Trước tình hình thiệt hại do rủi ro thiên tai (RRTT) ngày một nhiều, gây ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển kinh tế và đời sống xã hội, các chuyên gia cho rằng, cần phải xây dựng mô hình quản lý RRTT và biến đổi khí hậu chung để đảm bảo an toàn tài chính và ngân sách Nhà nước.

Dam bao an toan tai chinh bang mo hinh quan ly rui ro thien tai - Anh 1

Việt Nam là quốc gia phải gánh chịu nhiều nguy cơ thiên tai như: bão, lốc xoáy, lũ lụt và hạn hán. Ảnh Internet.

Tại Hội thảo Giải pháp tài chính cho RRTT tại Việt Nam diễn ra hôm nay 15-11, ông Nguyễn Hữu Chí, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, Việt Nam là quốc gia phải gánh chịu nhiều nguy cơ thiên tai như bão, lốc xoáy, lũ lụt và hạn hán. Trong vòng 20 năm từ năm 1989 đến 2013, trong tổng số 260 sự kiện được ghi chép lại thì RRTT như bão, lụt chiếm tỷ lệ cao nhất tới 40% các loại hình thiên tai. Ước tính có khoảng 60% tổng diện tích đất đai và 71% dân số phải chịu nguy cơ bão và lũ lụt. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), tại Việt Nam bình quân hằng năm số người chết do RRTT vào khoảng 750 người, thiệt hại về kinh tế ước tính 1% GDP, tương đương với 40.000 tỷ đồng.

Với những tổn thất đó, năm 2013 Quốc hội đã thông qua Luật Phòng chống thiên tai để đảm bảo nguồn lực thực hiện điều này; Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt chiến lược phòng chống thiên tai làm cơ sở cho các bộ ngành, địa phương xây dựng chiến lược chi tiết… Đến nay, hệ thống các giải pháp đã cơ bản đáo ứng nhu cầu phòng chống và khắc phục RRTT.

Tuy nhiên, do diễn biến phức tạp cũng như thiệt hại do thiên tai dây ra ngày một nặng nề, ngân sách Nhà nước có khả năng sẽ gặp khó khăn trong khắc phục hậu quả thiên tai. Do vậy, việc xây dựng các công cụ tài chính mới trong quản lý và chuyển giao RRTT là cần thiết. Trong đó giải pháp bảo hiểm là công cụ hữu hiệu không chỉ giảm nhẹ gánh nặng rủi ro, chuyển rủi ro ra thị trường quốc tế mà còn góp phần xây dựng nhận thức về thiên tai”, Thứ trưởng Nguyễn Hữu Chí nhận định.

Theo bà Lê Thị Thùy Vân, Trưởng Ban Nghiên cứu phát triển thị trường, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Việt Nam hiện nay đã có nhiều công cụ tài chính khác nhau để đảm bảo tài chính nhằm ứng phó và khôi phục thiên tai. Đó là: Ngân sách Nhà nước; Nguồn đóng góp tự nguyện của các tổ chức cá nhân trong nước; Quỹ phòng chống thiên tai; Hỗ trợ quốc tế; Sác sáng kiến tài chính và bảo hiểm rủi ro.

Song, theo bà Vân, mặc dù chính sách hiện hành vẫn đảm bảo thực hiện cho các nhiệm vụ chi cho khắc phục thiên tai, nguồn kinh phí từ ngân sách Nhà nước mới chỉ đáp ứng được một phần tổng thiệt hại hàng năm. Cùng với đó, ngân sách mới chỉ đảm bảo được các chính sách cứu trợ khẩn cấp sau thiên tai và các chính sách khắc phục thiên tai, còn ngân sách dành cho đầu tư phát triển sau thiên tai, thảm họa (công tác tái thiết) vẫn còn thiếu thốn. Trong điều kiện thiên tai xảy ra với tần suất và mức độ ngày càng lớn và trên diện rộng, ngân sách Nhà nước sẽ gặp khó khăn khi xảy ra các thiên tai lớn cả về hỗ trợ khẩn cấp và tái đầu tư phục hồi cơ sở hạ tầng.

Trước thực trạng đó, ông Sebastian Eckardt, Chuyên gia Kinh tế trưởng, WB tại Việt Nam cho rằng Việt Nam cần phải xây dựng chiến lược bảo về tài chính, cụ thể là mô hình RRTT. Mô hình này có thể làm căn cứ để Chính phủ gây dựng một chiến lược đảm bảo tài chính cho các phí tổn do thiên tai gây ra.

“Chiến lược bảo vệ tài chính hiệu quả về mặt kính tế phải được xây dựng dựa trên kết hợp tối ưu giữa các nguồn/công cụ tài chính, qua đó tổn thất thiên tai có thể được phân tầng và đảm bảo kinh phí thông qua kết hợp với các công cụ như dự phòng ngân sách, quỹ phòng chống thiên tai (trung hạn) ở trung ương và địa phương, nguồn tín dụng dự phòng, các công cụ chuyển giao rủi ro (bao gồm cả bảo hiểm) để đảm bảo truyền dẫn vốn và kinh phí một cách hiệu quả và kịp thời”, ông Sebastian nhấn mạnh.

Thùy Linh