Ngôi vị quán quân Thần tượng âm nhạc VN 2016 đã thuộc về Janice Phương, một ca sĩ Phillippines đang làm dâu tại Hà Nội. Sự cởi mở tiếp nhận của khán giả khi bình chọn cho Janice Phương chiến thắng Việt Thắng ở đêm thi cuối cùng, phải chăng là một tín hiệu tích cực cho thấy đám đông đang hướng đến giá trị âm nhạc đích thực?

Liệu Janice Phương có giống những giải nhất trước đây, ôm hoa rời khỏi bục trao giải Thần tượng âm nhạc VN là chìm khuất dần, lu mờ dần?

Dam dong dang huong den gia tri am nhac dich thuc? - Anh 1

Quán quân Thần tượng âm nhạc VN 2016 Janice Phương

Không ai phủ nhận, Janice Phương nhỉnh hơn Việt Thắng về trình độ biểu diễn. Janice Phương có chất giọng dày và ấm, lại có sở trường những ca khúc tiếng Anh. Kết quả mà Janice Phương gặt hái được, không có gì phải băn khoăn. Bởi lẽ, xét cho cùng, Janice nổi bật lên như một ca sĩ chuyên nghiệp giữa sân chơi Thần tượng âm nhạc VN vốn dành cho quần chúng đam mê ca hát.

21 tuổi, Janice Phương rời quê nhà nghèo khó ở Phililippines để sang Việt Nam tìm cách mưu sinh bằng nghề ca hát. Nếu như chị ruột của Janice Phương chấp nhận làm người giúp việc ở Macao, thì Janice Phương chấp nhận thù lao ít ỏi trong một ban nhạc biểu diễn hàng đêm trong quán bar tại Hà Nội.

Ở đó, Janice Phương đã gặp gỡ và kết hôn với người chồng cùng sở thích chơi nhạc. Được sự động viên của người thân bên chồng, Janice Phương đã ứng thí Thần tượng âm nhạc VN 2016 và được vinh danh gương mặt mới xuất sắc tại xứ sở cô vừa làm quen được 7 năm. 28 tuổi, Janice Phương trở thành Thần tượng âm nhạc VN đầu tiên khi đã yên bề gia thất.

Tuy nhiên, cái vượt trội của Janice Phương so với những người từng đăng quang Thần tượng âm nhạc VN không phải ở sự già dặn trong đời sống, mà nằm ở sự trải nghiệm trong biểu diễn. Janice Phương đã tồn tại bằng thu nhập của nghề hát, chứ không phải lơ ngơ từ các phong trào văn nghệ. Do vậy, cái danh hiệu Thần tượng âm nhạc VN mà Janice vừa nắm trong tay có rất nhiều cơ hội được đắc dụng và được tỏa sáng.

Có thể xem trường hợp Janice Phương như một ngã rẽ quan trọng của Thần tượng âm nhạc VN không? Biết đâu đấy! Thần tượng âm nhạc VN là cuộc thi tuyển lựa ca sĩ đầu tiên tại nước ta mua bản quyền nước ngoài. Với sức lan tỏa cực kỳ rộng khắp của America Idol, nam thanh nữ tú người Việt vào năm 2007 đã xếp hàng lũ lượt để tham gia Vietnam Idol. Cái tên gọi cuộc thi đầy kiêu hãnh ấy thực chất là sân chơi đầy ma mị kiểu phương Tây, với khẩu hiệu hấp dẫn “từ zero đến hero”.

Dam dong dang huong den gia tri am nhac dich thuc? - Anh 2

Công chúng hào hứng cứ ngây thơ tin tưởng cái công thức “từ zero đến hero” là con đường ngắn nhất để kiến tạo một ngôi sao, mà quên rằng doanh thu từ quảng cáo và phí nhắn tin mới là mục đích của những người tổ chức!

Từ trong cõi vô danh đùng một cái trở thành ngôi sao, thì ai mà không ham muốn. Các cuộc thi trước đó từng làm mưa làm gió như Tiếng hát truyền hình TPHCM hoặc Sao Mai đã phải lép vế trước cơn sốt Vietnam Idol, bởi cái thú chuộng yếu tố ngoại của người Việt đương thời.

Phải nói, Thần tượng âm nhạc VN 2007 gây tiếng vang rất lớn. Cô gái hồn nhiên 20 tuổi Phương Vy chỉ sau một đêm đã lừng lẫy khắp nơi. Hình ảnh Phương Vy len lỏi vào giấc mơ của nhiều bạn trẻ ước mộng giàu sang và vinh hiển bằng nghiệp cầm ca. Công chúng hào hứng cứ ngây thơ tin tưởng cái công thức “từ zero đến hero” là con đường ngắn nhất để kiến tạo một ngôi sao, mà quên rằng doanh thu từ quảng cáo và phí nhắn tin mới là mục đích của những người tổ chức!

Đám đông bình chọn ra Thần tượng âm nhạc VN nhưng đám đông không có khả năng nuôi dưỡng Thần tượng âm nhạc VN. Những tràng pháp tay ngắn ngủi không để lại chút dư âm lạc quan nào khi Thần tượng âm nhạc VN va chạm với thị trường âm nhạc. Ca sĩ Phương Vy được sự đỡ đầu của nhạc sĩ Đức Trí cũng chập chững những bước đi đầu tiên, nhưng không thể định hình phong cách một ngôi sao.

Bây giờ, ca sĩ Phương Vy đã cưới chồng ngoại quốc và yên tâm làm mẹ, khép lại một câu chuyện đẹp đẽ như huyền thoại và cũng day dứt như huyền thoại!

Sự thắng lợi về mặt kinh tế của Thần tượng âm nhạc VN 2007 đã đánh thức cơn ngái ngủ của những bầu show tinh khôn tại Việt Nam. Hễ chương trình nào ăn khách trên thế giới thì ngay lập tức mua bản quyền để lôi cuốn dân ta vào nỗi hưng phấn tương tác truyền hình thực tế.

Các cuộc thi như Tìm kiếm tài năng VN hoặc Giọng hát Việt đều có màu sắc tương tự. Hãy ghi danh, hãy nhận lấy một con số thứ tự và hãy chờ đợi cơ hội tỏa sáng trên màn ảnh nhỏ. Bạn sẽ có tất cả, nếu may mắn được khán giả bình chọn. Trò chơi phương Tây cứ thế mà tiêu hoang bao nhiêu thời gian, tiền bạc và công sức của người Việt. Tất cả cứ nhào nhào lên mà không ai kịp nhớ ra, tài năng nghệ thuật vốn luôn khan hiếm, và nghề hát là một hành trình cực kỳ khắc nghiệt!

Sau 7 mùa tổ chức, hôm nay công chúng còn nhớ bao nhiêu gương mặt từng đăng quang Thần tượng âm nhạc VN? Thần tượng âm nhạc VN năm 2008 – Quốc Thiên sau album đầu tay “Hát cùng tôi” không chút tiếng vang, đã quay về… vạch xuất phát. Gần đây, Quốc Thiên được chú ý lại với danh nghĩa… con nuôi của danh hài Hoài Linh và tập tành hát nhạc bolero.

Dam dong dang huong den gia tri am nhac dich thuc? - Anh 3

Ca sĩ Quốc Thiên

Thần tượng âm nhạc VN 2012 – Yasuy sau scandal chối bỏ con riêng, đã quay lại buôn làng dân tộc Chu Ru tiếp tục cuộc sống đạm bạc. Thần tượng âm nhạc VN 2014 – Nhật Thủy vẫn còn lêu bêu chìm nổi để có được vài show diễn lẻ loi. Thần tượng âm nhạc VN 2015 - Trọng Hiếu thì ung dung làm một chàng Việt kiều và xem cái giải thưởng như một món quà danh phận an ủi khi vào đời.

Các cuộc thi như Tìm kiếm tài năng VN hoặc Giọng hát Việt đều có màu sắc tương tự Thần tượng âm nhạc VN. Hãy ghi danh, hãy nhận lấy một con số thứ tự và hãy chờ đợi cơ hội tỏa sáng trên màn ảnh nhỏ. Bạn sẽ có tất cả, nếu may mắn được khán giả bình chọn. Trò chơi phương Tây cứ thế mà tiêu hoang bao nhiêu thời gian, tiền bạc và công sức của người Việt.

Thần tượng âm nhạc VN duy nhất tạm thời vẫn còn bóng dáng trong lòng người hâm mộ là Uyên Linh. Bằng tuổi với Phương Vy, năm 2007 thì Uyên Linh cũng ứng thí Thần tượng âm nhạc VN nhưng... trượt ngay từ vòng đầu. Không nản chí, Uyên Linh tiếp tục ứng thí Sao Mai 2009 và lọt vào vòng chung kết khu vực phía Bắc.

Có công cầm micro ắt có ngày đoạt giải, Uyên Linh đã giành được ngôi vị quán quân Thần tượng âm nhạc VN 2010. Đi thi hoài đi thi mãi cũng là một cách rèn luyện để trưởng thành, vì nhân tài như lá mùa thu. Bài học ấy đúng với ca sĩ Uyên Linh. Phải thừa nhận, Uyên Linh bản lĩnh hơn hẳn các thí sinh Thần tượng âm nhạc VN 2010.

Thế nhưng, cái giải nhất giữa những người đang tập hát không hề đồng nghĩa với đẳng cấp ca sĩ. Ngay khi vừa đăng quang, Uyên Linh đã có thái độ chảnh chọe và được uốn nắn bởi nhiều lời cảnh tỉnh thẳng thắn của những người đi trước. Ca sĩ Thanh Lam nhận định: “Uyên Linh cũng bình thường thôi!”, còn nhạc sĩ Lê Minh Sơn đánh giá: “Những cái gọi là hiện tượng như Uyên Linh sẽ chìm nghỉm sau chỉ 2 năm và không biết lóe sáng lên được mấy lần”.

Sự thật sau đó ca sĩ Uyên Linh “lóe sáng” vì những vụ hét giá cat-xê và gây ầm ĩ vì vụ tình ái lăng nhăng bị đánh ghen. Cũng may, ca sĩ Uyên Linh sớm tỉnh ngộ, và lấy lại được phong độ bằng những ca khúc có sức quyến rũ người nghe như “Người hát tình ca” và “Chờ người nơi ấy”. Cho nên, vị trí của ca sĩ Uyên Linh hôm nay có được là nhờ cô tự trả giá bằng những vấp váp riêng tư, chứ vầng hào quang hư ảo hắt ra từ danh hiệu Thần tượng âm nhạc VN không mấy lấp lánh!

Thần tượng âm nhạc VN nói trắng ra là một sân chơi mang nặng tính trình diễn. Thí sinh trình diễn ham muốn nổi tiếng, giám khảo trình diễn phù phiếm đong đưa, còn nhà tổ chức trình diễn kỹ nghệ kiếm tiền. Hãy để mắt một chút đến lịch trình của Thần tượng âm nhạc VN. Vì sao trước kia họ xin phép cuộc thi hai năm một lần, mà gần đây lại triển khai từng năm như vậy? Rất đơn giản, Thần tượng âm nhạc VN đang sốt ruột cạnh tranh thu hút thí sinh với các cuộc thi khác. Nếu tổ chức cách năm thì thí sinh sẽ ùa hết sang “Giọng hát Việt”, “Nhân tố bí ẩn” hoặc “Tìm kiếm tài năng VN”, hoặc những cuộc thi khiêm tốn hơn như “Thần tượng bolero” hoặc “Tuyệt đỉnh tranh tài”.

Chính đơn vị sở hữu Thần tượng âm nhạc VN còn không đủ tự tin vào thương hiệu của họ, thì thí sinh đăng quang cũng chỉ giống như những đốm sáng vụt qua show biz mà thôi. Nếu có vớt vát, thì lấy cái đuôi Idol gắn vào nghệ danh như Trà My Idol, Thanh Duy Idol hoặc Hương Giang Idol. Càng nghĩ càng thấy thương thân phận “thần tượng” thời bận rộn đua chen!