37 người với 40 cáo buộc liên quan đến một bê bối tham nhũng "khủng" nhất từ trước tới nay, ảnh hưởng trực tiếp đến Đảng Nhân dân (PP), trong bối cảnh Tây Ban Nha liên tục "dính" bão chính trị. Đó là hình ảnh phác họa cơ bản về vụ tố tụng hình sự lớn nhất trong lịch sử ngành Tư pháp Tây Ban Nha liên quan đến bê bối tham nhũng, hối lộ và lạm dụng chức vụ quyền hạn.

"Cuu" khong thoat, "duong nhiem" khong tha - Anh 1

Doanh nhân Francisco Correa (ngồi bên phải) và Pablo Crespo - cựu Thư ký Đảng PP vùng Galice (ngồi bên trái), tại phiên chất vấn ở tòa án. Ảnh: AFP

Bê bối này diễn ra từ những năm đầu của thế kỷ 21, nhưng dai dẳng và kéo dài cho đến tận bây giờ, với hệ lụy liên quan đến cả những quan chức cầm quyền hiện nay. Vụ bê bối không chỉ đơn thuần là vấn đề tiền, mà nó hình thành nên mối quan hệ mờ ám giữa giới chính trị gia và doanh nhân.

Những người ngồi trong án phòng San Fernando (ngoại ô thành phố Madrid) đều hiểu rất rõ, phiên tố tụng này sẽ còn kéo dài trong nhiều tuần, thậm chí là nhiều tháng, và tất cả 37 người liên quan sẽ không có cơ hội trốn "truy vấn". Không những thế, 37 người liên quan sẽ phải trả lời chất vấn không chỉ với riêng Viện Kiểm sát hay Tòa án, mà họ còn phải đối mặt với vô vàn những câu hỏi hóc búa từ phía giới truyền thông ở bên ngoài lề phiên chất vấn. Trong số 37 người này, có tới 17 người là lãnh đạo cấp cao của PP - đảng cầm quyền từ năm 2011 tới nay. Họ, tuần này qua tuần khác, sẽ lần lượt giải trình về mối liên quan tới vụ bê bối tham nhũng chính trị lớn nhất từ trước tới nay, vốn đang làm lung lay toàn bộ hệ thống chính trị của Tây Ban Nha.

Theo tài liệu ban đầu, từ hơn 1 thập kỷ nay, PP liên tục dính líu tới những vụ bê bối tham nhũng do chính những đảng viên gây ra. Thậm chí, ngay bản thân cựu Thư ký PP vùng Galice Pablo Crespo cũng không thoát khỏi "vòng xoáy" tiền - quyền vì mối quan hệ mờ ám với doanh nhân đại gia Francisco Correa. Theo các thẩm phán phân tích, nếu bị kết tội với tất cả các cáo buộc, "cặp bài trùng" Pablo Crespo và Francisco Correa sẽ phải đối mặt với tổng án phạt tù rất "khủng" lên tới 123 năm tù giam. Mức án này có lẽ còn cao hơn cả mức án tù chung thân, bởi dù có được giảm án liên tục qua các kỳ đặc xá, "cặp bài trùng" Pablo Crespo và Francisco Correa cũng sẽ khó lòng ra khỏi tù khi còn đang… sống.

Việc cơ quan tư pháp Tây Ban Nha mở ra phiên tố tụng hình sự lần này không chỉ đơn thuần là chất vấn các cựu lãnh đạo của PP, mà ngay các đương kim lãnh đạo cầm quyền, trong đó có Thủ tướng Mariano Rajoy, cũng không nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng của phiên tố tụng. Thế nên, ngay khi phiên tố tụng được mở ra, Thủ tướng Mariano Rajoy khẳng định, rõ ràng là "có mưu đồ chính trị chống lại PP".

Thực tế đã chứng minh, từ tháng 12/2011, PP luôn giành số phiếu tuyệt đối trong các kỳ bầu cử toàn quốc hay những cuộc bầu cử giữa kỳ và bầu cử địa phương. Thế nhưng, chỉ hơn 1 năm trở lại đây, PP liên tục thất bại nặng nề trong các cuộc bầu cử, dù chưa đến mức phải nhượng quyền điều hành đất nước cho đảng khác, nhưng buộc phải tìm kiếm liên minh để thành lập Chính phủ mới. Nhưng chưa hẳn muốn liên minh là được, vì suốt 9 tháng qua kể từ khi kết thúc cuộc bầu cử toàn quốc, PP vẫn chưa thể thành lập Chính phủ liên minh mới với các đảng phái khác, chỉ đơn giản vì không đảng nào muốn liên minh với PP khi các đảng viên, lãnh đạo của PP liên tục bị "tố" dính líu tới các hành vi tham nhũng, trong đó có trường hợp của Luis Barcenas - cựu thủ quỹ của PP, người vừa bị buộc tội giấu tiền tại Thụy Sĩ trị giá lên tới 8 triệu euro (số tiền này khi bị phát hiện, Luis Barcenas đã không thể giải trình được nguồn gốc của nó).

Theo kết quả một cuộc điều tra vừa được CIS (một tổ chức chuyên nghiên cứu dư luận) công bố thì người dân Tây Ban Nha hiện nay, ngoài vấn đề thất nghiệp đang là mối quan tâm số 1, thì tham nhũng là vấn đề quan tâm số 2 của họ. Thế nên, đảng nào muốn liên minh với PP cũng đều phải cân nhắc rất kỹ, bởi họ sợ đánh mất niềm tin của người dân chỉ vì… liên minh với PP. Cho dù PP hiện đang nắm giữ 137 ghế trong Quốc hội, nhưng họ còn xa mới đạt mức 176 ghế để tự quyết định thành lập Chính phủ riêng. Ngay cả khi Đảng Ciudadanos có ý muốn liên minh với Đảng PP, nhưng chỉ với 32 ghế trong Quốc hội, liên minh này vẫn không thể thành lập Chính phủ mới. Áp lực đang ngày càng đè nặng lên vai Thủ tướng 61 tuổi Mariano Rajoy.

Ngoài áp lực về "số ghế", PP còn nhiều áp lực khác, chẳng hạn như hứa không đi đôi với làm. Khi giành quyền điều hành Tây Ban Nha, PP của Thủ tướng Mariano Rajoy đã đưa ra cam kết đẩy mạnh những chiến dịch chống tham nhũng. Thế nhưng, càng chống, tham nhũng càng không giảm, mà góp phần lớn nhất cho sự không giảm đó lại chính là những hành vi tham nhũng, sai phạm của các đảng viên PP. Khi đã khủng hoảng ngay từ trong nội bộ thì rất khó để "rủ" người khác liên minh với mình, bởi ai cũng sợ bị mất uy tín với dân chúng khi liên minh với đảng liên tục dính bê bối. Đảng Ciudadanos biết rõ điều đó, nên cho dù họ là thiểu số, muốn liên minh với PP, nhưng họ vẫn biết dù có liên minh vẫn không đủ số ghế cần thiết để thành lập Chính phủ mới, nên họ hy vọng sẽ có thêm đảng phái mới kết hợp với họ và với PP để thành lập Chính phủ mới. Nếu có mất niềm tin với dân chúng, ít nhất, không chỉ riêng họ bị mất, mà sẽ có thêm những đảng phái khác cùng chia sẻ "rủi ro" với họ.

Thế nhưng, trong bối cảnh khủng hoảng chính trị hiện nay, đặc biệt những vụ bê bối tham nhũng chính trị liên tục bị khui ra, có lẽ, chẳng đảng phái nào dám mạo hiểm liên minh để đánh mất niềm tin của dân chúng, một trong những điều kiện quan trọng nhất để tồn tại và phát triển một đảng phái chính trị ở Tây Ban Nha.

Nhật Minh