Việc thành lập công ty ở Việt Nam đã đơn giản hơn rất nhiều nhưng thủ tục xin giấy phép bổ sung để mở rộng hoạt động rất tốn thời gian, Trưởng đại diện Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam chia sẻ.

Bên lề Tọa đàm "Ngày Doanh nhân bàn về xóa bỏ rào cản kinh doanh" do BizLIVE tổ chức ngày 11/10, ông Marko Walde, Trưởng đại diện Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK Việt Nam) có những chia sẻ về môi trường kinh doanh ở Việt Nam, về doanh nhân Việt và những kiến nghị để cải thiện môi trường đầu tư.

Ông có nhận định gì về môi trường đầu tư của Việt Nam trong những năm gần đây?

Tôi cho rằng các quy định về đầu tư đối với các doanh nghiệp nước ngoài nói chung và doanh nghiệp Đức nói riêng hiện khá tốt. Việt Nam luôn là một trong những nước được các nhà đầu tư Đức quan tâm, tìm hiểu và khảo sát, khi các doanh nghiệp này muốn mở rộng sản xuất hoặc tìm nơi đầu tư ở Đông Nam Á và Châu Á.

Tuy vậy, vẫn còn hai thách thức chính cho các nhà đầu tư tại Việt Nam. Thứ nhất, chuỗi cung ứng tại Việt Nam hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu và chưa thực sự hiện đại. Thứ hai, chất lượng và kỹ năng lao động tại Việt Nam chưa cao.

Với các nhà đầu tư Đức đầu tư vào công nghệ cao, họ rất cần những công nhân lành nghề có thể điều khiển và vận hành các máy móc hiện đại. Chính vì vậy, Việt Nam cần phải đào tạo nguồn lao động của mình một cách bài bản và phù hợp với thực tế, đặc biệt cho ngành cơ khí công nghiệp và cơ điện tử.

Qua tiếp xúc, các doanh nghiệp Đức nhìn nhận môi trường đầu tư của Việt Nam như thế nào, thưa ông?

Qua quan sát, tôi thấy các nhà đầu tư Đức, những người đã đầu tư tại Trung Quốc cách đây 10 - 15 năm, đang có xu hướng mở rộng đầu tư tại châu Á. Việt Nam luôn là một điểm đến lý tưởng dành cho các nhà đầu tư này.

Phần lớn các doanh nghiệp Đức muốn đầu tư tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong một số lĩnh vực như sản xuất ô tô, các doanh nghiệp Đức rất khó tìm được các đối tác cung ứng phù hợp. Vậy nên họ sẽ lựa chọn Thái Lan làm điểm đến đầu tư.

Đối với ngành công nghệ cao như dược và thiết bị y tế, Singapore và Malaysia sẽ là sự lựa chọn của họ, vì các nước đó đáp ứng được các đòi hỏi họ đề ra. Các nhà đầu tư thuộc các lĩnh vực khác ngoài các lĩnh vực trên, họ thường sẽ chọn Việt Nam.

Trở ngại của doanh nghiệp Đức khi đầu tư tại Việt Nam là gì?

Doanh nghiệp FDI có thể dễ dàng và nhanh chóng nhận được chứng nhận đầu tư từ chính quyền. Tuy nhiên nếu họ muốn thay đổi nội dung trong giấy phép đó, muốn thay đổi quy mô đầu tư hoặc muốn bán sản phẩm của họ tại thị trường Việt Nam, họ cần phải có các giấy phép con.

Ngay cả việc hợp tác với các tổ chức nước ngoài hay của Đức trong việc đào tạo công nhân của mình, họ cũng cần phải xin giấy phép. Điều này khiến cho quá trình xin giấy phép mất rất tốn thời gian. Những thủ tục hành chính này thực sự là rào cản cản trở các doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài tại đây.

Ông có gới ý gì về các lĩnh vực phù hợp với doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư tại Đức và EU?

Hiện tại có hai doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động tại Đức, đó là Tập đoàn FPT và Ngân hàng VietinBank. Đối với các ngành như sản xuất phần mềm, dịch vụ nghiệp vụ doanh nghiệp (BPO) và công nghệ thông tin (IT), Đức thật sự là một thị trường rất hấp dẫn.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt có nhiều cơ hội tại các ngành nông nghiệp và chế biến thực phẩm ở Đức. Việt Nam là nước lớn thứ hai trên thế giới về xuất khẩu cà phê trong khi Đức là nước nhập khẩu cà phê số 1 của Việt Nam. Điều ngạc nhiên là ngay tại nước Đức không mấy ai biết điều đó, vì họ không thể phân biệt được đâu là cà phê của Việt Nam trong các cửa hàng, siêu thị.

Không hề có sự tồn tại của nhãn hàng nông sản “Made in Vietnam” nào tại Đức. Do đó, những sản phẩm nông sản của Việt nam rất có tiềm năng tại thị trường này.

Ông có nhận xét gì về doanh nhân Việt Nam?

Doanh nhân Việt Nam rất năng động, chịu khó và cũng rất đáng tin cậy, nếu bạn so sánh Việt Nam với các nước khác trong khu vực Đông Nam Á. Tôi tin tưởng rằng văn hóa doanh nghiệp của Đức và của Việt Nam không mấy khác biệt. Và qua kinh nghiệm mà chúng tôi có được, doanh nghiệp Việt Nam rất đáng tin cậy để trở thành đối tác của doanh nghiệp Đức.

Ông và AHK có kiến nghị gì cho Chính phủ Việt Nam?

Chính phủ Việt Nam nên có định hướng chiến lược phát triển và thu hút đầu tư FDI lâu dài và bền vững. Việt Nam cần xây dựng và phát triển nền công nghiệp phụ trợ hiệu quả, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị để đảm bảo các lợi thế cạnh tranh bền vững và lâu dài của Việt Nam, giúp giữ chân các doanh nghiệp FDI ở lại đây.

Ngay đối với các nhà đầu tư Đức, họ cũng không muốn nhập khẩu 100% vật liệu đầu vào, mà mong muốn có được các nhà cung cấp phù hợp tại Việt Nam.

Kiến nghị thứ hai là chính phủ Việt Nam nên chú trọng vào đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt trong lĩnh vực cơ khí, cơ điện tử. Để tìm kiếm 1 nơi có nguồn lao động rẻ, điều đó không khó trong hiện tại, nhưng luôn là thách thức để có thể tìm 1 quốc gia có thể cung cấp nguồn lao động chất lượng cao.

Đó sẽ là một biện pháp mà các bên cùng có lợi (win-win). Theo đó, thanh niên Việt Nam có thể tiếp nhận một nền giáo dục tốt. Để chế tạo hay lắp ráp ô tô, bạn không thể chỉ cần người tốt nghiệp đại học, mà còn cần cả thợ cơ khí có tay nghề cao. Điều đó còn đem lại lợi ích cho chính phủ Việt Nam và cho cả các nhà đầu tư nước ngoài.

Tôi cho rằng chương trình đào tạo nghề của Việt Nam cần có cuộc cải cách lớn trong những năm sắp tới.

Xin cám ơn ông!

Minh Tuấn