(Chinhphu.vn) - Mở rộng điều kiện đặc xá, cải cách thủ tục và hồ sơ đặc xá theo hướng có lợi cho người phạm tội, song vẫn đảm bảo an ninh trật tự là những điểm đáng chú ý trong công tác đặc xá năm 2010.

Trong buổi tọa đàm tại Cổng TTĐT Chính phủ sáng 25/6, Đại tá - TS Phan Xuân Sơn, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục cải tạo và Hòa nhập cộng đồng (Tổng Cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp – Bộ Công an) cho biết, với những điểm mới trong chính sách đặc xá, số lượng người được đặc xá năm nay sẽ lớn chưa từng có: khoảng 25.000 - 30.000 phạm nhân dự kiến được đoàn tụ với gia đình trước Tết Độc lập 2/9. Mở rộng điều kiện đặc xá Đại tá Phan Xuân Sơn cho biết, theo quy định của Luật Đặc xá, một điều kiện để được đặc xá là đã chấp hành hình phạt tù ít nhất là 1/3 thời gian đối với hình phạt tù có thời hạn và ít nhất là 14 năm đối với hình phạt tù chung thân. Tuy nhiên, Chủ tịch nước có thẩm quyền thu hẹp hoặc mở rộng điều kiện tùy từng đợt đặc xá. Vì vậy, trong năm 2010, năm có nhiều sự kiện trọng đại và đặc biệt của dân tộc, Chủ tịch nước đã quyết định giảm điều kiện về thời hạn chấp hành hình phạt tù xuống còn 1/4 và 12 năm với một số đối tượng. Không chỉ người bị kết án là thương binh, bệnh binh, anh hùng lực lượng vũ trang… mà người bị kết án nếu là Nghệ sĩ Nhân dân, Thầy thuốc Nhân dân, Nhà giáo Nhân dân đều được thụ hưởng điều kiện này. Điều kiện này cũng áp dụng với người bị kết án tù về “Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế”, “Các tội phạm chức vụ” đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, nộp án phí và nghĩa vụ dân sự khác. Với người phạm tội khác, thì dù chưa thực hiện xong hình phạt bổ sung, chưa nộp án phí nhưng đã thực hiện xong bồi thường thiệt hại và các nghĩa vụ dân sự cũng được đề nghị đặc xá. Một điểm mới khác là những năm trước, đối tượng được hưởng điều kiện 1/3 phải có thời hạn chấp hành hình phạt tù còn lại dưới 6 năm, thì trong năm nay, thời hạn này được nới rộng lên 8 năm. Thời hạn này cũng được nâng từ 8 năm lên 10 năm với đối tượng hưởng điều kiện 1/4. Điều kiện xét đặc xá với phạm nhân phạm các tội về ma túy bị kết án trên 15 năm cũng thay đổi: có thời gian chấp hành án tù còn lại cao nhất là 3 năm trở xuống, so với thời gian 1 năm trở xuống trước đây. Đối tượng đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành thi hành án mà phần lớn là do ốm đau, bệnh tật cũng được đặc xá, và tòa án các cấp có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị đặc xá cho các đối tượng này. Những phạm nhân từ 70 tuổi trở lên, người bị bệnh hiểm nghèo, ốm đau thường xuyên, không có khả năng bồi thường thiệt hại và nghĩa vụ dân sự cũng được hưởng điều kiện về thời hạn chấp hành hình phạt tù 1/4 và 12 năm. Tiếp tục cải cách thủ tục, hồ sơ Đại tá Phan Xuân Sơn cũng cho biết, trong công tác đặc xá, việc thẩm định hồ sơ là khâu mất nhiều thời gian và phức tạp nhất. Năm nay, với số lượng người được đặc xá dự kiến tăng cao, Bộ Công an đã thành lập 12 tổ thẩm định hồ sơ xuống trực tiếp các trại giam để kiểm tra, thẩm định hồ sơ phạm nhân thay vì 9 tổ như những năm trước. Thủ tục xét đặc xá cũng tiếp tục có những thay đổi, phù hợp với chủ trương cải cách hành chính của Chính phủ, lược bớt những khâu không cần thiết nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ. Chẳng hạn, trước đây các trại giam phải lập và chuyển về Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá 12 bộ hồ sơ với đầy đủ tài liệu chứng minh thì năm 2009, chỉ cần 3 bộ đóng dấu đỏ và đẩy đủ tài liệu kèm theo, số còn lại chỉ cần phiếu đề nghị và một số giấy tờ cần thiết nhất, bởi thông tin về người được đặc xá đã được thể hiện rõ trong phiếu đề nghị. Năm nay, con số này tiếp tục giảm xuống còn 2/12 bộ. Khi các thành viên Hội đồng Tư vấn xem xét các hồ sơ, nếu có vấn đề cần làm rõ, thì cơ quan thường trực sẽ trình bộ hồ sơ gốc để đối chiếu, chứng minh. Cách làm này được đánh giá là giảm thời gian, tiết kiệm chi phí. Hài hòa chính sách khoan dung với đảm bảo an ninh trật tự Trước một số lo ngại về việc mở rộng điều kiện đặc xá liệu có làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội, Đại tá Phan Xuân Sơn khẳng định quy trình, thủ tục thực hiện đặc xá năm nay vẫn được thực hiện chặt chẽ và sẽ giải quyết tốt mối quan hệ giữa chủ trương khoan hồng và vấn đề an ninh trật tự. Trong quá trình xây dựng các văn bản về đặc xá, các cơ quan chức năng đã tổ chức lấy ý kiến tham gia góp ý của Công an, khối nội chính các tỉnh, thành phố và các bộ, ngành, làm việc rất kỹ với công an các địa phương, những cơ quan trực tiếp đấu tranh với tội phạm để xem xét, xây dựng một tiêu chuẩn khoan hồng phù hợp với thực tiễn. Việc chỉ đạo quyết liệt hơn công tác đặc xá cũng thể hiện ngay trong Quyết định về đặc xá của Chủ tịch nước và Công điện 943/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Công điện của Thủ tướng có một nội dung triệu tập Phó Chủ tịch UBND các địa phương phụ trách chương trình phòng chống tội phạm tập huấn về đảm bảo an ninh trật tự và công tác chuẩn bị cho người được đặc xá tái hòa nhập cộng đồng sau khi đặc xá. Cũng trong Công điện này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ đạo các cơ quan thông tấn, báo chí tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm xóa bỏ mặc cảm đối với người được đặc xá và quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ họ hòa nhập cộng đồng. Đại tá Phan Xuân Sơn cho biết, một tín hiệu vui là trong thời gian qua, nhiều trại giam đã xuất hiện những mô hình tốt giúp phạm nhân tái hòa nhập cộng đồng. Chẳng hạn, nhiều doanh nghiệp đã đỡ đầu, quy tụ các anh em mãn hạn tù hoặc được đặc xá để họ có công ăn việc làm. Trong tháng 4 vừa qua, Cục Giáo dục cải tạo và Hòa nhập cộng đồng đã tổ chức hội nghị về hòa nhập cộng đồng tại Công an Nghệ An. Sắp tới, Cục sẽ tiếp tục tổ chức giao lưu tại Bắc Giang để người được mãn hạn tù chia sẻ, giúp đỡ nhau, xóa bỏ mặc cảm. “Để người ra tù được thực sự tự do, trước hết bản thân họ phải xóa bỏ được mặc cảm và cộng đồng phải đón nhận họ”, Đại tá Phan Xuân Sơn nói. Thu Hà