Với số lượng người dân tộc Thái chiếm đến hơn 90%, buôn Thái (xã Ea Kuêh, huyện Cư M’gar) vẫn còn lưu lại nhiều phong tục văn hóa đặc sắc, trong đó có tục “ngủ thăm”.

Với số lượng người dân tộc Thái chiếm đến hơn 90%, buôn Thái (xã Ea Kuêh, huyện Cư M’gar) vẫn còn lưu lại nhiều phong tục văn hóa đặc sắc, trong đó có tục “ngủ thăm”.

Đến ngủ để thăm hỏi nhau

Nhắc đến tục “ngủ thăm”, chúng ta thường mường tượng đến cảnh trai gái ngủ cùng nhau, tuy nhiên trên thực tế lại không chỉ có vậy. Người Thái ở Ea Kuêh còn ngủ thăm để hỏi han chuyện trò, tâm sự cùng nhau và để chúc nhau nhanh khỏi bệnh mỗi khi ốm đau. Theo ông Ngô Văn Dậu, Trưởng buôn Thái, trong cuộc sống mưu sinh bộn bề lo toan, có đôi khi con người ta thường quên đi hoặc không có nhiều thời gian để cùng nhau tâm sự, gắn kết tình cảm giữa những người thân, họ hàng với nhau. Vào những buổi tối rảnh rỗi, anh em họ hàng người đồng bào Thái trong buôn thường đến nhà nhau ngủ thăm để chia sẻ buồn vui, giải tỏa những khúc mắc trong lòng. Người Thái nổi tiếng là mến khách nên việc tiếp đón người đến ngủ thăm cũng vô cùng chu đáo. Những ngày có gió lạnh, từ khi khách còn đang nói chuyện, gia chủ đã cho người nhà chuẩn bị giường chiếu, chăn màn đầy đủ, thậm chí còn nằm trên giường ngủ trước để làm ấm chăn màn trước khi khách vào ngủ.

Doc dao tuc "ngu tham" cua nguoi Thai o Dak Lak - Anh 1

Ông Lương Hồng Tâm, một người già có uy tín trong buôn Thái cho biết: Không chỉ ngủ thăm để chuyện trò gần gũi nhau mà người Thái còn ngủ thăm để cầu chúc cho người bị bệnh mau khỏe mạnh. Mỗi khi trong buôn, dòng họ có người ốm nặng thì người Thái sẽ chọn ra một người khỏe mạnh, rắn rỏi đến ngủ thăm nhà người bị ốm. Ngoài hỏi thăm sức khỏe, động viên tinh thần người ốm thì người được chọn đến ngủ thăm phải có nhiệm vụ buộc sợi dây được kết bằng chỉ đen vào tay người ốm. Để lễ buộc dây mang lại kết quả, anh em, con cháu trong nhà sẽ làm thịt gà, heo để cúng. Tất cả những việc làm này nhằm cầu mong cho người ốm mau khỏe mạnh trở lại.

Ngủ thăm trước khi cưới

Một trong những nét thú vị của tục “ngủ thăm” được nhiều người biết đến là những đôi trai gái đồng ý yêu nhau, sau khi “cưới nhỏ” (đám hỏi) có thể đến ngủ thăm nhà nhau trước khi làm lễ cưới (cưới lớn). Trong thời gian ngủ thăm, chàng trai và cô gái chỉ được trò chuyện chứ không được ngủ chung với nhau. Do đó, nhà gái sẽ sắp xếp một chỗ thích hợp để chàng trai nghỉ ngơi trong những đêm ngủ thăm tại nhà cô gái. Tương tự, cô gái sẽ sang nhà chàng trai ngủ thăm vài đêm để tìm hiểu nền nếp của gia đình nhà chồng tương lai. Sau những đêm “ngủ thăm”, nếu cảm thấy hài lòng thì người con gái sẽ quyết định cho chàng trai "ngủ thật” và thưa với hai bên gia đình định ngày làm lễ “cưới lớn”. Những gia đình có hoàn cảnh khó khăn có thể không cần “cưới lớn” nữa mà định ngày để đôi trẻ đưa nhau về cùng một nhà. Còn nếu đôi trẻ có trục trặc, hoặc bố mẹ hai bên không vừa lòng, ông mai bà mối sẽ khuyên bảo, làm hòa cho để đôi trai gái có thể thành đôi. Trường hợp xấu nhất hai bên cương quyết bỏ nhau thì họ lại bắt đầu tìm hiểu người mới./.