Tại sao trong các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra lại có doanh nghiệp không bị áp thuế chống bán phá giá, có doanh nghiệp lại bị áp với mức tăng kỷ lục 130%? Câu hỏi đó xin dành cho chính doanh nghiệp.

Trong khi giá mua cá ngang với giá thành nuôi, thì giá bán lẻ cá tra tại Mỹ lại giảm thấp, khiến cho Bộ Thương mại Mỹ (DOC) tính chuyện tăng thuế chống bán phá giá. Mức thuế chống bán phá giá cá tra của VN lần thứ sáu (POR6) mà DOC đưa ra sẽ tăng từ 0% lên 130%, tương đương 4,22 USD/kg. Bị áp đặt cách tính giá thành đầu vào căn cứ vào cách tính của DOC, sẽ có khoảng năm, sáu DN gánh chịu mức thuế 4,22 USD/kg. Những DN còn lại không tham gia đợt xem xét này, khoảng trên mười đơn vị vẫn chịu mức thuế suất 2,11 USD/kg. Vì sao Bình An luôn an bình ? Trong đợt xem xét lần trước, VN có thêm 2 DN là Cty CP Thủy sản Bình An (Bianfishco) và Cty TNHH Công nghiệp thủy sản miền Nam (South Vina) được DOC quyết định không bán phá giá sang thị trường Mỹ (mức thuế 0%). Tại thành phố Cần Thơ, Cty cổ phần thủy sản Bình An (Bianfishco) là DN đầu tiên trong cả nước được miễn thuế nhập khẩu hàng thủy sản vào thị trường Mỹ hai năm liên tiếp. Đây là lần thứ hai Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đồng ý để Bianfishco tiếp tục được hưởng thuế suất 0% đến năm 2012 đối với toàn bộ sản phẩm xuất khẩu của Bianfishco vào thị trường Mỹ. Lý giải việc này, bà Phạm Thị Diệu Hiền - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Bianfishco cho biết đơn vị thời gian qua đẩy mạnh đầu tư xây dựng vùng nuôi cá nguyên liệu theo tiêu chuẩn Global GAP, xây dựng dây chuyền chế biến với công nghệ hiện đại; đặc biệt Bianfishco hiện là một trong hai DN trong khu vực đã áp dụng hệ thống quản lý truy suất nguồn gốc từ vùng nuôi đến... bàn ăn. Được biết, nếu được Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho hưởng thuế suất 0% lần ba từ sau năm 2012, Bianfishco sẽ được hưởng ưu đãi vĩnh viễn. Người nông dân vẫn không có lợi Ông Dương Ngọc Minh - Phó chủ tịch VASEP, phụ trách lĩnh vực xuất khẩu cá tra cho biết, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này chín tháng đầu năm đạt trên 1 tỷ USD. Theo ông Minh, thị trường xuất khẩu cá tra đang gặp nhiều thuận lợi, năm nay kim ngạch có thể đạt 1,5 tỷ USD. Hiện nay, giá cá tra tăng từ 15.500 đồng/kg lên 16.500 đồng/kg. Tuy nhiên, theo tính toán của người nuôi cá, với việc chi phí đầu vào như thức ăn, con giống, thuốc, xăng dầu tăng từ đầu năm đến nay, mức giá trên mới vừa đủ giá thành đầu vào chứ chưa có lời. Trong tình hình như vậy, DN vẫn bán rẻ vào Mỹ để cuối cùng bị kiện áp thuế cao là điều đáng tiếc. Theo VASEP, so với một số nước như Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan... thì VN có mức giá bán thấp nhất. Giá cá tra, ba sa philê đông lạnh nhập khẩu vào Mỹ hồi tháng 2/2010 của Campuchia là 2,889 USD/kg, Trung Quốc 4,873 USD/kg, Thái Lan 3,032 USD/kg, trong khi VN chỉ có 2,297 USD. Vì vậy, không phải lúc nào giá rẻ cũng là giải pháp cạnh tranh tốt nhất. Giải pháp nào cho cá tra ? TS Bùi Kiến Thành, Chuyên gia kinh tế cao cấp Công ty Tư vấn Phát triển đầu tư thương mại Mỹ, cho rằng, VN có thể đề xuất với phía Mỹ rằng hai bên sẽ hợp tác để phát triển nghề nuôi cá ba sa trên sông Mississipi, Missouri, Tennesi và xuất khẩu sản phẩm này ra khắp thế giới, với thương vụ lên hàng tỷ đôla. Vậy thì liệu phía Mỹ có quan tâm hay không? VN có khả năng xuất khẩu kỹ thuật nuôi và liên doanh đầu tư với Mỹ, phát triển, tạo công ăn việc làm cho một số lớn lao động Mỹ trong vùng bị ảnh hưởng bởi vụ kiện - ý tưởng này liệu có khả thi? Là người “trong chăn”, Ông Dương Việt Thắng - Phó giám đốc Cty Thủy sản miền Nam đưa ra giải pháp rất cụ thể, để con cá tra, cá ba sa phát triển bền vững thì các tỉnh không nên cấp phép xây dựng các nhà máy chế biến nữa vì thời gian qua nhà máy ra đời nhiều mà thị trường tiêu thụ lại ít từ đó dẫn đến công suất hoạt động của các nhà máy chỉ khoảng 55%. Đây là sự lãng phí rất lớn và các nhà máy trong vùng phải cạnh tranh với nhau về giá. Ông Ngô Quang Trường, một người có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề nuôi cá tra đưa ra giải pháp: Nhà nước cần xây dựng lại trật tự của nghề nuôi cá tra. Nông dân nào còn khả năng nuôi thì liên kết chặt chẽ với các nhà máy để cung ứng nguồn nguyên liệu tạo đầu ra ổn định. Nông dân nào không còn khả năng nuôi nữa thì chuyển nghề. Không nên cho phát triển nghề nuôi ồ ạt, tràn lan như trước đây. Mặt khác, Nhà nước nên quy hoạch vùng nuôi, khuyến khích khu nuôi trồng tập trung, khống chế hàng thành phẩm ở mức tương đương, không để khủng hoảng thừa dẫn đến bị ép giá. Thiết nghĩ, nông dân nuôi cá, các DN chế biến cần ngồi lại với nhau để tìm ra giải pháp căn cơ nhất. Trong đó kiến nghị quy hoạch lại nguồn nguyên liệu, giá thức ăn, xây dựng các tiêu chuẩn xuất khẩu và DN liên kết với nhau để phát triển bền vững. Song chung