Bên lề Hội nghị ngoại giao 28 tháng 12/2013 tại Hà Nội, Đại sứ Việt Nam tại Triều Tiên Lê Quảng Ba đã tiết lộ nhiều thông tin thú vị về đời sống xã hội bên trong một đất nước Triều Tiên bị cấm vận, khép kín.

Dai su Viet Nam giai ma 'bi an' Trieu Tien: 'Bao gio ta co the lam duoc nhu ho?' - Anh 1

Thành phố Bình Nhưỡng được quy hoạch rất bài bản. Ảnh:T.L

“Riêng tôi thấy rằng, khi đánh giá về đất nước Triều Tiên cần bình tĩnh xem xét và đặt câu hỏi: “Bao giờ ta có thể làm được như họ?” - Đại sứ Lê Quảng Ba nhận định.

- Thưa Đại sứ, hình ảnh của Triều Tiên hiện nay chủ yếu được biết đến như một quốc gia nhiều tiềm lực quốc phòng, nhưng cuộc sống xã hội còn nhiều khó khăn. Từ góc nhìn của Đại sứ, một Triều Tiên thực sự sẽ như thế nào?

- Đúng là nếu chỉ đọc báo chí bên ngoài thì tưởng như Triều Tiên rất đói khổ, kiệt quệ.

Song nhiều đoàn của Việt Nam và các nước khác sau khi thăm Triều Tiên về đều có chung cảm tưởng: Không ngờ Triều Tiên lại phát triển đến như vậy. Cơ sở hạ tầng của Triều Tiên rất phát triển, họ có tàu điện ngầm từ mấy chục năm trước, đường phố rộng rãi, sạch đẹp và có nhiều tòa nhà cao tầng hoành tráng.

Họ quy hoạch thành phố rất bài bản. Triều Tiên có sân vận động to gấp gần 4 lần sân Mỹ Đình của Việt Nam. Đó là nói về bên ngoài. Còn những chương trình biểu diễn nghệ thuật của họ thì thực sự đáng khâm phục.

Tôi nghĩ ở đây có vấn đề về thông tin. Chẳng hạn như có 100 thông tin, hình ảnh đăng tải trên thế giới về Triều Tiên thì có đến 80% là từ báo chí phương Tây, hay các nước mà Triều Tiên gọi là thù địch - tức chỉ nói xấu, hay không có thì dựng ra là có. Bản thân Triều Tiên cũng ít đưa hình ảnh của mình ra ngoài, nên dễ dẫn đến bị nhìn nhận sai lệch. Riêng tôi thấy rằng cần bình tĩnh xem xét và đặt lại câu hỏi: “Bao giờ ta có thể làm được như họ?”

- Theo ông, đâu là những lĩnh vực mà Triều Tiên hiện vượt trội?

- Hoàn cảnh của họ hiện nay bị bên ngoài bao vây, cấm vận giống Việt Nam vài chục năm trước. Nhưng trong điều kiện đó, họ vẫn phát triển cơ sở hạ tầng, công nghệ và đặc biệt là nghệ thuật đến mức tinh vi như vậy thì rất đáng nể. Tôi cho rằng đó cũng là điều để suy nghĩ.

Dai su Viet Nam giai ma 'bi an' Trieu Tien: 'Bao gio ta co the lam duoc nhu ho?' - Anh 2

Nhịp sống nơi đây cũng hối hả như bao nơi khác trên thế giới.

- Một bài viết mới đây trên Hãng thông tấn Anh Reuters bình luận, Triều Tiên dưới thời kỳ của nhà lãnh đạo trẻ tuổi Kim Jong-un đã có tốc độ phát triển nhanh về xây dựng, không chỉ ở các khu vực thành thị mà cả ở vùng nông thôn. Đại sứ có chung nhận định?

- Ý kiến nhận xét này khá đúng. Tốc độ xây dựng đang lan nhanh không chỉ ở Bình Nhưỡng hay các thành phố lớn khác, mà cả ở các khu vực nông thôn. Những dịp tôi đi đến các tỉnh, địa phương của họ đều thấy các công trình công cộng từ cầu, đường cho đến nhà ở đang mọc lên khắp nơi.

Xây dựng mới từ năm 2012 trở lại đây nhiều hơn so với thời kỳ trước, gồm cả những công trình hoành tráng và tầm cỡ như khu công viên nước, khu đua ngựa. Nói thật là tôi chưa từng được nhìn thấy hay đến những khu vực đẹp và tầm cỡ hơn thế. Chúng rất rộng, to và hiện đại. Nếu thả bộ ở một khu phố của Bình Nhưỡng và không nhìn thấy chữ Triều Tiên thì ai cũng cứ nghĩ rằng họ đang ở một nước phương Tây nào đó.

- Thật đáng ngạc nhiên...

- Cảm nghĩ của bạn cũng giống nhiều người sau khi đến Triều Tiên. Trước khi đến, họ cứ nghĩ Triều Tiên là quốc gia vô cùng nghèo đói và khốn khổ, người dân thì hiếu chiến. Nhưng đó là bởi họ chưa trực tiếp tham quan Triều Tiên. Cha ông ta đã có câu "Trăm nghe không bằng một thấy". Nếu ta tiếp nhận thông tin qua nguồn gián tiếp, sự sai lệch sẽ rất nhiều.

Song, có một điều đặc biệt ở Triều Tiên là đi đến đâu sẽ chỉ biết đúng nơi đó, chứ không thể suy luận hết về mọi thứ. Nhất là về chính sách hay về quyết định của họ. Họ rất linh hoạt và có nhiều sự thay đổi. Trở lại với câu hỏi của bạn về nhận định của Reuters, thực ra Triều Tiên vốn đã có một mức phát triển như vậy, nhưng do họ không biết đến nên tưởng là mới.

- Trong một phân tích của phương Tây gần đây, có dự đoán nếu khả năng thống nhất bán đảo Triều Tiên diễn ra thì đây sẽ là đất nước vô cùng hùng mạnh, vì bản thân dân tộc Triều Tiên đã tiềm ẩn nhiều nội lực. Nhận định của đại sứ?

- Tôi nghĩ, có nhiều dân tộc bên ngoài làm được nhiều điều vĩ đại và Triều Tiên là trường hợp rất đáng nghiên cứu để tham khảo. Trước hết là để đánh giá được cho đúng họ và tìm ra được những lĩnh vực mà ta có thể hợp tác. Về công nghệ cao, Triều Tiên có nhiều thành tựu mà ta phải ngưỡng mộ.

Tiềm lực của người Triều Tiên chính là sức mạnh tinh thần và văn hóa, từ đó dẫn đến tiềm lực quốc phòng của họ. Còn về khả năng thống nhất thì đó là câu chuyện còn dài.

- Đâu là điều mà Đại sứ ấn tượng nhất về con người và đất nước Triều Tiên?

- Đó chính là sự chịu khó, chịu khổ và tinh thần lao động của họ. Bên cạnh đó là ý chí dân tộc và phải nói dân tộc Triều Tiên rất tài hoa. Nếu đi xem một buổi biểu diễn của họ thì mới thấy tinh hoa và chiều sâu văn hóa của họ lớn đến thế nào.

Dai su Viet Nam giai ma 'bi an' Trieu Tien: 'Bao gio ta co the lam duoc nhu ho?' - Anh 3

Một góc đường phố Bình Nhưỡng.

- Đại sứ đã gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Cảm nhận của Đại sứ về Chủ tịch Triều Tiên như thế nào?

- Tôi đã gặp không chỉ hai hay ba lần, mà nhiều lần. Tôi có rất nhiều ảnh chụp cùng và bắt tay, nói chuyện với ông Kim Jong-un. Phải nói là cảm nhận rất tốt. Thời kỳ cố Chủ tịch Kim Jong-il thì tôi chỉ bắt tay và nói chuyện vài ba câu. Song với Chủ tịch Kim Jong-un thì cuộc nói chuyện kéo dài hơn và rất thoải mái. Các cuộc hội thoại với ông Kim Jong-un đều rất vui vẻ và Chủ tịch Triều Tiên đặc biệt có cảm tình với người Việt Nam. Chẳng hạn như mùng 1 tết năm ngoái, Chủ tịch Triều Tiên mời tất cả đoàn ngoại giao dự tiệc cùng.

Ông ấy đi từng bàn chúc rượu và cười nói vui vẻ, hay dịp Quốc khánh cũng rất thân thiện.

- Đại sứ nhận định như thế nào về nhu cầu đổi mới hiện nay ở Triều Tiên, vốn đã rất được kỳ vọng khi Chủ tịch Kim Jong-un lên nắm quyền?

Dai su Viet Nam giai ma 'bi an' Trieu Tien: 'Bao gio ta co the lam duoc nhu ho?' - Anh 4

Chủ tịch Kim Jong-un trong chuyến thăm một đơn vị quân đội Triều Tiên.

- Có thể nói các thời kỳ của Triều Tiên luôn nhìn về phía đổi mới, song 2 thời kỳ trước của Chủ tịch Kim Nhật Thành và Chủ tịch Kim Jong-il thì có nhiều tư tưởng khép kín hơn, do ở cạnh các nước lớn và bị sức ép nên buộc phải tự chủ. Họ cho rằng, nếu mở cửa sẽ chỉ tiếp thu tư tưởng cực đoan.

Theo những gì tôi chứng kiến từ năm 2012 đến nay, Triều Tiên đã thay đổi rất nhiều về tư duy. Đây là điều rất quan trọng. Cũng giống như Việt Nam trước thời kỳ đổi mới phải thay đổi trước hết về tư duy, phải đổi mới cái đầu đã. Trước đây, Triều Tiên luôn cho rằng họ đã đạt đến độ hoàn thiện cả về chính trị lẫn kinh tế và không cần phải học hỏi ai nữa. Song gần đây thì các nhà lãnh đạo lẫn báo chí Triều Tiên luôn thể hiện thái độ cầu tiến, với tuyên bố sẵn sàng học hỏi những gì tốt hơn để đưa Triều Tiên tiếp tục tiến lên. Rõ ràng đây là một sự đổi mới tư duy, so với thời kỳ trước họ luôn cho rằng mọi chính sách đều đã hoàn hảo rồi.

Song Triều Tiên chưa có một chính sách nào mang tính bước ngoặt hay dấu mốc, để từ đó đánh dấu một sự đổi mới. Song ở điểm nọ, điểm kia trong công nghiệp, thương nghiệp, sản xuất đã có dấu hiệu mới tăng tính tự chủ cho địa phương, cho xí nghiệp và nếu vượt chỉ số khoán doanh nghiệp sẽ được hưởng. Rồi Luật Đầu tư, thu hút vốn nước ngoài của Triều Tiên đã có nhiều điểm mới, dù chưa thành hẳn dấu mốc hay tạo nên chiến lược ồ ạt ngay. Mọi người đều nhận định tình hình dưới thời Kim Jong-un phải đối mặt với yêu cầu đổi mới, vì bên ngoài diễn biến rất mạnh. Nếu Triều Tiên vẫn tiếp tục đóng cửa, đi theo cách cũ sẽ khó tồn tại được.

- Nội lực của Triều Tiên hiện ra sao, thưa ông?

- Hiện chính quyền Triều Tiên đang tập trung cao độ vào xây dựng kinh tế, tăng cường chú ý nông nghiệp, công nghiệp nhẹ và công nghệ cao và giải quyết nâng cao đời sống nhân dân. Vì họ cho rằng về chính trị và quân sự Triều Tiên đã là cường quốc rồi, giờ chỉ phải tập trung cho sức mạnh kinh tế. Đó là những cái thể hiện rõ, dù ban lãnh đạo Triều Tiên không công khai dùng từ đổi mới, hay không muốn nói rằng Triều Tiên đang học Trung Quốc mở cửa. Họ tránh đề cập việc đi theo mô hình của bất cứ nước nào, nhưng rõ ràng họ rất chú ý tham khảo mô hình của Việt Nam và những kinh nghiệm đổi mới của Trung Quốc khi cử nhiều cán bộ đi học tập, nghiên cứu. Nhưng Triều Tiên sẽ có cách làm riêng của họ.

Dai su Viet Nam giai ma 'bi an' Trieu Tien: 'Bao gio ta co the lam duoc nhu ho?' - Anh 5

Chủ tịch Kim Jong-un và phu nhân tới thăm một khu giải trí ở Bình Nhưỡng

- Liên quan đến đổi mới, nhà lãnh đạo trẻ Kim Jong-un đã khởi xướng và đưa các quán ăn nhanh kiểu của phương Tây hay đưa hình tượng chú chuột Mickey của Hollywood (Mỹ) vào cuộc sống tại Bình Nhưỡng. Sự đón nhận của người dân Triều Tiên như thế nào, thưa đại sứ?

- Họ rất hào hứng. Nhưng những quán ăn nhanh hay biểu tượng chuột Mickey như bạn nói chỉ là rất nhỏ. Thực tế là có rất nhiều thứ của phương Tây đã vào thủ đô Bình Nhưỡng. Nếu đi đến các cửa hàng ở Bình Nhưỡng, có rất nhiều thứ khiến du khách phải tự hỏi vì sao ở đây lại có những đồ này. Họ cứ tưởng như Triều Tiên là một hoang đảo. Thực ra ở Bình Nhưỡng đã có rất nhiều hàng hóa phương Tây, kể cả xe Lexus.

- Giá của các mặt hàng đó như thế nào, thưa đại sứ? Liệu người dân có thể mua được hay không?

- Giá các mặt hàng phương Tây này tất nhiên vẫn còn khá đắt và chỉ dành cho những người có tiền. Song nhiều nơi khác - đặc biệt là những khu vui chơi giải trí như công viên nước rất hiện đại - thì người dân Bình Nhưỡng vào tham quan và vui chơi bình thường.

- Xin cảm ơn Đại sứ về cuộc trò chuyện!

Theo Tô Phương Thủy (Lao Động)