Chức vô địch Mỹ mở rộng vừa qua đánh dấu cột mốc danh hiệu Grand Slam thứ 10 cho Novak Djokovic, nhưng ít người biết từng có những lúc tay vợt số 1 thế giới người Serbia đã gần như ngất xỉu giữa các trận đấu, cho tới khi anh gặp được người thay đổi cuộc đời và sự nghiệp của mình.

Djokovic đang ở Croatia vào mùa Hè 2010 để tham dự Davis Cup thì gặp tiến sĩ Igor Cetojevic, một nhà dinh dưỡng học đồng hương Serbia của anh. Cetojevic yêu cầu Djokovic duỗi tay phải ra trong khi đặt tay trái trên bụng. Vị chuyên gia sau đó ấn vào tay phải của Djokovic và nói anh tìm cách chống lại lực đẩy đó. Djokovic dễ dàng đẩy ngược trở lại.

Dị ứng với bánh mì

Tiếp đó Cetojevic cho Djokovic một miếng bánh mì, không phải để ăn, mà dùng tay trái để nó trước bụng trong khi lặp lại bài tập ban nãy. Trong sự ngạc nhiên của Djokovic, cánh tay anh yếu đi thấy rõ. Cetojevic đã đoán trước điều đó, và thử nghiệm của ông, dù giản dị, khẳng định Djokovic rất nhạy cảm với gluten, một loại protein có trong bột mì. Nhìn lại thì đó là khoảnh khắc mà Djokovic đã phát hiện ra tại sao anh nhiều lần cảm thấy mệt mỏi cực độ vào giữa trận đấu, cũng là khoảnh khắc anh thay đổi lối sống để trở thành số 1 thế giới 12 tháng sau đó.

Cho tới giờ, Djokovic vẫn rất kín tiếng về sự thay đổi đã giúp anh xoay chuyển sự nghiệp. Tuy nhiên, có thể tìm thấy những tiết lộ đây đó của tay vợt 28 tuổi này trong cuốn tự truyện Serve To Win, cuốn sách nói về việc anh đã thay đổi cách ăn uống để khỏe mạnh hơn và chiến thắng trên sân quần vợt ra sao. Từ chỗ là một tay vợt bị nghi ngờ về thể lực và sức bền, Djokovic đã trở thành tay vợt mạnh mẽ nhất của làng banh nỉ hiện giờ, khi Rafael Nadal đã bắt đầu lao dốc. Sức bền và sức mạnh là hai yếu tố mang tới chiến thắng cho Djokovic, có thể nói là còn quan trọng hơn tốc độ và lối chơi đa dạng.

Quan hệ đối tác giữa Djokovic và Cetojevic đã bắt đầu suốt từ Australian Open 2010. Vị tiến sĩ và bác sĩ dinh dưỡng người Serbia ban đầu không quan tâm mấy tới quần vợt. Ông đang ngồi ở nhà mình tại Cyprus và bấm chuyển kênh liên tục thì được vợ đề nghị ngồi xem trận tứ kết giải năm đó giữa Djokovic và Jo-Wilfried Tsonga. Djokovic đang dẫn 2-1 thì lại vấp phải một cuộc khủng hoảng thể lực đã ám ảnh cả sự nghiệp anh cho tới lúc đó. Anh thở nặng nhọc và nôn mửa trong giờ nghỉ. Thể lực của anh suy giảm nhanh chóng và chỉ thắng được 2 bàn trong 2 set còn lại khi Tsonga giành chiến thắng dễ dàng.

Là một chuyên gia, Cetojevic ngay lập tức nghĩ tới khả năng anh bị kích ứng ruột và ngộ độc nhẹ vì dị ứng, gây ra những bất ổn với hệ tiêu hóa. Cetojevic và bố của Djokovic có những người bạn chung và 6 tháng sau đó, thử nghiệm bánh mì diễn ra. Cetojevic nói với Djokovic rằng anh có thể nhạy cảm với đồ ăn có gluten và những vấn dề thể lực đã ảnh hưởng tới cả tâm lý tay vợt này. Ông cũng đề nghị giúp Djokovic xây dựng một thực đơn giúp anh chiến thắng.

Xét nghiệm máu sau đó cho thấy cơ thể Djokovic quả thật phản ứng rất mạnh với bột mì và các sản phẩm từ sữa, cũng như kích ứng nhẹ với cà chua. Bị yêu cầu ngừng ăn bột mì, phô mai và giảm mạnh lượng cà chua gần như là một hình phạt với anh (bố mẹ Djokovic là chủ một tiệm bánh pizza nổi tiếng!), nhưng tay vợt người Serbia đã chấp nhận.

Đời thay đổi khi thực đơn thay đổi

Bánh mì và mì kiểu pasta là những đồ ăn giống ở Serbia như cơm gạo ở Việt Nam, nhưng Cetojevic đã lên lịch để Djokovic duy trì thực đơn không gluten trong 2 tuần. Hiệu quả tới ngay lập tức. Djokovic thấy nhẹ nhõm hơn, nhiều năng lượng hơn và ngủ tốt hơn. Khi Cetojevic yêu cầu anh sau một tuần thử ăn một cái bánh mì vòng, hậu quả là rất đáng kinh ngạc: Djokovic ngay lập tức cảm thấy chóng mặt và buồn nôn.

Anh chuyển hẳn sang thực đơn mới và trong 12 tháng, giảm 5 kg, mạnh mẽ và khỏe khoắn hơn. Cái giá để trở thành số 1 là không hề nhỏ. Thực đơn của Djokovic giờ không còn sữa, bánh mì và cắt giảm đường ở mức tối đa. Anh chỉ ăn rau củ, các loại đậu, thịt trắng (chủ yếu là thịt gà, thịt đỏ là thịt lợn, bò), cá, hoa quả, các loại hạt, đậu lăng và những loại dầu ăn tốt cho sức khỏe.

Dễ hiểu là Djokovic buộc phải rất kỹ lưỡng trong chuyện ăn uống. Trong khi lang thang ở các giải đấu khắp nơi trên thế giới, anh nhiều lúc phải tự mình đi chợ, mua thực phẩm hữu cơ và tự nấu lấy. Nếu ở khách sạn, anh sẽ yêu cầu được sử dụng nhà bếp, vì một chút gluten thôi cũng có thể khiến buổi sáng hôm sau, cái giá phải trả là chức vô địch Grand Slam. Djokovic ăn rất chậm và nhai kỹ hơn hầu hết mọi người. Anh không bao giờ xem ti-vi, điện thoại và máy tính cũng tắt khi anh ăn.

Có được quyết tâm đó là không dễ dàng với một tay vợt triệu phú. Sau khi giành chiến thắng trong trận chung kết kéo dài 6 tiếng đồng hồ trước Nadal ở Australian Open 2012, Djokovic rất thèm và muốn tự thưởng cho mình một thanh sô-cô-la, loại đồ ngọt anh đã không dám động tới trong suốt 18 tháng. HLV thể lực của anh mang cho anh một thanh. Djokovic chỉ bẻ một mẩu nhỏ xíu và để nó tan trong miệng. Anh không động tới phần còn lại.

Djokovic tin rằng thực đơn nghiêm ngặt không chỉ giúp anh khỏe hơn, mà còn khiến anh vững vàng hơn về tâm lý, ít lo lắng và cáu giận hơn. Cũng như với việc ăn, anh rất coi trọng việc ngủ: Djokovic không bao giờ thức thâu đêm và luôn đi ngủ trong khoảng từ 11-12 giờ và thức dậy vào lúc 7 giờ sáng. Anh cũng tập yoga và ngồi thiền để tâm trí tĩnh lặng hơn trước những trận cầu lớn.

Ngay cả khi đi thi đấu, Djokovic vẫn cố gắng duy trì sinh hoạt như thường ngày. Sau 20 phút tập yoga hay thái cực quyền sẽ là bữa sáng. Rồi anh sẽ tập với một tay vợt đối tác trong 1 tiếng rưỡi, rồi được một chuyên gia mát-xa thể thao giúp thư giãn cơ bắp. Sau bữa trưa, với khẩu phần nghiêm ngặt, Djokovic tập thể lực một tiếng, rồi uống đồ uống có loại protein tổng hợp đặc chế cho riêng anh. Thêm 90 phút tập nữa, tiếp theo là lần thư giãn bằng mát-xa cuối ngày.

Trần Trọng
Thể thao & Văn hóa Cuối tuần