Thời gian gần đây tình trạng đổ trộm, đổ bừa chất thải rắn xây dựng (CTRXD) tại một số nơi trên địa bàn Thành phố lại tiếp tục tái diễn nhất là tại các dự án đang xây dựng. Điều đáng nói, tình trạng này diễn ra đã lâu nhưng vẫn chưa có hướng giải quyết cụ thể.

Tiện đâu đổ đó

Chưa kịp vui mừng vì tuyến đường vành đai ba đoạn Ô Đống Mác - Đê Nguyễn Khoái được mở rộng, đẹp và khang trang hơn trước, những ngày này người dân ở tổ 5, phường Thanh Lương (Hai Bà Trưng) cảm thấy bức xúc khi hàng loạt bãi rác CTRXD bỗng dưng xuất hiện quanh khu vực dân cư sinh sống, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt, cũng như môi trường sống của người dân.

Dan van khon kho vi chat thai ran xay dung - Anh 1

Chất thải rắn xây dựng và chất thải sinh hoạt được đổ tràn lan trên tuyến đường mới thông xe - vành đai 3 Ô Đống Mác – đê Nguyễn Khoái.

Theo bà Vũ Hoàng Yến ở tổ 5, phường Thanh Lương cho biết, trước khi tuyến đường vành đai ba đoạn Ô Đống Mác - Đê Nguyễn Khoái được thông xe hoàn toàn, tình trạng đổ phế thải xây dựng đã nhiều lần xảy ra, đơn vị thi công phải nhiều lần cử người xuống khắc phục. Những tưởng khi đường thông, tình trạng trên sẽ được cải thiện, nhưng trên thực tế vài ngày trở lại đây, vấn nạn đổ trộm CTRXD lại tiếp tục diễn ra tại khu vực thi công cầu vượt của tuyến đường này. “Không chỉ rác thải xây dựng, cả rác sinh hoạt cũng bị vứt bỏ tại đây, khi trời nắng, rác thải bốc mùi hôi thối nồng nặc, gặp lúc trời mưa thì nước bẩn từ các chất thải nguy hại chảy thẳng xuống khu vực nhà dân hai bên đường” - bà Yến cho hay.

Cũng chung tình trạng như tại khu vực đường vành đai ba đoạn Ô Đống Mác – Đê Nguyễn Khoái, dọc tuyến đường ven sông Lừ thuộc ngõ 120 đường Trường Chinh thông qua ngõ 41 Đông Tác (quận Đống Đa) cũng xảy ra tình trạng CTRXD chất ngổn ngang gây mất mỹ quan đô thị, ô nhiễm môi trường. Hay như trước đó, báo Lao động Thủ đô cũng đã có nhiều bài viết phản ánh về tình trạng đổ rác thải xây dựng tràn lan dọc theo các tuyến đường mới như đường Bưởi, đường Võ Chí Công, ngõ 211 Khương Trung dẫn vào hồ Đầm Hồng, đường Trường Chinh. Tình trạng này diễn ra đặc biệt nghiêm trọng trên các đoạn đường gom của các KĐT mới tại các quận: Hoàng Mai, Nam Từ Liêm và huyện Thanh Trì…

Quản lý ngay từ “đầu nguồn”

Theo tìm hiểu của PV, để quản lý CTRXD năm 2013, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 16 quy định quản lý chất thải rắn thông thường trên địa bàn Thành phố. Trong đó nêu rõ, các hộ gia đình, cá nhân làm phát sinh rác thải xây dựng phải có biện pháp bảo vệ môi trường, không làm phát tán bụi bẩn, ô nhiễm môi trường, không sử dụng hè phố, lòng đường, nơi công cộng làm nơi lưu trữ chất thải rắn xây dựng; phải ký hợp đồng với đơn vị vệ sinh môi trường để thu gom, vận chuyển phế thải xây dựng về đúng nơi quy định của Thành phố.

Quy định là vậy nhưng thực tế, các hộ gia đình, cá nhân chỉ biết thuê đội ngũ vận chuyển phế liệu xây dựng đến chở, còn đường đi của nguồn thải này họ cũng chẳng quan tâm. Trong khi đó, đây là nguồn phát thải chính, và các chế tài xử phạt còn nhiều kẽ hở, dẫn đến tình trạng lộn xộn. Hay nói một cách đơn giản, vì lý do lợi nhuận các cá nhân này đều không đưa rác đến bãi tập kết theo quy định của Thành phố mà đổ trộm bừa bãi ra đường phố gây bụi và ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên, để có thể xử lý vi phạm về CTRXD không phải là dễ, nếu không phục kích bắt quả tang thì rất khó để đối tượng tâm phục khẩu phục. Về vấn đề này, ông Trần Đăng Hải, Chánh Thanh tra Sở Giao thông - Vận tải Hà Nội (GTVT) cho rằng, việc quản lý, xử phạt nạn đổ trộm phế thải xây dựng thuộc rất nhiều ngành, bao gồm Thanh tra GTVT, Cảnh sát giao thông, Cảnh sát môi trường, Thanh tra xây dựng, trong đó, chịu trách nhiệm chung là Sở Xây dựng Hà Nội. Về cơ bản khi xe vận chuyển trên đường, nếu vi phạm về che đậy, mui bạt… thì Thanh tra GTVT, Cảnh sát giao thông… sẽ xử lý; còn khi bắt quả tang đối tượng đổ trộm thì Cảnh sát môi trường, Thanh tra Xây dựng xử lý. Tuy nhiên thực tế đây chỉ là giải quyết phần ngọn không phải biện pháp xử lý tận gốc của vấn đề.

Bàn về trách nhiệm của chủ nguồn CTRXD, LS Trịnh Nam Ninh - Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, năm 2015, Chính phủ đã ra văn bản về việc quản lý chất thải và phế liệu (Nghị định 38/2015/NĐ-CP), tuy nhiên, văn bản này mới đưa ra những quy định chung. Để cụ thể hóa văn bản này, mới đây Bộ Xây dựng đã xây dựng dự thảo Thông tư quy định về quản lý chất thải rắn xây dựng và trình xin ý kiến các ban ngành và ý kiến nhân dân. “Đáng lưu ý, dự thảo có quy định khi muốn thi công, sửa chữa nhà ở riêng lẻ, người dân phải có bản kế hoạch quản lý chất thải rắn xây dựng, gửi lên UBND phường, xã nơi xây dựng công trình. Đây chính là những yêu cầu cụ thể về quy trình, trách nhiệm và những nội dung mà người dân phải báo cáo. UBND các cấp có thẩm quyền giám sát và xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật ” – LS Trịnh Nam Ninh cho hay.

Nhiều chuyên gia cho rằng, muốn giải quyết tình trạng đổ trộm rác thải xây dựng, cần phải xử lý nghiêm từ “gốc”. Sở Xây dựng Hà Nội là đơn vị chịu trách nhiệm chung, cần có những hướng dẫn cụ thể để các địa phương nghiêm tục thực hiện. Bên cạnh đó, khi cấp giấy phép xây dựng phải có sự rằng buộc, cam kết các điều khoản để chủ đầu tư và nhà thầu đổ phế thải đúng nơi quy định và nghiêm khắc xử phạt nếu không thực hiện.

Tuấn Dũng