Liên Hợp Quốc đã chọn ngày Thứ hai đầu tiên của tháng 10 hàng năm là “Ngày Định cư thế giới” để phản ánh hiện trạng ở các đô thị và quyền cơ bản của con người là có một nơi cư trú an toàn.

Chủ đề được lựa chọn năm nay là “Thành phố tươi đẹp hơn, cuộc sống tốt đẹp hơn”, nhấn mạnh tầm nhìn về một thế giới đô thị bền vững, nơi khai thác các tiềm năng và khả năng, giảm thiểu sự bất bình đẳng, và có thể cung cấp nhà ở cho tất cả mọi người. Hội thảo quốc tế “Hà Nội thiên niên kỷ - Thành phố quá khứ và tương lai” sẽ diễn ra vào ngày 12-13/10/2010 tại Hà Nội do UBND thành phố Hà Nội, Hội quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, Trung tâm nghiên cứu Toàn cầu hóa - Đại Học Hawaii và Chương trình Định cư Con người của Liên Hợp Quốc (UN-HABITAT) phối thợp thực hiện là hành động thiết thực để chào mừng Ngày Định cư thế giới. Theo “Báo cáo về hiện trạng các thành phố Châu Á 2010” của UN-HABITAT thì tỉ lệ đô thị hóa trong khu vực Châu Á đang ở mức 42,2%. Và với tốc độ đô thị hóa nhanh, đến năm 2025, Châu Á ước tính sẽ có hơn 50% dân số sinh sống ở thành thị, và các xu hướng cho thấy con số này sẽ tăng lên hai phần ba dân số thế giới trong vòng hai thế hệ tiếp theo. Tại Việt Nam, tỷ lệ đô thị hóa hiện nay là 30,4% với dân số đô thị chiếm khoảng 27 triệu người và tỷ lệ này dự kiến sẽ tăng lên 50% vào năm 2040. Với tốc độ tăng GDP tại các khu vực đô thị khoảng 12,6% và đóng góp gần 70% trong tổng GDP quốc gia, các đô thị Việt Nam đang đóng vai trò động lực trong phát triển kinh tế. Tuy nhiên, đô thị hóa nhanh cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ cho cuộc sống đô thị. Cụ thể, sự bất bình đẳng và chênh lệch thu nhập ngày càng tăng giữa đô thị và nông thôn cũng như giữa các nhóm khác nhau trong đô thị. Dân số đô thị tăng với tốc độ trung bình hàng năm khoảng 3% đã tạo áp lực rất lớn lên hệ thống cơ sở hạ tầng ở các thành phố và tăng thêm gánh nặng trong việc cung cấp nhà ở cho người dân. Do các dự án nhà ở mới thường tập trung vào nhóm dân cư có thu nhập cao, nên tại khu vực đô thị vẫn còn hàng vạn hộ gia đình thuộc các thành phần kinh tế khác nhau vẫn đang phải sống trong điều kiện chỗ ở không đảm bảo tiêu chuẩn tối thiểu. Trên 30% các hộ gia đình ở có diện tích nhà ở dưới 36 m2, chỉ có 25% hộ gia đình có nhà ở kiên cố và 19% sống trong những căn nhà tạm bợ, cấu trúc không bền vững được làm từ các nguyên vật liệu rẻ tiền. Theo đánh giá chung có khoảng 15 – 20% hộ gia đình thuộc các thành phần kinh tế tại khu vực đô thị thực sự gặp khó khăn về chỗ ở. Công nghiệp hóa, sự bùng nổ các hoạt động xây dựng cùng sự gia tăng đáng kể của các phương tiện giao thông cơ giới đã ảnh hưởng lớn đến môi trường và di sản văn hóa đô thị Tốc độ đô thị hóa cao nhưng không đi kèm với quy hoạch đô thị bền vững dẫn đến những hệ lụy, như việc chuyển đổi một diện tích lớn đất nông nghiệp và ao hồ thành đất xây dựng đô thị ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp, an ninh lương thực.cũng như khả năng chống chịu của đô thị với biến đổi khí hậu. Trước những thách thức của vấn đề đô thị hóa, sự ra đời của những “Thành phố thông minh” là rất cần thiết vì chỉ có thành phố thông minh mới có thể mang đến cho cư dân của mình cuộc sống tốt đẹp hơn trong kỷ nguyên đô thị mới này. Theo bà Inga Bjork-Klevby - Phó giám đốc điều hành UN-HABITAT thì “ Chúng ta có trong tay tất cả các công cụ như nền tảng khoa học vững chắc giúp giảm nhẹ tác động của những vấn đề trên. Chúng ta cũng có các công cụ và kiến thức để quản trị hiệu quả, giáo dục tốt, để mang đến dịch vụ y tế, vệ sinh cho tất cả mọi người, và sử dụng năng lượng hiệu quả. Chúng ta sáng suốt, nhưng chúng ta cần phải sáng suốt hơn. Và “Ngày Định cư thế giới” năm 2010 là dịp để nhấn mạnh năm bước chiến lược có thể thực hiện". P.V