Vào lúc 6h sáng ngày 8/11 (giờ Washington, tức 17h giờ Hà Nội), hơn 150 triệu cử tri trên khắp nước Mỹ chính thức tham gia cuộc bầu cử để chọn tổng thống thứ 45. Nếu không có gì trục trặc, vào trưa 9/11, dân Mỹ có thể biết được ai là chủ nhân mới của Nhà Trắng.

Nơi bỏ phiếu đầu tiên trên đất Mỹ bắt đầu từ 12h trưa 8/11 tại làng Dixville Notch (bang New Hampshire) với số dân chỉ vỏn vẹn 12 người. Truyền thống của làng này là đi bỏ phiếu lúc nửa đêm, vậy nên kết quả của làng này có đầu tiên. Vào lúc 7h tối nay, các điểm bỏ phiếu tại một số bang ở bờ biển phía Đông sẽ bắt đầu mở.

Thông thường, các nơi bỏ phiếu sẽ mở cửa 12 tiếng cho cử tri đến thực hiện quyền bầu cử. Đến 8h sáng ngày 9/11, các điểm bỏ phiếu ở bang miền Đông đóng cửa.

Trong trường hợp không có ứng viên nào đạt đủ đa số 270 phiếu đại cử tri cần thiết để giành chiến thắng, Hạ viện Mỹ sẽ phải bỏ phiếu chọn tổng thống. Mỗi bang của nước Mỹ sẽ chỉ có một phiếu bầu duy nhất. Ứng viên tổng thống nào có đủ 26 phiếu bầu sẽ trở thành tổng thống.

Một công ty xổ số Mỹ cho biết lượng cá cược vào cuộc bầu cử tổng thống nước này đã vượt mọi sự kiện ba năm qua. Đa số mọi người đều cược bà Hillary thắng, song mức cược cho Trump đã tăng lên sau khi FBI tuyên bố điều tra về việc bà dùng email tư làm việc công. Với Trump, người cược lớn nhất là 4.000 USD với tỷ lệ 20 ăn 31, nếu Trump thắng, người cược sẽ có 10.000 USD.

Dien tien bau cu Tong thong My, ai se tro thanh tong thong? - Anh 1

Donald Trump hay Hillary Clinton sẽ trở thành tổng thống Mỹ? (Ảnh: AP).

Đạo Luật bầu cử của Mỹ quy định, để được tham gia bầu cử, cử tri phải là công dân Mỹ (sinh ra tại Mỹ hoặc nhập quốc tịch) từ 18 tuổi trở lên. Công dân Mỹ ở nước ngoài có quyền tham gia các cuộc bầu cử liên bang nhờ Đạo Luật bầu cử vắng mặt cho binh sĩ và công dân ở nước ngoài (áp dụng từ năm 1986).

Tuy nhiên, Hiến pháp Mỹ quy định cử tri sống tại 1 trong 50 bang hoặc thủ đô Washington DC mới được tham gia các cuộc bầu cử tổng thống và liên bang. Do vậy, những công dân Mỹ sống tại Puerto Rico, Guam, quần đảo Nam Mariana và quần đảo Virgin không được phép tham gia bầu cử tổng thống Mỹ. Đây là các vùng lãnh thổ thuộc về Mỹ, nhưng lại không phải một bang của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Cử tri Mỹ không trực tiếp bầu tổng thống mà họ dùng phiếu phổ thông để chọn các "đại cử tri" trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành tổng thống. Đây là quy trình bầu cử tri đoàn. Số lượng đại cử tri mỗi bang tỉ lệ thuận với dân số. California, bang có dân số lớn nhất, có 55 đại cử tri. Ngược lại, Delaware, bang có dân số nhỏ nhất, chỉ có 3 đại cử tri. Tổng số đại cử tri từ 50 bang và thủ đô Washington là 538. Muốn trở thành tổng thống, ứng cử viên phải giành tối thiểu một nửa, tức là 270 phiếu đại cử tri. Người giành phần lớn phiếu phổ thông của một bang, đương nhiên giành toàn bộ phiếu đại cử tri của bang.

Bà Hillary sinh ngày 26/10/1947 tại thành phố Chicago, bang Illinois, trong một gia đình có 3 chị em. Năm 1969, bà theo học trường luật thuộc Đại học Yale sau khi tốt nghiệp bằng cử nhân danh dự chuyên ngành khoa học chính trị của Đại học Wellesley. Tháng 7/2016, bà giành được đề cử làm ứng viên tổng thống của đảng Dân chủ trong kỳ bầu tổng thống năm 2016.

Donald Trump sinh ngày 14/6/1946 tại quận Queens, thành phố New York, Mỹ, trong một gia đình giàu có và bề thế, cha là doanh nhân bất động sản có tiếng tại New York. Tháng 6/2015, Trump tuyên bố tranh cử tổng thống nhiệm kỳ 2016 và đã chính thức nhận được đề cử của đảng Cộng hòa hồi tháng 7/2016.

Cử tri toàn nước Mỹ bắt đầu đi bỏ phiếu. Kết thúc thăm dò, Hillary vẫn nhỉnh hơn Trump. Ai sẽ trở thành tổng thống Mỹ?

Tường Quyên (Theo Reuters, 11/2016)