Có thể nói, về quy trình, cách thức thực hiện trên lý thuyết, mặt giấy tờ, sổ sách của các cụm, khối thi đua ở ngành giáo dục là khá bài bản, đầy đủ, không thể chê vào đâu được. Nhưng trên thực tế lại không làm được như thế, nhiều nơi bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Xin mạnh dạn chỉ ra đây một số nguyên nhân, tồn tại cơ bản và hướng khắc phục.

Cum, khoi thi dua o nganh giao duc: Vo bo, hinh thuc - Anh 1

Câu chuyện "thi đua đóng kịch" trong ngành giáo dục tiếp tục thu hút sự quan tâm của bạn đọc, dẫu chủ đề ấy thuộc nhóm "biết rồi, khổ lắm, nói mãi". (ảnh theo www.buonho.edu.vn)

Cụm, khối thi đua trong lĩnh vực giáo dục đã có lịch sử hàng chục năm nay, ở cấp nào cũng có khối, cụm thi đua. Mỗi địa phương có cách phân chia cụm, khối theo cách riêng của mình.

Ngay từ đầu mỗi năm học, các Sở GD và ĐT có ban hành hướng dẫn cụ thể về hoạt động của khối, cụm thi đua bao gồm: trách nhiệm của khối trưởng, khối phó; trách nhiệm của các đơn vị thành viên thuộc khối thi đua; quy trình bầu chọn khối trưởng, khối phó và bình xét, chấm điểm thi đua; các thủ tục, hồ sơ và thời gian khen thưởng.

Trên cơ sở hướng dẫn ấy, khối trưởng, khối phó cùng các thành viên trong cụm, khối xây dựng quy chế hoạt động; xây dựng chương trình, kế hoạch tổ chức phát động phong trào thi đua giữa các đơn vị thành viên trong khối ; thành lập tổ thư ký, phân công nhiệm vụ tổ thư ký để giúp việc cho khối; tổ chức kiểm tra chéo, đánh giá hoạt động và thực hiện các chỉ tiêu thi đua đề ra; tổ chức sơ kết học kỳ 1, tổng kết năm học, bình xét thi đua, khen thưởng…Cụm, khối thi đua hoạt động theo nguyên tắc tự giác, bình đẳng, công khai, đoàn kết, hợp tác và phát triển.

Có thể nói, về quy trình, cách thức thực hiện trên lý thuyết, mặt giấy tờ, sổ sách của các cụm, khối thi đua ở ngành giáo dục là khá bài bản, đầy đủ, không thể chê vào đâu được. Nhưng trên thực tế lại không làm được như thế, nhiều nơi bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Xin mạnh dạn chỉ ra đây một số nguyên nhân, tồn tại cơ bản.

Một là, việc tổ chức, sắp xếp, phân chia các đơn vị tham gia vào khối, cụm thi đua ở một số địa phương chưa phù hợp, tương đồng nhau về đặc điểm, tình hình, cơ sơ vật chất, chất lượng học sinh… nên đã ảnh hưởng đến việc xây dựng nội dung tiêu chí thi đua, bình xét, chấm điểm thi đua trong cụm, khối không thống nhất, gây khó khăn khi đánh giá, bình xét, chấm điểm giữa các đơn vị.

Hai là, một số lãnh đạo đơn vị nhà trường, phòng GD và ĐT chưa thực sự quan tâm, đầu tư, dành thời gian, công sức để hướng dẫn, thống nhất xây dựng tiêu chí chung trên cơ sở đặc điểm tình hình, chức năng, nhiệm vụ cụ thể để các đơn vị, địa phương cụ thể hóa tổ chức xây dựng tiêu chí thi đua, cách bình xét, chấm điểm, bình bầu phù hợp với từng địa phương, đơn vị, dẫn đến chất lượng hoạt động của các cụm, khối thi đua còn mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu do việc xây dựng các tiêu chí thi đua còn chung chung, chưa thể hiện những chỉ tiêu đăng ký cụ thể, những con số thực hiện cụ thể, chưa bám sát vào việc thực hiện, công việc của từng đơn vị, địa phương nên khi bình xét đánh giá mang tính chất chiếu lệ, hình thức, các chỉ tiêu đánh giá còn mang tính định tính nhiều hơn định lượng.

Thực tế việc bình xét đề nghị tặng cờ thi đua ở một số cụm, khối thi đua mang tính chất luân phiên và trở thành “Cờ luân lưu” giữa các đơn vị, địa phương trong cụm, khối thi đua, do tập thể đề nghị khen thưởng chưa thật sự tiêu biểu nên ít có sức lan tỏa để nêu gương, học tập.

Ba là, cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng ở nhiều đơn vị chưa phát huy hết vai trò trong việc hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc hoạt động của các cụm, khối thi đua. Các thành viên hội đồng thi đua, khen thưởng chưa thường xuyên quan tâm thực hiện kiểm tra, giám sát hoạt động cụm, khối thi đua mà giao quyền này cho trưởng, phó cụm, khối thi đua thực hiện.

Chính vì vậy khi tổng kết và bình xét đơn vị dẫn đầu để đề nghị tặng Cờ thi đua, có tập thể chưa mang tính tiêu biểu do có sự nể nang, nhường nhịn nhau nên khi trình cấp có thẩm quyền không được xem xét, xét tặng.

Bốn là, khối lượng công việc của các cơ sở giáo dục bây giờ quá nhiều, hằng ngày thường có từ một, thậm chí hai, ba công văn của cấp trên dội xuống yêu cầu phải làm báo cáo, tờ trình gởi lên trên, nếu chậm trễ thì bị nhắc nhở, phê bình. Ngoài ra, họ còn phải lo nhiều việc khác như dạy học, quản lý học sinh, nhà trường nữa. Vì thế, cán bộ, lãnh đạo làm công tác thi đua khen thưởng ít có thời gian để làm tốt nhiệm vụ mang tính chất tự nguyện - phối hợp này. Nhiều hoạt động chỉ tồn tại trên giấy, hiếm có điều kiện tổ chức, triển khai.

Có nhiều thầy cô giáo nêu thực trạng đáng buồn: ”Thi đua cụm, khối trong giáo dục hiện nay đúng là hình thức. Chúng tôi nằm trong khối thi đua cụm giữa các trường. Cuối năm các trường dự báo cáo tổng kết, đa số trường tự nhận điểm cho mình là 100/100 điểm và cùng vỗ tay. Còn những trường đánh giá trung thực về thi đua của mình thì chịu thiệt thòi.”

Nói thật, có không ít đơn vị, giáo viên tham gia nhiều năm hoạt động khối, cụm thi đua, bây giờ đã nảy sinh tâm trạng chán nản, vì nhận thấy nó vô bổ, nặng về hình thức, tập trung lại cốt để tổ chức ăn uống, vui chơi, tốn kém thời gian và kinh phí của nhà trường. Cho nên, có luồng ý kiến cho rằng: đã đến lúc cần “khai tử” hình thức thi đua cụm, khối ở cấp Phòng và Sở GD & ĐT. Theo tôi, luồng ý kiến trên cũng rất đáng để lãnh đạo các cấp của ngành giáo dục suy nghĩ, xem xét và nếu thấy nó vô bổ, không còn cần thiết nữa thì nên mạnh dạn loại bỏ, đừng nuối tiếc làm gì.

ĐỖ TẤN NGỌC Sơn Tịnh-Quảng Ngãi

ĐỖ TẤN NGỌC