Một nhóm trí thức trẻ Việt Nam đang du học tại nhiều quốc gia trên thế giới đã khởi động phong trào dịch thuật “xuyên quốc gia” với mong muốn đưa thêm nhiều sách quý về Việt Nam.

Trưởng nhóm dịch thuật là tiến sĩ Nguyễn Xuân Hưng, Viện Sinh học phân tử tế bào ở Strasbourg (Pháp). Bên cạnh đó là các thành viên chính: Nghiên cứu sinh Nguyễn Ngọc Lương, Trường ĐH Quốc gia Chonbuk (Hàn Quốc); nghiên cứu sinh Trần Thị Thu Thủy, Trường ĐH California San Diego và Viện Sinh học Salk (Mỹ); tiến sĩ Lê Thị Nguyệt Minh, Bệnh viện Nhi Boston; nghiên cứu sinh Nguyễn Thanh Dịu, ĐH Oxford (Anh)...

Một số thành viên trong nhóm dịch sách, trên cùng là Giáo sư Harvey Lodish

Bìa bản gốc của cuốn Molecular Cell Biology (trái) và bản dịch tập 1 - Ảnh: TS Lê Thị Nguyệt Minh cung cấp

Giải thích lý do thôi thúc cả nhóm kết nối nhau và tham gia dự án dịch thuật, một thành viên thẳng thắn cho biết: “Nền giáo dục ĐH ở Việt Nam vẫn còn nghèo nàn vì thiếu tài liệu cập nhật cũng như các thiết bị phòng thí nghiệm. Hầu hết giáo trình khoa học ở trong nước, đặc biệt là sinh học, đều đã lạc hậu và minh họa nghèo nàn. Sinh viên thường dùng các giáo trình dịch hoặc biên soạn từ 10 đến 30 năm trước. Mặt khác, phần lớn sinh viên không thể đọc thạo tiếng Anh và ít có cơ hội tiếp cận các cuốn sách điện tử cũng như tạp chí khoa học chất lượng. Do vậy, việc dịch các cuốn sách chuyên ngành tiếng Anh ra tiếng Việt không chỉ giúp cho sinh viên Việt Nam dễ đọc hơn mà còn góp phần xây dựng vốn từ chuyên ngành cho những lĩnh vực nghiên cứu phát triển chóng mặt như sinh học phân tử và sinh học tế bào”.

Nhận thấy cuốn sách Molecular Cell Biology (Sinh học phân tử của tế bào) là một tài liệu quý và mới mẻ, rất hữu ích cho nhiều sinh viên cũng như những nhà nghiên cứu ngành sinh học tại Việt Nam, nhóm đã liên hệ tác giả cuốn sách là Giáo sư Harvey Lodish (thành viên sáng lập Học viện Nghiên cứu sinh y học Whitehead, Mỹ). Với ủng hộ nhiệt tình của Giáo sư Lodish, cả nhóm đã có hợp đồng dịch ấn bản 6 của cuốn sách nói trên. Từ đó, các thành viên lao vào dịch trên tinh thần tự nguyện và miễn phí. Tuy có sự khác biệt về địa lý và thời gian, nhóm vẫn cùng nhau làm việc rất mật thiết, thông qua các thảo luận hằng ngày trên một diễn đàn trực tuyến. Nhờ vậy mới đảm bảo bản dịch có tính nhất quán và các thuật ngữ thống nhất với nhau.

Năm 2010, thông qua Nhà xuất bản Trẻ tại TP.HCM, nhóm đã phát hành tập 1 gồm 3 chương đầu của cuốn sách. Như niềm mong đợi, tài liệu này đã được khá nhiều độc giả trong nước hồ hởi đón nhận.

Từ thành công bước đầu, các thành viên trong nhóm mong muốn dấy lên phong trào dịch thuật những cuốn sách chuyên ngành, để đưa thêm nhiều sách quý về nước. Nhóm cũng sẵn lòng chia sẻ những kinh nghiệm cho những nhóm khác về việc dịch thuật, liên lạc tác quyền hay nhà xuất bản...

Thừa thắng xông lên, nhóm chuẩn bị dịch tiếp ấn bản 7 của cuốn Molecular Cell Biology. Đây là ấn bản mới nhất, được phát hành ở Mỹ vào năm 2012, với rất nhiều kiến thức "nóng hổi", cập nhật về những sáng chế mới và kỹ thuật mới trong lĩnh vực sinh học.

Tuy nhiên, sau khi tập 1 cuốn sách xuất bản ở Việt Nam, nhóm cũng gặp phải khó khăn về tài chính không lường trước do chi phí ấn hành sách màu cho sát thực với bản gốc. Dù đã cố gắng hết sức để giảm giá bán (87.000 đồng/cuốn), song các thành viên cũng nhìn nhận giá thành như vậy vẫn còn khá cao đối với phần lớn sinh viên trong nước. Toàn bộ doanh thu từ việc bán sách tập 1 chỉ vừa đủ trả cho chi phí in ấn và phát hành.

Vì vậy, thông qua Hội Thanh niên - Sinh viên Việt Nam vùng Boston mở rộng (Mỹ), các thành viên kêu gọi mọi người gây quỹ, tiếp sức để nhóm có điều kiện mua bản quyền dịch thuật ấn bản 7. Không những thế, giá thành bản dịch sẽ giảm xuống, giúp nhiều sinh viên Việt Nam có thể tiếp cận dễ dàng hơn.

Theo kế hoạch, nhóm sẽ in tập 2 của cuốn sách vào tháng 3.2014 và những tập tiếp theo vào mỗi 6 tháng sau đó. Mọi sự hỗ trợ, đóng góp cho nhóm dịch thuật, vui lòng liên hệ: minhlehms@gmail.com hoặc Minh.Le@childrens.harvard.edu .

Như Lịch