(HQ Online)- Việc hàng trăm trẻ mắc sởi tại nhiều địa phương trong đó có 3 trẻ đã tử vong thời gian qua khiến người dân lo lắng. Nhiều bậc phụ huynh phàn nàn họ đang phải đấu tranh giữa việc đưa con em đi tiêm chủng và đối diện với tai biến, một bên là từ chối tiêm chủng. Tại sao lại xảy ra thực tế đau xót trên, phải chăng niềm tin vào ngành Y tế đang có vấn đề?

Một ca bắc bệnh sởi. Nguồn internet.

Lỗi do người dân?

Thời gian vừa qua, liên tiếp xảy ra các vụ tai biến liên quan tới vắc xin viêm gan B, Quinvaxem... khiến nhiều trẻ tử vong. Thống kê chưa đầy đủ cho thấy, chỉ trong vòng 6 tháng tính từ 1-10-2012 đến 1-3-2013 đã có 21 ca tai biến sau tiêm Quinvaxem với 12 trẻ chết và 9 trẻ cứu được.

Thực tế trên đã dấy lên lo ngại của người dân khi đưa trẻ đi tiêm chủng tại các cơ sở y tế. Tâm lý này liệu có liên quan tới việc cuối năm 2013 và đầu năm 2014 tỷ lệ tiêm chủng sởi tại nhiều địa phương thấp, hệ quả là sau nhiều năm vắng bóng, sởi đã bùng phát trở lại?

Báo cáo của Cục Y tế Dự phòng- Bộ Y tế, trong tháng 1-2014, đã có 241 trường hợp mắc sởi ở 24 tỉnh/thành phố, số mắc tập trung chủ yếu tại 4 tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Yên Bái, trong đó đã có 3 trường hợp tử vong (Hà Nội 1 và Yên Bái 2 trường hợp).

Theo báo trên, hầu hết các trường hợp mắc bệnh là do chưa được tiêm vắc xin sởi hoặc chưa nhận được đủ số mũi tiêm. Nhiều tỉnh, thành phố có trên 30% số mắc chưa được tiêm vắc xin, riêng Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh có trên 89% số mắc chưa được tiêm vắc xin sởi.

Nói về tỷ lệ trên, ngành Y tế "đổ lỗi" cho người dân không đưa con em đi tiêm chủng do lo ngại tai biến tiêm chủng. Ông Trần Đắc Phu- Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng- Bộ Y tế cho biết: Thật đáng tiếc, thời gian qua do quá lo sợ về phản ứng sau tiêm nên một số cha mẹ không đưa con đi tiêm chủng các vắc xin phòng bệnh, bao gồm cả vắc xin sởi, điều này đã làm gia tăng nguy cơ mắc sởi cho trẻ do không được tiêm phòng.

Cũng theo ông Phu, vắc xin sởi được đánh giá là an toàn. Các phản ứng sau tiêm thường nhẹ và sẽ hết trong khoảng từ 1- 2 ngày sau tiêm mà không cần điều trị gì.

Không chỉ vắc xin sởi được đánh giá là an toàn mà theo hầu hết các chuyên gia y tế, bệnh sởi là bệnh lành tính, ít có nguy cơ tử vong nhưng không hiểu vì nguyên nhân gì mà chỉ trong vòng một tháng theo số liệu của Bộ Y tế đã có 3 trẻ tử vong do bệnh "nhẹ này".

Ngành Y tế nên dũng cảm đối diện với sự thật, thừa nhận sai (nếu có), tránh tình trạng thành tích thì phô ra nhưng yếu kém thì cố tình chặn lại.

GS Phạm Gia Khải

Chưa hết, theo ông Phạm Nhật An- Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi trung ương, đến chiều 11-2-2014 đã có 5 bệnh nhi tử vong do sởi, 16 trường hợp nặng phải thở máy.

Lỗi của ai?

Trả lời phóng viên Báo Hải quan về câu hỏi dịch sởi đang gia tăng số bệnh nhân cùng việc đã có bệnh nhân bị tử vong do sởi, GS Phạm Gia Khải- Phó Chủ tịch Hội tim mạch Việt Nam khẳng định: "Để trẻ tử vong là trách nhiệm của ngành Y tế."

GS đầu ngành về tim mạch của Việt Nam bức xúc thốt lên: Vụ 3 trẻ tử vong sau khi tiêm vắc xin viêm gan B ở Quảng Trị, ngành Y tế còn chưa công bố nguyên nhân, vậy mà ngày 12-2-2014 Bộ Y tế đã hủy quyết định đình chỉ công tác đối với nữ y tá và bác sỹ trực tiếp tiêm khiến 3 trẻ tử vong và được quay lại làm việc. Điều này thực sự là không phù hợp.

Theo vị GS này, sở dĩ người dân "sợ" không đưa con em đi tiêm chủng là do họ mất niềm tin vào ngành Y tế khi để xảy ra quá nhiều tai biến tiêm chủng. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền phổ biến thì Bộ Y tế cũng chưa làm tốt để người dân hiểu hết những ích lợi của việc tiêm vắc xin phòng bệnh.

GS Phạm Gia Khải nhấn mạnh: Ngành Y tế nên dũng cảm đối diện với sự thật, thừa nhận sai (nếu có), tránh tình trạng thành tích thì phô ra nhưng yếu kém thì cố tình chặn lại. Với các ca tử vong sau tiêm vắc xin thời gian qua, Bộ nên công bố công khai những nguyên nhân khiến trẻ tử vong để người dân yên tâm mỗi khi đưa con đi tiêm. Nếu là lỗi của vắc xin thì nhận, lỗi trong thực hành quy trình tiêm chủng cũng phải công khai, không nên chỉ với nguyên nhân sốc phản vệ sau tiêm vắc xin mà biện minh, "né" tránh trách nhiệm.

"Khi có bất kỳ tai biến tiêm chủng xảy ra, ngành Y tế phải thành lập một Hội đồng thẩm định quốc gia gồm có các ngành như lâm sàng (kiểm tra đánh giá kết quả của vắc xin), điều chế thuốc (cho biết thành phần của các vắc xin được tiêm)... để có những nhận xét khách quan chứ không thể cho Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương toàn quyền đưa ra kết luận. Hãy để cho những chuyên gia đầu ngành lên tiếng mỗi khi sự việc xảy ra", GS Khải đề xuất.

Với dịch sởi nói riêng và nhiều dịch bệnh khác nói chung, nguyên tắc là khi bắt đầu có dịch cơ quan y tế phải gắt gao vào cuộc cùng với người dân, cơ quan chức năng để dập dịch, tránh để xảy ra những thương vong liên quan đến tính mạng của người dân. Tuy nhiên nhìn từ thực tế thời gian qua cho thấy, cơ quan chức năng chỉ "nóng" lên khi báo chí vào cuộc, đưa tin viết bài. Từ đây có thể thấy một phần về việc ngành Y tế đã thực sự có trách nhiệm với người dân, với chính trọng trách mà mình đang gánh vắc?

Theo ông Nguyễn Nhật Cảm- Giám đốc Trung tâm Y tế Dự phòng Hà Nội, đến nay vẫn còn 70.000- 100.000 trẻ dưới 2 tuổi chưa được tiêm chủng ngừa sởi tại Hà Nội. Số trẻ này đang có nguy cơ mắc sởi, nhất là trong thời điểm bệnh sởi có nguy cơ bùng phát như hiện nay.

Minh Châu