Sáng 2-11, trong phiên thảo luận tạo hội trường về tình hình kinh tế xã hội, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Bình Dương) đã cảnh báo về nguy cơ mất an ninh mạng và mất việc làm nếu chúng ta không dự báo và chuẩn bị tốt cho cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật mới ngày nay. Đặc biệt là nguy cơ tấn công các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dai bieu Quoc hoi canh bao ve nguy co mat an toan mang - Anh 1

Mặt trái của cuộc cách mạng chưa từng có trong lịch sử

Trong bài phát biểu của mình, đại biểu Phạm Trọng Nhân đề cập đến cuộc cách mạng lần thứ tư và ứng dụng internet kết nối vạn vật (IoT) với hệ thống giao thông thông minh, nhà thông minh, thành phố thông minh, xe tự hành, máy bay không người lái… đang ngày càng phát triển. Xu hướng điều hành và quản lý dân cư sắp tới cũng chủ yếu dựa trên không gian mạng.

Cuộc cách mạng này thay đổi căn bản phương thức sản xuất bởi sự can thiệp gần như toàn diện của hệ thống máy tính và trí tuệ nhân tạo thông qua internet để kết nối với các thiết bị thông minh đầu cuối. Các ứng dụng của nó nhằm thay thế những ngành trung gian, các công việc từ đơn giản đến phức tạp, được lặp đi lặp lại, gia công lắp ráp và các dịch vụ hành chính thông thường. IoT còn đóng vai trò trong việc tạo ra chuỗi giá trị giúp gia tăng năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Nó được dự báo tạo ra quy mô và tốc độ phát triển chưa từng có trong lịch sử.

Ảnh hưởng của cuộc cách mạng này nếu nhìn ở một góc độ khác, theo đại biểu Nhân, là một thách thức vô cùng lớn cho nền kinh tế. Theo báo cáo của Tổ chức lao động quốc tế công bố tháng 7-2016, trong hai thập kỷ tới, dự báo 56% việc làm ở Đông - Nam Á và 86% lao động ở Việt Nam trong các ngành dệt may, gia công lắp ráp có nguy cơ mất việc do ứng dụng các công nghệ tự động.

“Các lợi thế về lao động chi phí thấp, tài nguyên của nước ta cũng đang dần mất đi bởi sự ra đời của các vật liệu mới có khả năng tái tạo công nghệ nano và tự động hóa”, đại biểu này cảnh báo.

Những phát kiến này làm cho các nhà đầu tư có xu hướng chuyển dịch về những nơi có hạ tầng kỹ thuật công nghệ cao, công nhân có kỹ thuật cao và các trung tâm phân phối lớn. Thách thức này có nguy cơ phá vỡ cơ cấu các ngành kinh tế, do đó, theo ông Nhân, cần xem xét xác định cơ cấu các ngành kinh tế trong dài hạn. “Những ngành, lĩnh vực và nguồn lao động có nguy cơ bị thay thế cần phải được đánh giá và định vị lại trong kế hoạch dài hạn”, ông nói.

Tham gia chủ động và hiểu biết

Bên cạnh đó, một khi cộng đồng doanh nghiệp và Chính phủ gia tăng các kết nối IoT để đáp ứng các yêu cầu phát triển và quản trị của mình thì nguy cơ về an ninh mạng và nhu cầu kiểm soát an ninh mạng đặt ra cho người dùng và các chủ thể quản lý một trách nhiệm nặng nề, đại biểu Nhân lo ngại.

Nhiều người đang sử dụng các dịch vụ thuê nhà, taxi Uber, đấu giá hàng hóa qua mạng…, đặc biệt là đồng tiền ảo đang gây ra nhiều dư luận và hoài nghi trên các thị trường tài chính thế giới. Tuy nhiên, theo chuyên gia dự báo, đây là đồng tiền dự trữ thứ sáu thế giới trong vòng 15 năm tới và thực tế đến giờ nó vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Nó hiện vẫn đang tiếp tục thu hút một số lượng lớn khách hàng và giá trị huy động giao dịch không hề nhỏ.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân nói tiếp: “Hay như các trang mạng xã hội, trang tìm kiếm, các phần mềm nhắn tin điện thoại miễn phí qua internet mà tất cả chúng ta vẫn nghĩ đây là sản phẩm của những nhà cung cấp tốt bụng mà không biết rằng mỗi thành viên khi tham gia đã vô hình trở thành một tình nguyện viên góp phần thông tin về nhu cầu thị hiếu khách hàng thông qua các thuật toán theo dõi hành vi người dùng nhằm thu thập kết quả thống kê để cung cấp cho bên thứ ba. Vấn đề nguy hiểm ở đây chính là không kiểm soát được các hoạt động của nó mà ngược lại chính chúng ta đang bị theo dõi toàn diện mà không hề hay biết”.

Kết nối internet gây nguy cơ mất an toàn bị tấn công mạng càng lớn. Nguy hiểm không chỉ rình rập mỗi cá nhân mà hiểm họa này còn tác động và có nguy cơ lây lan trong toàn bộ hệ thống. Đặc biệt là nguy cơ tấn công các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia khi Chính phủ điện tử kết nối liên thông một cách toàn diện. Những thiết bị và ứng dụng kết nối thông minh qua IP hiện nay đã vượt tầm kiểm soát và quản lý của Nhà nước.

Theo đại biểu Nhân, không có quốc gia nào có thể đứng ngoài các cuộc tấn công mạng mỗi ngày đang tăng lên cả về số lượng và mức độ tinh vi và mức độ thiệt hại. Vì vậy Chính phủ cần có cách nhìn toàn diện mang tính hệ thống về những thách thức này để có những đối sách phù hợp.

Ngày nay, tăng trưởng của một quốc gia chỉ có thể được xem là bền vững khi các sản phẩm của nền kinh tế có tỷ trọng hàm lượng kỹ thuật cao, đồng thời các kiến tạo được thiết lập trên nền tảng liên kết về công nghệ với những đổi mới sáng tạo trong phát triển ứng dụng các loại vật liệu mới tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường. Muốn điều đó diễn ra, không còn cách nào khác là phải tham gia vào quá trình phát triển của nó với tâm thế của một thành viên chủ động và hiểu biết nếu không muốn bị nó dẫn dắt và chi phối.

Trước đây, ổn định an ninh chính trị là cơ sở bảo đảm cho phát triển kinh tế, thì trong cuộc cách mạng này, việc ổn định và bảo đảm an toàn thông tin mạng cũng đóng một vai trò quan trọng không kém. Vì vậy, cần một chính sách đầu tư đủ mạnh để bảo đảm an toàn thông tin mạng và căn cơ hơn là một tầm nhìn để giáo dục đào tạo và một chính sách đầu tư cho nghiên cứu phát triển KHCN để làm chủ cuộc chơi cũng cần được quan tâm thỏa đáng, đại biểu Nhân khẳng định.