còn chậm đổi mới; các tiêu cực trong giáo dục vẫn còn gây bức xúc ở một số nơi; cơ sở vật chất thiết bị trường học vẫn còn thiếu thốn, lạc hậu... Việc triển khai phổ cập giáo dục mầm non trẻ em 5 tuổi ở một số tỉnh còn chậm, việc giải quyết chế độ chính sách cho nhà giáo trong các cơ sở giáo dục mầm non công lập còn khó khăn, tình trạng thiếu giáo viên kéo dài ở một số địa phương còn chậm được khắc phục. Để giải quyết tất cả những bất cập nêu trên, cần nhất là phải đổi mới mạnh mẽ nhận thức, tư duy và nhất là công tác quản lý giáo dục ở tất cả các cấp.

Trong học kỳ 2 năm học 2013 - 2014, toàn ngành giáo dục và đào tạo tập trung triển khai 8 nhiệm vụ trọng tâm như: tiếp tục quán triệt nghiên cứu, học tập Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 8 khóa 11 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; tiếp tục thực hiện đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo hướng đồng bộ, khách quan, minh bạch ...

Hội nghị cũng đã quán triệt và triển khai Nghị quyết số 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tại đây, các đại biểu đã cùng tìm hiểu rõ hơn những nội dung chính của Nghị quyết, tập trung vào các vấn đề trọng điểm như “lộ trình đổi mới”, “mục tiêu cụ thể của đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, những nội dung mới so với mục tiêu lâu nay đã xác định”, “dạy học tích hợp và dạy học phân hóa".

Ngọc Anh