Bất ngờ nhận được các thông báo ấn định lại thuế và thực hiện truy thu thuế Giá trị gia tăng (GTGT), thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) lên tới nhiều tỷ đồng, không ít DN kinh doanh ô tô đang “đứng ngồi không yên”. Các DN cho rằng: Việc ấn định, truy thu thuế của cơ quan quản lý được dựa theo các quy định chưa sát với thực tế.

Doanh nghiep kinh doanh o to keu kho - Anh 1

Xe ô tô NK trước thời điểm 1-7-2016 đang "tồn" một lượng lớn tại cửa hàng của Công ty TNHH Mầu Đức. Ảnh: H.P.

Choáng vì thuế

Chỉ với 3 chiếc xe (đã qua sử dụng) đã bán cho khách hàng trong năm 2016, Công ty TNHH MTV Dũng Thịnh Phát đang bị cơ quan Thuế (Hà Nội) ấn định truy thu thuế gần 2 tỷ đồng (bao gồm thuế TTĐB, GTGT). Tương tự, Công ty TNHH Mầu Đức (Hải Phòng) cũng đang bị cơ quan Thuế ấn định truy thu hơn 2,57 tỷ đồng cho một số mẫu xe DN đã xuất hóa đơn bán trong thời gian vừa qua.

Song đây chỉ là con số thuế bước đầu được rà soát đối với một số xe đã xuất hóa đơn bán cho khách hàng của các DN này. Hiện các DN còn đang “tồn” hàng chục xe được NK từ trước 1-7-2016, chưa xuất hóa đơn bán. Số xe này, mặc dù NK trước thời điểm 1-7-2016 (thời điểm Luật Thuế 106/2016/QH13 sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT, Luật Thuế TTĐB và Luật Quản lý thuế (Luật 106) có hiệu lực, mức thuế TTĐB đối với các dòng xe có dung tích xi lanh từ 2.5l trở lên tăng từ 60% lên 90%, 110%, 130%, 150% tùy dung tích xi lanh), nhưng DN sẽ phải thực hiện theo quy định tại Thông tư 130/2016/TT-BTC ban hành ngày 12-8-2016 với nội dung: “Trường hợp cơ sở kinh doanh NK ô tô trước ngày 1-7-2016 thì khi bán ra cơ sở kinh doanh phải kê khai nộp thuế TTĐB theo mức thuế suất quy định tại Luật 106”. Và như vậy rất nhiều lô xe, dù đã NK và hoàn tất các thủ tục thông quan trước ngày 1-7-2016, sẽ chịu áp mức thuế TTĐB cao hơn trước rất nhiều.

Đơn cử như với chiếc Lexus 570, theo tính toán của các DN, với mức thuế TTĐB mới (150%) chiếc xe này sẽ phải nộp thêm khoảng 1,6 tỷ đồng tiền thuế so với thời điểm trước 1-7-2016. Điều đáng nói, theo các DN, các lô xe này hoặc đã xuất bán cho khách hàng với mức thuế TTĐB thấp, nay bị ấn định truy thu với mức thuế tăng đột biến khiến DN không biết trông vào đâu để có tiền nộp thuế. Thậm chí, theo thông tin từ phía DN, hiện có một số xe, mặc dù khách hàng đã ký hợp đồng đặt mua (đặt cọc) xe (với mức giá thấp), nay khi nhận xe với mức giá cao (do tăng thuế) đã từ chối không chịu nhận hàng khiến lô hàng phát sinh tranh chấp, kiện tụng. Nguy cơ tồn hàng, nợ ngân hàng, dẫn tới phá sản đang hiện hữu với nhiều DN.

Hiện Tổng cục Thuế đang yêu cầu các Cục Thuế địa phương rà soát tất cả DN NK ô tô cả NK chính hãng (xe mới) lẫn NK không chính hãng (xe cũ) để ấn định mức thuế TTĐB mới từ thời điểm 1-7-2016. Con số thuế bị truy thu (bao gồm thuế TTĐB, GTGT, TNDN) ước tính lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Khó với Thông tư 130

Như đã nói ở trên, ngày 12-8-2016, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 130/2016/TT-BTC, quy định: Trường hợp cơ sở kinh doanh NK ô tô trước ngày 1-7-2016 thì khi bán ra cơ sở kinh doanh phải kê khai nộp thuế TTĐB theo mức thuế suất quy định tại Luật 106.

Điều đáng nói là theo Luật 106 thì từ 1-7-2016, thuế TTĐB đối với ô tô có sự thay đổi, theo đó các dòng xe có dung tích xi lanh 2.5L điều chỉnh tăng, với mức tăng khá lớn từ 60% lên 90%, 110%, 130% và 150% tùy dung tích.

Phản ánh với phóng viên Báo Hải quan, ông Vũ Ngọc Quyền- đại diện Công ty TNHH Một thành viên Dũng Thịnh Phát cho biết: Nhiều lô xe DN NK trước thời điểm 1-7-2016 cả năm. Hiện DN vẫn đang còn nhiều lô xe NK từ năm 2014, 2015, đây là hàng tồn, không bán được, DN phải chấp nhận bán lỗ để thu hồi vốn, nay lại phải áp mức thuế mới tăng cao đột biến như vậy, việc tiêu thụ xe là không thể.

Viện dẫn Thông tư 195/2015/TT-BTC ban hành ngày 24-11-2015 (điểm 12 điều 5 chương II) quy định rằng “thời điểm xác định thuế TTĐB đối với hàng hóa NK là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan”, đại diện Công ty Mầu Đức cho rằng việc Thông tư 130 quy định “thời điểm cơ sở kinh doanh ô tô trước ngày 1-7-2016 nhưng bán ra từ ngày 1-7-2016 thì khi bán ra cơ sở kinh doanh phải kê khai nộp thuế TTĐB theo mức thuế suất quy định tại Luật 106” là không phù hợp. Bởi hiểu theo quy định của Thông tư 130 thì thời điểm tính thuế TTĐB là thời điểm DN xuất hóa đơn bán chứ không phải là thời điểm DN đăng ký tờ khai và hoàn tất các thủ tục thông quan hàng hóa.

Gửi đơn “kêu cứu” đến các cơ quan quản lý chức năng, đại diện các DN NK ô tô cũng cho rằng: Thông tư 130 quy định ngược lại cho các xe NK trước đó (trước ngày 1-7-2016), trong khi kế hoạch kinh doanh, NK của DN ít nhất phải từ 3 đến 6 tháng khiến DN “trở tay” không kịp.

Nguy cơ nợ xấu, phá sản

Không giấu nổi lo lắng, ông Vũ Ngọc Quyền cho biết: Hiện DN còn “tồn” 12 xe ô tô NK trước thời điểm 1-7-2016, ước tính trị giá khoảng 60 tỷ đồng. Phần lớn đây là vốn vay ngân hàng, ước tính mỗi tháng DN trả lãi ngân hàng khoảng 400 triệu đồng. Với thị trường hiện nay, số hàng tồn này, mong bán lỗ còn khó, huống chi lại phải chịu mức thuế tăng rất lớn như hiện nay. Khả năng hàng không tiêu thụ được, nợ xấu ngân hàng là không tránh khỏi.

Tình thế khó khăn này diễn ra với nhiều DN khác. Công ty Mầu Đức hiện cũng còn tồn vài ba chục xe với trị giá cả trăm tỷ đồng. Chỉ tính riêng lãi suất ngân hàng thôi, DN cũng đã không “gánh” nổi chứ đừng nói đến trả gốc khi xe không bán được. Đại diện DN cho biết, nếu bị áp mức thuế TTĐB theo Thông tư 130, DN có nước phá sản. Viện dẫn số tiền nộp cho ngân sách Nhà nước năm 2015 lên tới cả nghìn tỷ đồng, đại diện DN cho rằng tuy là DN nhỏ, nhưng DN đã đóng góp cho ngân sách rất lớn, nếu phá sản không chỉ DN thiệt hại, ngân sách không thu được thuế, tạo nợ xấu ngân hàng, mà chủ trương tạo thuận lợi, khuyến khích phát triển DN nhỏ và vừa của Chính phủ cũng sẽ không đạt được.

Gửi đơn kêu cứu đến các cơ quan chức năng, đại diện các DN NK ô tô cho biết: Thực hiện theo quy định Thông tư 130 các DN đều rất khó khăn. Kiến nghị của các DN đưa ra là cơ quan quản lý nhà nước cần điều chỉnh quy định tại Thông tư 130 cho phù hợp thực tế, tránh đẩy DN đến nguy cơ khó khăn, phá sản.

Phải thực hiện các quy định của pháp luật, những vướng mắc cụ thể sẽ được xem xét giải quyết

Ngày 28-11, tại Hội nghị đối thoại về chính sách và cải cách hành chính lĩnh vực Thuế- Hải quan 2016, liên quan đến các kiến nghị, khó khăn của doanh nghiệp kinh doanh ô tô trong việc thực hiện các quy định về thuế TTĐB, đại diện Bộ Tài chính, ông Phạm Đình Thi - Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế đã có trả lời cụ thể:

Liên quan đến Thông tư 130/2016/TT-BTC ngày 12-8-2016 quy định “trường hợp cơ sở kinh doanh NK ô tô trước ngày 1-7-2016 nhưng bán ra từ ngày 1-7-2016 thì khi bán ra cơ sở kinh doanh phải kê khai nộp thuế TTĐB theo mức thuế quy định tại Luật 106/2016/QH13”, DN cho rằng quy định này đang gây khó khăn cho DN. DN lý giải rằng, có những ô tô NK còn tồn từ năm 2014, 2015 đến nay chưa bán được hoặc có trường hợp DN đã bán trước thời điểm 1-7-2016 nhưng chưa xuất được hóa đơn. Với những trường hợp này, khi mức thuế TTĐB tăng cao, giá bán sản phẩm theo đó tăng cao dẫn đến khả năng không tiêu thụ được sản phẩm. Mặt khác với trường hợp bán nhưng chưa xuất hóa đơn, khó có khả năng truy thu được số thuế TTĐB mới phát sinh từ khách hàng. DN kiến nghị rằng xe nhập sau 1-7-2016 mới áp dụng mức thuế mới, còn xe tồn từ các năm 2014, 2015 và xe bán nhưng chưa xuất được hóa đơn được chịu mức thuế suất cũ.

Ông Phạm Đình Thi cho rằng, từ 1-7-2016 trở đi sẽ phải áp dụng mức thuế mới theo quy định của pháp luật. “Với các trường hợp NK trước 1-7 nhưng bán ra không xuất hóa đơn do khách hàng còn làm thủ tục ngân hàng, tôi cho rằng việc này do DN không thực hiện theo đúng quy định của pháp luật. Khi bán hàng chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa thì cùng với việc ấy phải xuất hóa đơn ra cho khách hàng. Không thể nói chúng ta chỉ xuất hóa đơn khi người mua thanh toán tiền mà phải xuất hóa đơn khi đã chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa. Do vậy, DN lấy lí do này để không thực hiện đúng quy định pháp luật”.

Đối với trường hợp xe tồn và xe nhập trước 1-7-2016 nhưng bán sau thời điểm này vẫn được áp dụng thuế suất cũ, ông Phạm Đình Thi khẳng định, phải thực hiện theo quy định của pháp luật với mức thuế đã thay đổi từ 1-7-2016. Còn với những vướng mắc của DN, chúng tôi sẽ ghi nhận để tiếp tục xem xét việc này trên cơ sở báo cáo các ban, ngành liên quan để xem xét xử lý.

Nguyễn Hà